Legislator Case Law & Legislation
I CSK 3874/23 AI generated

Supreme Court dismisses cassation appeal on single-judge panel, upholding consumer contract invalidity under abuse of rights.

Case Number I CSK 3874/23
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the appellant bank's cassation appeal against a lower court ruling that declared a consumer credit contract invalid. The bank argued that a single-judge panel in the second instance violated procedural fairness and that the court erred by applying consumer protection laws instead of general contract rules. The court rejected these claims, noting that while the lower court's reasoning was slightly flawed, the conclusion of invalidity was correct and legally sound.

Legislator headnote

AI generated

Art. 3981 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3851 k.c.: A cassation appeal is admissible only if it raises a significant legal issue or proves procedural invalidity; a single-judge panel does not automatically render proceedings void if the substantive outcome remains legally correct under consumer protection statutes.

Keywords

AI generated
cassation appeal admissibility single judge panel validity consumer contract invalidity abusive clauses procedural fairness requirement

Cited Legislation

AI generated
Art. 3981 § 1 k.p.c.
stanowi lex specialis względem przepisów ogólnych dotyczących zobowiązań.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c.
Art. 3989 § 1 k.p.c.
Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.
Art. 3989 § 2 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.[SOP][ał] ‎
Art. 3851 k.c.
Art. 58 k.c.
Choć możliwość dalszego obowiązywania czynności prawnej (choćby ze względu na istnienie jej elementów koniecznych) nie została wskazana w art. 58 k.c. jako odrębna przesłanka jej utrzymania w razie częściowej sprzeczności z prawem, jednak jest powszechnie akceptowana (por.
art. 98 §11 k.p.c
zasądza od skarżącego na rzecz powódki, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, kwotę 2 700 (dwa tysiące siedemset) zł z odsetkami wynikającymi z art. 98 §11 k.p.c.
art. 3851 k.c
art. 3981 § 1 k.p.c
stanowi lex specialis względem przepisów ogólnych dotyczących zobowiązań.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c.
art. 3989 § 1 k.p.c
Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.
art. 3984 § 2 k.p.c
Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).Nie zachodziła w sprawie nieważność postępowania apelacyjnego, na podstawie art.

Cited Case Law

AI generated
I CSK 162/17
Supreme Court dismisses appeal for lack of public interest and legal uncertainty regarding HOA resolutions.
I CSK 664/17
Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of obvious legal error regarding evidence omission.
II CSK 726/17
Supreme Court dismisses appeal for lack of legal issue, citing no procedural invalidity or obvious error.
V CSK 168/18
Supreme Court dismisses cassation appeal regarding security fund debt transfer without debtor consent.
II CSK 483/18
Supreme Court vacates appeal ruling on consumer loan validity and remands for interest rate recalculation.
II CSKP 464/22
Supreme Court voids loan contract clause allowing unlimited foreign currency risk without upper cap.
II CSKP 377/22
Supreme Court quashes appeal ruling on abusive indexation clause in consumer loan contract requiring retrial.
II CSKP 794/22
Supreme Court recuses a judge from a civil debt case due to a conflict of interest involving the parties.
II CSKP 1095/22
Supreme Court allows appeal against bank loan dismissal due to insufficient pre-contractual disclosure of foreign currency risk.
II CSKP 1460/22
Supreme Court dismisses appeal on mortgage contract where bank's exchange rate clauses were abusive but not removed.
II CSKP 1644/22
Supreme Court dismisses consumer's appeal on abusive loan clauses due to lack of legal interest and procedural defects.
I CSKP 166/21
Supreme Court corrects a district court's judgment date from 2017 to 2014 in a bank loan dispute case.
II CSKP 1487/22
Supreme Court partially allows consumer claim against bank for invalid indexed mortgage clauses under Polish law.
II CSKP 820/23
Supreme Court dismisses consumer's appeal on abusive indexation clause, ruling silence does not cure unfair terms.
II CSKP 874/22
Supreme Court dismissed appeal on foreign currency loan validity, ruling consumer protection law does not retroactively cure abusive clauses.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I CSK 3874/23 POSTANOWIENIE 14 listopada 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 14 listopada 2024 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa M. L. ‎przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. ‎o ustalenie i zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku‎z 31 marca 2023 r., V ACa 678/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od skarżącego na rzecz powódki, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, kwotę 2 700 (dwa tysiące siedemset) zł z odsetkami wynikającymi z art. 98 §11 k.p.c. za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 marca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację pozwanego Banku od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2022 r., ustalającego, że bliżej oznaczona umowa o kredyt jest nieważna, zasądzającego od pozwanego Banku na rzecz powódki kwoty 40.932,20 zł i 7.859,88 CHF wraz z bliżej oznaczonymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz oddalającego powództwo w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu.W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Jego zdaniem nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym wynikać ma z tego, że rozpoznanie przez Sąd Apelacyjny niniejszej sprawy jako sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ogranicza prawo stron do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i jako takie prowadzi do nieważności postępowania ze względu na sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa.O oczywistej zaś zasadności skargi świadczyć ma dokonanie przez Sąd Apelacyjny jednoczesnej oceny kwestionowanych postanowień umownych pod kątem ich abuzywności i sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś obie te podstawy wzajemnie się wykluczają, gdyż art. 3851 k.c. stanowi lex specialis względem przepisów ogólnych dotyczących zobowiązań.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).Nie zachodziła w sprawie nieważność postępowania apelacyjnego, na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c., ze względu na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023, nr 10, poz. 104, w której przyjęto, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.

U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne do ochrony zdrowia publicznego i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.) ustalono również, że ma ona skutki na przyszłość i wyjaśnił przyczyny, z jakich postanowiono znieść wsteczne skutki dokonanej wykładni. W niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie zapadło przed datą podjęcia powyższej uchwały. O niedopuszczalnym naruszeniu (zwłaszcza o naruszeniu oczywistym) art. 45 ust. 1 Konstytucji nie świadczy zaś sama ingerencja w zasadę ciągłości (niezmienności) składu orzekającego, ani odstępstwo od zasady kolegialności.

W kontekście zasad konstytucyjnych ingerencja ustawodawcy w powyższe zasady w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna i nie skutkuje s nieważnością postępowania (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2022 r., III CZP 77/22, niepubl.). Wydanie w sprawie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie może więc w sprawie stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe.

O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.).Skarżący nie wykazał, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju nieprawidłowościami.W orzecznictwie Sądu Najwyższego rzeczywiście wyjaśniono już, że art. 3851 i n. k.c. stanowią rdzeń systemu ochrony konsumenta przed wykorzystywaniem przez przedsiębiorców silniejszej pozycji kontraktowej, związanej z możliwością jednostronnego kształtowania treści wiążących strony postanowień, w celu zastrzegania klauzul niekorzystnych dla konsumenta (klauzul abuzywnych), i wprowadzają instrument wzmożonej - względem zasad ogólnych (w tym art. 3531 k.c.) - kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę, pod kątem poszanowania interesów konsumentów, a także szczególną - odbiegającą od zasad ogólnych - sankcję mającą niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych.

W zakresie swego zastosowania wyłączają zatem regulacje ogólne, w tym dotyczące konsekwencji naruszenia właściwości (natury) stosunku prawnego oraz zasad współżycia społecznego, co dotyczy także art. 58 w związku z art. 3531 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, niepubl., z dnia 27 maja 2022 r., II CSKP 377/22, niepubl., z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, niepubl., z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22, niepubl. i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22, niepubl. i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22, niepubl.).

W tym świetle stanowisko Sądu odwoławczego wskazującego równolegle na nieważność umowy ze względu na sprzeczność z ustawą i zasadami współżycia społecznego oraz zastrzeżenie w niej klauzul abuzywnych (gdyż po ich wyeliminowaniu umowa nie może obowiązywać) jest wprawdzie nieprawidłowe, jednakże pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy, zważywszy, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może obowiązywać – co in casu przyjął Sąd Apelacyjny - a nie są spełnione przesłanki uzupełnienia luki przez regulację zastępczą i konsument nie wyraził świadomie i swobodnie woli sanowania postanowienia, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna), a podstawą tej nieważności jest art. 58 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I CSKP 166/21, niepubl., z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, niepubl., z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, niepubl. oraz z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22, niepubl.).

Choć możliwość dalszego obowiązywania czynności prawnej (choćby ze względu na istnienie jej elementów koniecznych) nie została wskazana w art. 58 k.c. jako odrębna przesłanka jej utrzymania w razie częściowej sprzeczności z prawem, jednak jest powszechnie akceptowana (por. wyrok SN z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, niepubl.). Trzeba też mieć na względzie, że powodowie powoływali się od początku na abuzywność klauzul umownych i związaną z tym nieważność umowy (k. 12). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.[SOP][ał] ‎