Supreme Court dismisses appeal on currency clause, citing lack of new legal issue and established precedent.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland rejected the bankruptcy administrator's cassation appeal against the appellate court's ruling. The administrator argued that the bank's unilateral currency rate determination violated general principles of coexistence and created unpredictable risk for the borrower. The court found this argument did not constitute a new legal issue requiring cassation review, as existing case law already prohibits reconstructing such clauses based on general fairness principles.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3984 § 2 k.p.c.: A cassation appeal is admissible only if it raises a significant legal issue of precedent-setting character or resolves serious interpretative doubts, which requires abstract formulation and demonstration of divergent judicial assessments.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
I CSK 3098/25 POSTANOWIENIE 29 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2026 r. w Warszawiew sprawie z powództwa W.P. i I.I.przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości w W.o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o ustalenie i zapłatę,na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości w W.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicachz 16 grudnia 2024 r., V ACa 504/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek powodów o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.
W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący Syndyk masy upadłości Bank S.A w upadłości w W. powołał się na istotne zagadnienie prawne wyrażające się w pytaniu, czy kryterium, na podstawie którego strona umowy jest uprawniona do określenia wysokości świadczenia, a w okolicznościach sprawy – kursu waluty obcej – może wynikać z zasad współżycia społecznego lub ustalonych zwyczajów (art. 56 k.c.).
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna.
Przytoczona we wniosku wątpliwość w zestawieniu z przedmiotem postępowania przed Sądami meriti odnosiła się do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23, z dnia 14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 406/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 i z dnia 29 grudnia 2024 r., I CSK 1634/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).W powołanym orzecznictwie wyjaśniono w szczególności, że określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu.
Jednocześnie, w ślad za stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazano, że nie jest dopuszczalne poszukiwanie drogi do dookreślenia umowy kredytu, w której zastosowano takie rozwiązanie, na podstawie ogólnych przepisów przewidujących, że skutki wyrażone w czynności prawnej podlegają uzupełnieniu m.in. przy pomocy zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów (por. – niezależnie od powołanego wcześniej orzecznictwa – m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2025 r., II CSKP 2021/25 i z dnia 30 maja 2025 r., II CSKP 744/23).
Argumentacja skarżącego, choć prowadzona w płaszczyźnie rekonstrukcji stosunku prawnego (art. 56 k.c.) na etapie mającym poprzedzać ocenę abuzywności postanowienia przeliczeniowego, zmierza w istocie do tego samego rezultatu, któremu na przeszkodzie stoi powołane orzecznictwo. Ponadto, jeśli treścią stosunku prawnego zgodnie z wolą stron miałby być mechanizm zakładający obiektywizację kursu określanego przez bank, to nie było przeszkód, aby rozwiązanie takie zostało zawarte w umowie. Dostrzec trzeba również, co odnotowano już w judykaturze, że także jeśli przyjąć, że rzeczywista swoboda banku w zakresie kształtowania kursu CHF, mimo braku wyraźnych postanowień w umowie kredytu, jest ograniczana uwarunkowaniami rynkowymi i zestandaryzowanymi metodami ustalania kursu, nie oznacza to, iż postanowienia przeliczeniowe odsyłające do kursu tabelarycznego banku należy uznać za dozwolone.
O ile bowiem uwarunkowania te mogą pozwalać zapobiec istotnym odstępstwom od kursów stosowanych w praktyce bankowej, względnie kursu średniego NBP, o tyle pozwalają kredytodawcy na wieloletnie czerpanie korzyści z mechanizmu kształtowania kursu, które nie mają uzasadnienia w świetle waloryzacyjnego charakteru postanowień umownych wiążących saldo kredytu i wysokość rat z CHF, a których rozmiar zależy od decyzji i polityki finansowej banku (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22 i powołane tam orzecznictwo).
Ubocznie tylko należało zauważyć, że przedstawione zagadnienie nie mogło stanowić adekwatnej przyczyny kasacyjnej także dlatego, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało, iż Sąd Apelacyjny, aprobując stanowisko Sądu Okręgowego co do nietransparentności rozważanych postanowień umownych, odwołał się również do zaniechania przekazania powodom informacji o ryzyku związanym z możliwością zmiany kursu waluty indeksacji w całym okresie kredytowania i związanych z tym konsekwencjach. Ryzyka tego nie eliminuje próba rekonstrukcji treści spornej umowy w kierunku sugerowanym przez skarżącego, a tym samym kierunek rozstrzygnięcia rozważanego zagadnienia nie mógł mieć znaczenia dla wyniku sprawy.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 108 § 1 a contrario, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Paweł Grzegorczyk (K.G.)[SOP]