Legislator Case Law & Legislation
I CSK 5054/22 AI generated

Supreme Court dismisses cassation appeal on abusive clause removal, citing EU law and domestic precedent.

Case Number I CSK 5054/22
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court of Poland rejected the plaintiff's cassation appeal against a lower court's decision regarding an abusive loan clause. The court found that the appellants failed to demonstrate a significant legal issue requiring Supreme Court intervention under Article 3989 § 1 of the Code of Civil Procedure. Consequently, the Court ruled that the matter falls within the domain of the courts of first and second instance regarding factual application of EU and domestic law.

Legislator headnote

AI generated

Art. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.: A cassation appeal is admissible only if it raises a significant legal issue or requires interpretation of laws creating serious doubts; otherwise, the appeal is inadmissible.

Keywords

AI generated
cassation appeal admissibility abusive contract clause removal of unfair terms EU law application code of civil procedure significant legal issue consumer protection

Cited Legislation

AI generated
Art. 3989 § 1 k.p.c.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa.
Art. 3989 § 2 k.p.c.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Directive 93/13/EEC
C-6/22, M.B., U.B., M.B. against X S.A.
C-212/20, M.P., B.P. against A.
art. 3989 § 1 k.p.c
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa.
art. 3984 § 2 k.p.c
W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c.
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa.
art. 358 § 2 k.c
Przedmiotem szerokiego orzecznictwa jest również podniesiony we wniosku problem dopuszczalności zastąpienia niedozwolonego postanowienia przeliczeniowego przez odwołanie do kursu średniego Narodowego Banku Polskiego (art. 358 § 2 k.c.).
art. 3989 § 2 k.p.c
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Cited Case Law

AI generated
II CZ 35/01
Appeal dismissed for failure to present legal issues with specific arguments under Polish Civil Procedure Code.
III CKN 570/01
Supreme Court dismissed appeal for failure to explain specific legal issues requiring interpretation under Civil Procedure Code.
III CSK 180/07
Supreme Court dismissed cassation appeal for failure to separately justify admissibility under Civil Procedure Code.
IV CSK 623/13
Supreme Court dismisses cassation appeal as no legal issue exists regarding compensation for death of relatives before 2008.
II CSK 376/14
Supreme Court dismisses cassation appeal due to logical contradiction and failure to meet admissibility criteria under Civil Procedure Code.
V CSK 547/14
Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of significant legal issue under Civil Procedure Code.
II CSKP 45/22
Supreme Court quashes appeal ruling allowing NBP average rate to fill gap after abusive exchange clause invalidation.
II CSKP 163/22
Supreme Court quashes appeal ruling on unfair currency clause in mortgage loan contract between consumers and bank.
II CSKP 285/22
Supreme Court voids abusive currency clauses in indexed loan, ruling contract nature changes if removed.
II CSKP 382/22
Supreme Court dismisses cassation appeal on invalid currency-indexed loan contract due to violation of contract nature.
II CSKP 403/22
Supreme Court dismisses bank's appeal, ruling that invalid loan contracts create reciprocal unjust enrichment claims for both parties.
II CSKP 809/22
Supreme Court dismisses consumer loan invalidity claim, upholding unfair clause interpretation under EU Directive 93/13.
III CZP 6/21
Supreme Court clarifies that invalid foreign currency loan clauses are void ab initio, granting consumers restitution claims under Art. 410 § 2 k.c. and Art. 405 k.c.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I CSK 5054/22 POSTANOWIENIE 20 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 20 grudnia 2023 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa M. K. i J. K.‎przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.‎o ustalenie i zapłatę,‎na skutek skarg kasacyjnych M. K. i J. K.oraz Bank spółki akcyjnej w W. ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 8 lutego 2022 r., I ACa 623/20, 1. przyjmuje do rozpoznania skargę kasacyjną powodów;

2. odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej pozwanej.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A. w W. powołała się na istotne zagadnienie prawne dotyczące konsekwencji stwierdzenia abuzywności klauzuli przeliczeniowej zawartej w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą. Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa.

Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna.Przytoczone we wniosku zagadnienie - w zestawieniu z zarzutami skargi i przedmiotem postępowania - odnosiło się do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do kursu waluty obcej ustalanego przez bank przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

Problematyka ta była wielokrotnie podejmowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych. W judykaturze tej wyjaśniono w szczególności, że określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu.

W konsekwencji postanowienia takie są niedopuszczalne jako kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a ich bezskuteczność – niezależnie od dalszych postanowień umowy, w tym wyrażających ryzyko walutowe – może prowadzić do upadku umowy w całości (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22 i z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).

Wyeliminowanie z umowy ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu powiązanego z walutą obcą, do czego prowadziłoby dalsze wykonywanie udzielonego kredytu jako złotowego, niezależnie od sposobu ukształtowania jego oprocentowania (wskaźnik LIBOR albo WIBOR), jest przy tym równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż umowę taką należałoby uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co prowadzi do wniosku, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe i przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20).

Stanowisko to zostało podzielone w licznych późniejszych rozstrzygnięciach Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr D, poz. 45, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22 i z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22). Przedmiotem szerokiego orzecznictwa jest również podniesiony we wniosku problem dopuszczalności zastąpienia niedozwolonego postanowienia przeliczeniowego przez odwołanie do kursu średniego Narodowego Banku Polskiego (art. 358 § 2 k.c.).

Zgodnie z utrwaloną judykaturą, zastąpienie niedozwolonej klauzuli umownej może być rozważane wtedy, gdyby jej brak narażał konsumenta, przez upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki, przy czym decydujące w tym zakresie jest zdanie konsumenta (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22 i przywołane tam orzecznictwo). Na niedopuszczalność zastąpienia niedozwolonych postanowień umownych odsyłających do kursu waluty wynikającego z tabeli bankowej odesłaniem do kursu średniego waluty obcej ustalanego przez Narodowy Bank Polski, względnie ogólnie pojmowanego „kursu rynkowego”, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę w licznych orzeczeniach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22; zob. też wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22,II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, z dnia 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22 i z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22).Pogląd prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego koresponduje z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 marca 2023 r., ‎C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216, w którego sentencji stwierdzono m.in., że przepisy dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie temu, by sąd krajowy po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem mógł zaradzić lukom wynikającym z usunięcia nieuczciwego warunku zawartego w tej umowie poprzez zastosowanie przepisów prawa krajowego, które mogłyby mieć zastosowanie do rozważanej umowy tylko odpowiednio lub przez analogię i które odzwierciedlają regułę obowiązującą w krajowym prawie zobowiązań.

W wyroku tym przyjęto również, że sąd krajowy nie może odmówić unieważnienia umowy – jeżeli po eliminacji postanowień abuzywnych nie może ona zostać utrzymana zgodnie z przepisami prawa krajowego – jeżeli konsument w sposób wyraźny się o to zwrócił. We wcześniejszym wyroku z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jednoznacznie wykluczył natomiast dokonywanie przez sąd krajowy takiej wykładni umowy, która zmierzałaby do łagodzenia nieuczciwego charakteru postanowienia umownego, nawet jeżeli wykładnia taka odpowiadałaby wspólnej woli stron.Problem obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie wobec konsumenta w związku z możliwością upadku umowy kredytu po stwierdzeniu abuzywności jej postanowień został wyczerpująco przedstawiony w motywach uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., ‎III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz.

56. Aplikacja reguł wynikających z tej uchwały w konkretnych stanach faktycznych stanowi domenę sądów meriti, a jej prawidłowość nie może być rozważana w płaszczyźnie przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wniosek nie wskazywał także, konkretnie o jakich niekorzystnych potencjalnych następstwach upadku umowy nie mieli wiedzy powodowie i w jaki sposób ewentualny brak tej wiedzy mógłby przełożyć się na wynik postępowania kasacyjnego. Ubocznie należało zauważyć, że z materiału sprawy wynikało, że w trakcie rozprawy apelacyjnej powódka została pouczona o skutkach nieważności umowy kredytu, a powód złożył w tej mierze odrębne oświadczenie na piśmie.Reasumując, wywody wniosku – w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym i Sądu Najwyższego – nie ujawniały potrzeby kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w objętej nim materii. Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (r.g.) [ms]