Supreme Court dismisses cassation appeal on indexed loan invalidity, citing established legal principles and lack of legal interest.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the bank's cassation appeal against a lower court ruling that declared an indexed mortgage loan invalid due to unfair terms. The bank argued that the court should have applied specific consumer protection directives and that the borrower lacked a legal interest in the incidental invalidity ruling. The court rejected these claims by citing established precedents stating that invalid clauses do not automatically replace themselves with statutory exchange rates and that the borrower retains a legal interest in preventing future payment obligations.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3852 k.c.; Art. 69 ust. 3 p.b.; Art. 189 k.p.c.; Art. 3989 k.p.c. In the event of an invalid clause in an indexed loan, established legal principles preclude automatic substitution with statutory exchange rates, and the borrower maintains a legal interest in invalidity rulings to prevent future payment obligations.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 4861/22 POSTANOWIENIE 31 lipca 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 31 lipca 2024 r. w Warszawiew sprawie z powództwa I. K.przeciwko Bank w W.o zapłatę i ustalenie,na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 marca 2022 r., I ACa 177/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank w W. na rzecz I. K. 2700 (dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 8 lipca 2020 r., I C 363/19, Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF) zawartej przez strony w 2008 roku na sumę 350 000 zł oraz zasądził od pozwanego banku na rzecz powodowego kredytobiorcy zwrot sum zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy w okresie 10 lat przed wniesieniem pozwu w dniu 1 kwietnia 2019 r. (rat kapitałowo-odsetkowych i ubezpieczenia nieruchomości): 60 324,25 zł i 32 733,81 CHF - z odsetkami od 1 kwietnia 2019 r.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację banku.Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na:1)potrzebę wykładni:a) art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, art. 65, 354, 358 § 2, 3851 § 1 i 2. 3852 oraz art. 69 ust. 3 Prawa bankowego (p.b.) i rozstrzygnięcie, „czy w razie stwierdzenia przez sąd w toku kontroli incydentalnej, że obecne w umowie kredytu hipotecznego odniesionego do waluty obcej klauzule dotyczące spreadów walutowych [w istocie kursów walut, a nie różnicy między kursem kupna i sprzedaży w danej chwili, co jest pierwotnym znaczeniem słowa „spread”] stanowią niedozwolone (nieuczciwe) postanowienia umowne, zachodzą podstawy do całkowitego pozbawienia takiej umowy kredytowej jej indeksowanego charakteru, a w konsekwencji do upadku umowy, czy też właściwym jest pozostawienie w mocy mechanizmu odniesienia kredytu do waluty obcej, jako objętej zgodnym zamiarem stron umowy, oraz czy w takim wypadku zasadne jest odwołanie się, w miejsce postanowienia bezskutecznego, do normy bezwzględnie obowiązującej art. 69 ust 3 Prawa bankowego, oświadczeń woli stron (art. 65 k.c.), bądź do dyspozytywnej normy przewidzianej art. 358 § 2 k.c.”;b) art. 189 k.p.c. i rozstrzygnięcie, czy „na istnienie interesu prawnego w zakresie powództwa o ustalenie nieważności czynności prawnej nie ma wpływu kwestia kolejnych sporów, jakie powstaną pomiędzy stronami w przyszłości na skutek wydania wyroku ustalającego”, czy też „ocena istnienia interesu prawnego musi uwzględniać to, czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości co do danego stosunku prawnego i czy definitywnie zakończy spór na wszystkich płaszczyznach tego stosunku lub mu zapobiegnie”;2)wystąpienie istotnego zagadnienia prawnego:a) czy uznanie obecnych w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych, nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne, powoduje nieważność całej umowy;b) czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty denominowane lub indeksowane dokonywania ich spłaty bezpośrednio w walucie obcej na podstawie art. 69 ust. 3 p.b. kredyty denominowane lub indeksowane do waluty obcej nadal należy uważać za kredyty udzielone w złotych;c) czy w przypadku uznania w umowie o kredyt indeksowany klauzul odnoszących się do indeksacji za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne prawidłowe jest odwołanie się do stawki referencyjnej WIBOR jako podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych, skoro w umowie wiążącej strony stawka ta występuje i jest ona definiowana jako odnosząca się do kredytów nieindeksowanych, wyrażonych w walucie polskiej – zamiast uznania umowy za nieważną.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, że:1)w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;2)w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają przyjęcie skargi kasacyjnej w oparciu o podstawy przyjęcia do rozpoznania przytoczone wyżej w pkt 1a i 2a,c.
W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcia skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.Do podważenia kwalifikacji umowy jako umowy kredytu indeksowanego zmierza zagadnienie przedstawione w pkt 2b. Kredyt indeksowany jest wyrażony w złotych oraz wypłacany i spłacany w złotych, a kurs waluty obcej służy tylko waloryzacji wysokości zobowiązania. W chwili zawarcia umowy była ona umową kredytu indeksowanego i na podstawie art. 3852 k.c. nie ma znaczenia wejście w życie w dniu 26 sierpnia 2011 r. art. 69 § 3 p.b. przyznającego kredytobiorcom prawo do spłaty kredytów indeksowanych w walucie indeksacji, niezależnie od zapisów umowy.
Innymi słowy: umowy nieważne przed 26 sierpnia 2011 r. nie stały się ważne z chwilą wejścia w życie art. 69 § 3 p.b.W pkt 1b skarżący zasadnie wskazuje, że powód nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy, jeżeli nieważność umowy może zostać ustalona przesłankowo (skarżący pisze „incydentalnie”) w innym procesie między stronami. Celem wyroków ustalających (art. 189 k.p.c.) nie jest tworzenie prejudykatów dla innych spraw. Powyższe dotyczy rozliczeń między stronami nieważnej umowy. Jednak w niniejszej sprawie poza kwestią rozliczeń pozostaje kwestia dalszego wykonywania umowy.
Kredytobiorca ma interes w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ poza wyjaśnieniem kwestii zwrotu już uiszczonych rat wyrok ustalający przesądza o braku obowiązku zapłaty przyszłych rat kredytu.Ponieważ w orzecznictwie wyjaśniono zagadnienia prawne i wątpliwości przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wniosek ten na podstawie art. 3989 k.p.c. podlega oddaleniu.Na podstawie art. 98 k.p.c. powódce przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min.
Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.[SOP][ał]