Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of public interest and obvious merit under Polish Civil Procedure Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal filed by M.Z. and E.Ś. against the Second Instance Court's decision to reject their claim for invalidating a property agreement. The appellants argued that the defendants' actions constituted an unlawful taking of property and violated social norms, but the Court found these arguments insufficient for cassation review. The Court ruled that the appeal lacked the required public interest and obvious merit, as the factual and legal assessments were already thoroughly examined by the lower courts.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.; Cassation appeals are extraordinary remedies requiring public interest and obvious merit, excluding mere disagreement with lower court findings of fact or law.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 4057/24 POSTANOWIENIE 30 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba na posiedzeniu niejawnym 30 marca 2026 r. w Warszawiew sprawie z powództwa M.Z. i E.Ś.przeciwko B.P., J.M. i J.M.o ustalenie nieważności umowy,na skutek skargi kasacyjnej M.Z. i E.Ś.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodziz 31 lipca 2023 r., I ACa 1969/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [A.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 lipca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację powódek M.Z. i E.Ś. od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 6 lipca 2022 r., którym oddalone zostało ich powództwo skierowane przeciwko B.P., J.M. i J.M. o ustalenie nieważności umowy. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powódki. Skarżące we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołały się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zdaniem skarżących, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd Apelacyjny, gdyby przeprowadził wyczerpujące postępowanie apelacyjne, doszedłby do przekonania, że działanie pozwanych małżonków M. prowadzące do zawarcia umowy zmierzało do nieuzasadnionego, niezgodnego z prawem przejęcia nieruchomości, która nie była ich własnością. Działanie pozwanych doprowadziło do znacznego zubożenia powódek; takie postępowanie pozwanych stanowi niezbędną przesłankę do uznania tego działania za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.
Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań.
Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu – oczywiście uzasadniona. Wszystkie kwestie, na których skarżące opierają twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia, wskazał z jakich przyczyn akceptuje stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutów apelacji.
Nie można stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej zasadności skargi. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się do polemiki z poczynionymi przez Sąd Apelacyjny ustaleniami faktycznymi i ich oceną prawną, ograniczając się do przytoczenia ogólnych zastrzeżeń pod adresem zaskarżonego wyroku, przez powtórzenie zarzutów przytoczonych w ramach podstaw skargi, bez wykazania ich rażącego charakteru. Sposób jego sformułowania wskazuje, że skarżące traktują skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument pozwalający im na kwestionowanie niesatysfakcjonującego ich rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy.
Skarżące twierdząc, że Sąd Apelacyjny w sposób wadliwy skonstruował podstawę faktyczną rozstrzygnięcia i błędnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wyprowadzając następnie błędne wnioski na gruncie prawa materialnego – pominęły także, że skarga kasacyjna jest instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie można zatem przenosić do postępowania kasacyjnego sporów dotyczących stanu faktycznego, gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych kompetencji (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.).Skarżące zasad tych nie respektują odwołując się w uzasadnieniu skargi wielokrotnie do dokonania przez Sąd Apelacyjny błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego mimo, że zgłaszanie tego rodzaju zarzutów w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne, także wtedy, gdy następuje to pod pozorem naruszenia prawa materialnego (art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.).
O oczywistej zasadności skargi nie może zatem świadczyć dokonanie przez Sąd Apelacyjny oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w sposób, który skarżące uznają za wadliwy, są to bowiem zagadnienia usuwające się spod kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym. W konsekwencji wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, w konfrontacji z motywami zaskarżonego orzeczenia, nie wykazuje tezy, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania i wykładni prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
Monika Koba[A.T.][SOP]