Supreme Court dismisses appeal on agricultural lease extension, ruling no new legal issue exists.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal against the lower court's rejection of a claim to extend an agricultural lease with the State Land Agency. The appellant argued that Article 39 of the Act on Managing State Agricultural Real Estate required the agency to offer lease extension terms, but the court found this interpretation already settled in existing precedent. Consequently, the court determined the appeal lacked the necessary novelty or legal uncertainty required for cassation review.
Legislator headnote
AI generatedArt. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa; Art. 3989 § 1 k.p.c. - A cassation appeal is inadmissible if the legal issue raised has already been resolved by Supreme Court precedent, as it fails to meet the threshold of novelty or serious doubt required for extraordinary review.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 3173/24 POSTANOWIENIE 14 kwietnia 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska na posiedzeniu niejawnym 14 kwietnia 2026 r. w Warszawiew sprawie z powództwa P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.przeciwko Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa w Warszawieo nakazanie i ustalenie,na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 września 2023 r., VII AGa 1203/21, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia odpisu postanowienia powodowi do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 8 września 2021 r., Sąd Okręgowy w Warszawie wydanym w sprawie z powództwa P. sp. z o.o. z siedzibą w R. przeciwko Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w Warszawie (dalej KOWR) oddalił powództwo główne o nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia woli w przedmiocie przedłużenia bliżej opisanej umowy dzierżawy gruntów skarbowych oraz powództwo ewentualne o ustalenie istnienia stosunku prawnego dzierżawy bliżej opisanych gruntów skarbowych. Apelacja powoda została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 września 2023 r. Powód wniósł skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.
W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).We wniosku o przyjęcie skargi powód podniósł, że w sprawie wystąpiły istotne zagadnienia prawne dotyczące tego, czy na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 1) ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (jedn. tekst Dz U. z 2022 r., poz. 514, ze zm., dalej:
„u.g.n.r.S.P.”) dotychczasowym dzierżawcom przysługuje skuteczne względem KOWR roszczenie o przedłużenie umowy dzierżawy, jeżeli złożyli oni KOWR, najpóźniej na trzy miesiące przed zakończeniem dzierżawy, oświadczenie o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości na nowych warunkach uzgodnionych z KOWR tj. czy w sytuacji, gdy KOWR bez jakiegokolwiek uzasadnienia odmawia przedłużenia umowy dzierżawy takim dzierżawcom, mogą oni skutecznie wystąpić przeciwko KOWR do sądu powszechnego z żądaniem nakazania mu złożenia oświadczenia woli o przedłużeniu umowy dzierżawy na zasadach art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c..
W przypadku udzielenia odpowiedzi negatywnej na pytanie wskazane w pkt a) powyżej, czy w odniesieniu do dotychczasowych dzierżawców, którzy na podstawie art. 4 ustawy z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 233 poz. 1382, dalej: „ust. zmien. z 2011 r.”) wyrazili zgodę na zawarcie aneksu wyłączającego z przedmiotu umowy dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych, przepis art. 39 ust. 2 pkt 1) u.g.n.r.S.P. w zw. z art. 4 ust. 11 ust. zmien.z 2011 r. przysługuje skuteczne względem KOWR roszczenie o przedłużenie umowy dzierżawy, jeżeli złożyli oni KOWR, najpóźniej na trzy miesiące przed zakończeniem dzierżawy, oświadczenie o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości na nowych warunkach uzgodnionych z KOWR tj. czy w sytuacji, gdy KOWR odmawia przedłużenia umowy dzierżawy takim dzierżawcom, mogą oni skutecznie wystąpić przeciwko KOWR do sądu powszechnego z żądaniem nakazania mu złożenia oświadczenia woli o przedłużeniu umowy dzierżawy na zasadach art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c. Kolejne zagadnienia prawne dotyczą kwestii, czy obowiązek przedstawienia przez KOWR „stanowiska odnośnie warunków dalszego dzierżawienia nieruchomości”, o którym mowa w art. 39 ust. 4a u.g.n.r.S.P należy rozumieć jako obowiązek zajęcia przez KOWR merytorycznego stanowiska odnośnie do zaproponowanych przez dotychczasowego dzierżawcę warunków kontynuowania stosunku dzierżawy, względnie jako obowiązek podjęcia negocjacji z dotychczasowym dzierżawcą, celem ustalenia nowych warunków dalszej dzierżawy nieruchomości.
Czy za takie „stanowisko odnośnie do warunków dalszego dzierżawienia nieruchomości” może być uznane oświadczenie o niewyrażeniu zgody na przedłużenie umowy dzierżawy, które w żadnym zakresie nie odnosi się do zaproponowanych przez dzierżawcę nowych warunków dzierżawy. Dalsze zagadnienie dotyczy tego, czy w przypadku uznania, że za „stanowisko odnośnie warunków dalszego dzierżawienia nieruchomości”, o którym mowa w art. 39 ust. 4a u.g.n.r.S.P może być uznane także oświadczenie o niewyrażeniu zgody na przedłużenie umowy dzierżawy, czy decyzja KOWR w sprawie przedłużenia umowy dzierżawy dotychczasowemu dzierżawcy, który w oparciu o art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r.S.P złożył w terminie oświadczenie o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości, jest decyzją w pełni dowolną czy jednak KOWR związany jest pewnymi wytycznymi, które musi brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w tym zakresie.
Czy brak uwzględnienia tych wytycznych przez KOWR przy podejmowaniu decyzji o przedłużeniu umowy dzierżawy dotychczasowemu dzierżawcy skutkować winien uznaniem, że oświadczenie KOWR o odmowie przedłużenia umowy dzierżawy w istocie nie zawiera „stanowiska odnośnie warunków dalszego dzierżawienia nieruchomości”, o którym mowa w art. 39 ust. 4a Ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi. W przypadku uznania, że za „stanowisko odnośnie warunków dalszego dzierżawienia nieruchomości”, o którym mowa w art. 39 ust. 4a u.g.n.r.S.P może być uznane także oświadczenie o niewyrażeniu zgody na przedłużenie umowy dzierżawy, czy odmowa przez KOWR przedłużenia umowy dzierżawy dotychczasowemu dzierżawcy, który w oparciu o art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r.S.P złożył w terminie oświadczenie o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości, może zostać uznana za nadużycie prawa podmiotowego przez KOWR w rozumieniu art. 5 k.c. w sytuacji, w której decyzja KOWR w tym przedmiocie nie została poprzedzona żadnymi analizami dotyczącymi sytuacji dzierżawcy i dzierżawionych gruntów czy też zapotrzebowania na dzierżawione grunty wśród rolników indywidualnych i faktycznych możliwości przejęcia przez nich danego gospodarstwa, a zatem podjęta została bez rozpoznania indywidualnych skutków związanych z brakiem przedłużenia umowy i odebraniem gruntów konkretnemu dzierżawcy, a nadto nie została w żaden sposób uzasadniona i wyjaśniona temu dzierżawcy.We wniosku powód wskazał także, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, tj. art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r.S.P oraz art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r.S.P w zw. z art. 4 ust. 11 ust. zmien.z 2011.W nawiązaniu do wskazanych we wniosku przyczyn kasacyjnych należy przypomnieć, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy przy okazji rozpoznania skargi kasacyjnej przyczyni się do rozwoju orzecznictwa i nauki prawa oraz będzie miało znaczenie nie tylko dla tej konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14).
Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3899 § 1 pkt 2 k.p.c. nakłada na skarżących obowiązek wskazania przepisów prawa, których wykładnia budzi poważne wątpliwości lub wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, szczegółowego opisania, na czym polegają powzięte przez skarżącego wątpliwości, wykazania, że mają one poważny charakter, przez co ich wykładnia przez Sąd Najwyższy jest niezbędna do rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej, a także przedstawienia orzeczeń sądów, w których dokonano różnej interpretacji przepisów, prowadzących do odmiennych rozstrzygnięć w zbliżonych lub tożsamych stanach faktycznych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008 r., I CSK 11/08 oraz z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08).Przedstawione przez powoda problemy prawne nie mają cech nowości, albowiem zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego w którym wyrażono pogląd, że dzierżawca nieruchomości rolnych Skarbu Państwa - w przypadku złożenia oświadczenia o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości na nowych warunkach - nie nabywa na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r.S.P roszczenia przeciwko KOWR o przedłużenie umowy dzierżawy na nowych warunkach.
Przepis ten przewiduje jedynie możliwość przedłużenia terminu dzierżawy z pominięciem trybu przetargowego. Nie wynika z niego natomiast, aby KOWR miał obowiązek przedstawienia dotychczasowemu dzierżawcy oferty przedłużenia umowy. Wykluczona jest zatem taka wykładnia art. 39 ust. 2 pkt 1 przytoczonej wyżej ustawy, że Skarb Państwa jest zobowiązany - po upływie terminu, na jaki była zawarta umowa dzierżawy - w przypadku wystąpienia przez dotychczasowego dzierżawcę z wnioskiem o przedłużenie dzierżawy - zawrzeć umowę dzierżawy z dotychczasowym dzierżawcą na dalszy okres (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 2010 r., V CSK 289/09, postanowienia Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 2024 r., I CSK 6921/22 i z 14 grudnia 2020 r., I CSK 448/20).
Nie zachodzą zatem przywołane we wniosku przyczyny kasacyjne, co prowadzilo do odmowy przejęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążenia skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w zw. art. 39821 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.). Agnieszka Piotrowska (A.D.)[a.ł]