Legislator Case Law & Legislation
I CSK 3053/23 AI generated

Supreme Court dismisses cassation appeal on child return, finding no obvious legal error regarding the child's best interests.

Case Number I CSK 3053/23
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the General Prosecutor's cassation appeal against the appellate court's order mandating the child's return to the father. The prosecutor argued that the lower court violated the fundamental principle of the child's best interests by allowing the mother to keep the child. The court rejected this, stating that the prosecutor's disagreement with the lower court's assessment of the child's relationship with the mother did not constitute an obvious legal error warranting cassation review.

Legislator headnote

AI generated

Art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c. A cassation appeal is admissible only if it demonstrates an obvious legal error; mere disagreement with the lower court's factual assessment of the child's best interests does not meet this threshold.

Keywords

AI generated
cassation appeal admissibility child return order best interests of the child obvious legal error Hague Convention custody prosecutor general appeal family law procedure

Cited Legislation

AI generated
Art. 3984 § 2 k.p.c.
Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. – stosowanego odpowiednio poprzez art.
Art. 13 § 2 k.p.c.
z art. 13 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art.
Art. 3989 § 1 k.p.c.
może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.
Art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Odnosząc się do powołanej przez Prokuratora Generalnego przesłanki oczywistej zasadności skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) wskazać należy, że zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej.
Art. 3989 § 2 k.p.c.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c. w zw.
Art. 39813 § 1 k.p.c.
Nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c. w zw.
Art. 520 § 1 k.p.c.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw.
Art. 391 § 1 k.p.c.
Art. 39821 k.p.c.
art. 3984 § 2 k.p.c
Określone w art. 3984 § 2 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
I CKN 992/99
postanowienia Sądu Najwyższego z 1 grudnia 1999 r., I CKN 992/99, OSNC 2000, nr 6, poz.
III CZP 72/10
Supreme Court dismisses legal question regarding divorce proceedings suspension during international child abduction custody cases.
IV CSK 566/10
Supreme Court quashes appeal decision regarding enforcement of foreign custody order under Brussels IIa Regulation and Hague Convention.
I CSK 183/20
Supreme Court allows return of child abroad under Hague Convention despite parental opposition.
III CZP 78/17
Supreme Court allows change of Hague Convention return order via Art. 577 CPC on new facts.
K.J. przeciwko Polsce
wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1 marca 2016 r., skarga nr 30813/14, K.J. przeciwko Polsce, w którym uznano, że wyjątek, o którym mowa w art.
X przeciwko Łotwie
postanowienia Sądu Najwyższego 19 października 2023 r., II CSK 457/23 i z 17 grudnia 2020 r., I CSK 183/20 oraz powołane tam wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 26 listopada 2013 r., nr skargi 27853/09, X przeciwko Łotwie, z 21 lipca 2015 r., nr skargi 2361/13, G.S.
I ACa 868/22
i Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G.‎przy udziale Prokuratora Generalnego‎o nakazanie powrotu dziecka,‎na skutek skargi kasacyjnej Prokuratora Generalnego‎od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 17 marca 2023 r., I ACa 868/22, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
IV CSK 307/19
Supreme Court dismisses appeal for obvious merit, rejecting abstract legal issues as casuistic and requiring concrete procedural violations.
IV CSK 100/06
postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 czerwca 2006 r., IV CSK 100/06; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 211/06).Skarga kasacyjna opiera się wyłączenie na podstawie z art.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I CSK 3053/23 POSTANOWIENIE 26 października 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym 26 października 2023 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku L. D.‎z udziałem Z. K. i Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G.‎przy udziale Prokuratora Generalnego‎o nakazanie powrotu dziecka,‎na skutek skargi kasacyjnej Prokuratora Generalnego‎od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 17 marca 2023 r., I ACa 868/22, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) orzeka, że uczestnicy postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. [PG]

UZASADNIENIE

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. – stosowanego odpowiednio poprzez art. 13 § 2 k.p.c. do skargi kasacyjnej w postępowaniu nieprocesowym - wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 marca 2023 r. (sygn. akt I ACa 868/22) Prokurator Generalny oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłance określonej przez art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wskazując, że „okolicznością uzasadniającą jej przyjęcie do rozpoznania jest fakt, że przez wydanie zaskarżonego postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2023 r. doszło do naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, do których należy naczelna zasada „dobra dziecka”, stanowiąca fundament prawa międzynarodowego oraz krajowego porządku prawnego opartego w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym, zaskarżone postanowienie obciążone jest oczywistą i istotną wadą prawną, przemawiającą za oczywistą zasadnością skargi, a jego usunięcie z obrotu prawnego leży w interesie publicznym”. Odnosząc się do powołanej przez Prokuratora Generalnego przesłanki oczywistej zasadności skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) wskazać należy, że zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym.

Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, niepubl.). Sąd Najwyższy rozpoznając nadzwyczajny środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej jest związany ustalonym stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 czerwca 2006 r., IV CSK 100/06; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 211/06).Skarga kasacyjna opiera się wyłączenie na podstawie z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., tj. na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, co może przybrać postać niewłaściwej ich wykładni lub niewłaściwego zastosowania.

Skarżący zarzucił bowiem naruszenie art. 13 lit. b Konwencji haskiej, poprzez błędną jego wykładnię, w zw. z art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 525 ze zm.), zwanej dalej „KPD” oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zwanej dalej „EKPC”, sprowadzającą się do zawężenia przez Sąd pierwszej instancji, a następnie przez Sąd Apelacyjny w Warszawie przesłanek ujemnych skutkujących odmową zarządzenia wydania dziecka określonych w art. 13 lit. b konwencji haskiej, to jest istnienie poważnego ryzyka, że powrót dziecka naraziłby je na szkodę fizyczną lub psychiczną albo w jakikolwiek inny sposób postawiłby je w sytuacji nie do zniesienia jedynie do okoliczności, gdy poważne ryzyko wystąpienia wymienionych w nim konsekwencji wiązało się z możliwością nadużyć lub zaniedbań w stosunku do dziecka ze strony wnioskodawcy ubiegającego się o wydanie dziecka, podczas gdy ww. przepis znajduje również zastosowanie w przypadku, gdy powrót dziecka wiązałby się z poważnym ryzykiem wystąpienia ww. szkody albo w jakikolwiek inny sposób postawiłby je w sytuacji nie do zniesienia stąd też dla prawidłowej oceny ujemnych przesłanek określonych w art. 13 Konwencji haskiej z 1980 r. sąd winien wziąć pod uwagę również inne okoliczności mogące powodować u dziecka przeżycia traumatyczne wiążące się z powstaniem u niego nieodwracalnych szkód psychicznych, jak chociażby rozłąka z matką.

Ponadto w skardze zarzucono naruszenie art. 13 zd. 1 li. b Konwencji haskiej w związku z art. 3 KPD oraz art. 72 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, zarówno przez Sąd pierwszej instancji, jak też Sąd drugiej instancji, iż w sprawie zachodzą podstawy do nakazania powrotu małoletniego do L. w sytuacji, gdy uwzględnienie przesłanki dobra dziecka jako wartości nadrzędnej wymaga, z uwagi na jego wiek zapewnienia poczucia bezpieczeństwa i bliskości rodzica pierwszoplanowego’ wiodącego w jego życiu, którym zgodnie z opinią I Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów w Sądzie Okręgowym w S. […] (zwanego dalej OZSS) z dnia 7 grudnia 2022 r. jest uczestniczka, która to okoliczność nie została wnikliwie rozważona przez Sąd drugiej instancji.Nie można uznać, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona w zakresie zarzutu naruszenia art. 13 lit. b Konwencji haskiej, poprzez błędną jego wykładnię, w zw. z art. 3 ust. 1 KPD oraz art. 8 EKPC w sytuacji, w której interpretacja tych przepisów dokonana została przez Sąd drugiej instancji zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.Wykładnia i stosowanie przepisów Konwencji haskiej, w tym jej art. 13, określającego przesłanki odmowy wydania zarządzenia wydania dziecka, musi niewątpliwie uwzględniać dobro dziecka, które jako pojęcie, stanowi podstawową dyrektywę dla wszystkich przepisów Konwencji o prawach dziecka, będąc przysłowiowym „duchem ustawy”.

Jest instrumentem wykładni zarówno norm zawartych w Konwencji, jak i norm prawa krajowego państw, które ją podpisały. Jest również dyrektywą stosowania prawa, kryterium oceny przy podejmowaniu decyzji w sprawach dziecka oraz rozstrzyganiu kolizji interesów dziecka i innych osób, zwłaszcza rodziców. Ma ono charakter klauzuli generalnej, mieszczącej się w ramach innej, obejmującej szerszy zakres, jaką jest klauzula zasad współżycia społecznego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 marca 1999 r., I CKN 23/99, OSNC 1999, nr 11, poz.188 oraz z 4 lutego 2022 r., II CSKP 1199/22, niepubl.).

W sprawach dotyczących bezprawnego uprowadzenia dziecka, rozstrzyganych na podstawie Konwencji haskiej, nakaz uwzględniania dobra dziecka, czy dążenia do najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka przy każdej decyzji dotyczącej jego osoby (art. 3 KPD), trzeba jednak postrzegać przez pryzmat celów Konwencji haskiej, którymi są zapewnienie niezwłocznego powrotu dzieci bezprawnie uprowadzonych lub zatrzymanych i poszanowanie ustawowego prawa do opieki (art. 1 lit. a i b Konwencji haskiej) oraz wyjątków od obowiązku nakazania powrotu dziecka określonych w art. 12, art. 13 i art. 20 Konwencji haskiej.

Jest to zatem odmienne ujęcie najlepszego interesu dziecka niż w przypadku postępowań w przedmiocie władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem. Klauzula najlepszego interesu dziecka nie stwarza samodzielnego i odrębnego pola rozważań nad zasadnością odmowy nakazania powrotu dziecka bezprawnie uprowadzonego lub zatrzymanego, a jej znaczenia należy upatrywać na tle wykładni podstaw odmowy uwzględnienia wniosku przewidzianych wprost w postanowieniach Konwencji haskiej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego 19 października 2023 r., II CSK 457/23 i z 17 grudnia 2020 r., I CSK 183/20 oraz powołane tam wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 26 listopada 2013 r., nr skargi 27853/09, X przeciwko Łotwie, z 21 lipca 2015 r., nr skargi 2361/13, G.S. przeciwko Gruzji, i z 19 września 2019 r., nr skargi 79441/17, Andersena przeciwko Łotwie).

U podstaw dążenia do zrealizowania celów Konwencji haskiej stoi założenie, że ofiarą bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania jest przede wszystkim dziecko, w którego najlepszym interesie jest przeciwdziałanie takim czynom i zapewnienie szybkiego powrotu dziecka do państwa jego stałego pobytu, którego sądy są najlepiej predestynowane do tego, by rozstrzygać o pieczy nad dzieckiem i kontaktach z nim. Zapewnienie niezwłocznego powrotu dziecka służy jego reintegracji w miejscu stałego pobytu i zapewnieniu ciągłych oraz pełnych relacji z obojgiem rodziców.

Zapobiega także uzyskaniu przez sprawcę bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka korzystnego dla niego forum do orzekania o dalszych losach dziecka przez tworzenie faktów dokonanych. Zniweczeniu ulegają tym samym potencjalne prawne i faktyczne skutki bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka, co pozwala realizować prewencyjny cel Konwencji haskiej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2020 r., I CSK 183/20 i powołane tam orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym podkreśla się, że zadaniem Konwencji haskiej jest zniechęcanie do bezprawnego zatrzymywania lub uprowadzania dzieci).

Założenie, że powrót dziecka do państwa, w którym miało ono stały pobyt przed bezprawnym uprowadzeniem lub zatrzymaniem, odpowiada jego najlepszym interesom, koresponduje z nałożonym w art. 12 ust. 1 konwencji haskiej na organy państwa, w którym dziecko się znajduje, obowiązkiem nakazania powrotu dziecka, jeżeli zostanie złożony wniosek zgodnie z art. 8 Konwencji haskiej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2020 r., I CSK 183/20). Uwzględniając powyższe uwarunkowania dotyczące wykładni przepisów Konwencji haskiej przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, że artykuł 13 zd. pierwsze lit. b Konwencji haskiej, odczytywany w zgodzie z art. 3 ust. 1 KPD i art. 8 EKPC, obejmuje jedynie takie sytuacje, które wykraczają poza to, co zgodnie z oczekiwaniami dziecko może znieść; nie dotyczy on natomiast tych wszystkich uciążliwości, które koniecznie łączą się z doświadczeniem powrotu do państwa stałego pobytu.

Odmowę nakazania powrotu dziecka uzasadnia tylko taka szkoda fizyczna lub psychiczna, która stawia dziecko w sytuacji nie do zniesienia, przy czym ryzyko takiej szkody, podobnie jak ryzyko powstania innej sytuacji, która byłaby dla dziecka nie do zniesienia, musi być realne i poważne. Niewystarczające są natomiast wszelkie inne uciążliwości i niedogodności związane z nieuniknioną niepewnością i lękiem, które następują po niechcianym powrocie na obszar jurysdykcji sądu stałego miejsca pobytu dziecka. Nie uzasadniają odmowy nakazania powrotu dziecka co do zasady takie okoliczności, jak integracja dziecka w nowym środowisku, pod warunkiem, że wniosek został złożony przed upływem rocznego terminu (art. 12 ust. 1 i 2 Konwencji haskiej), skromniejsze warunki bytowe dziecka, niższy standard opieki zdrowotnej lub niedostateczne kompetencje wychowawcze ze strony rodzica ubiegającego się o powrót dziecka.

Te okoliczności powinny być bowiem oceniane w postępowaniu dotyczącym opieki nad dzieckiem (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2020 r., I CSK 183/20, z 28 kwietnia 2021 r., I CSKP 109/21, niepubl., z 21 stycznia 2022 r., II CSKP 1190/22, niepubl., z 28 czerwca 2023 r., II CSKP 47/23, niepubl.). Artykuł 13 Konwencji haskiej jest jednym z kliku przepisów tej umowy międzynarodowej przewidujących wyjątki od zasady nakazującej wydanie orzeczenia przewidzianego w art. 12 tej Konwencji. Z tej przyczyny wykładnia tego przepisu przy uwzględnieniu art. 8 EKPC powinna mieć charakter ścisły (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1 marca 2016 r., skarga nr 30813/14, K.J. przeciwko Polsce, w którym uznano, że wyjątek, o którym mowa w art. 13 ust. 1 lit. b Konwencji haskiej dotyczy wyłącznie sytuacji wykraczającej poza to, czego można by racjonalnie oczekiwać, że dziecko zniesie).Sąd drugiej instancji, dokonując zbyt zawężającej – według skarżącego - wykładni art. 13 zd. pierwsze lit. b Konwencji haskiej, nie uznał, że przyjęta przez ten Sąd wykładnia automatycznie wyłącza możliwość jego zastosowania w odniesieniu do sytuacji, w której uzasadnieniem dla jego zastosowania miałby być takie okoliczności, jak podnoszone w postępowaniu przez uczestniczkę postępowania, w szczególności młody wiek dziecka i szczególna bliska więź łącząca dziecko z matką zapewniającą mu poczucie bezpieczeństwa i bliskości.

Ze względu na dostrzeżenie m.in. tego aspektu w sprawie został dopuszczony i przeprowadzony na etapie postępowania apelacyjnego dowód z opinii biegłych OZSS. Uwzględniając m.in. treść tej opinii Sąd Apelacyjny uznał, że w ustalonym stanie faktycznym nie ma podstaw do uznania, że zachodzą przesłanki określone w art. 13 ust. 1 lit. b Konwencji haskiej. Innymi słowy, stwierdził brak podstaw do zastosowania tego przepisu. Kwestii niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego dotyczy drugi zarzut skargi kasacyjnej, w którym zarzucono naruszenie art. 13 zd. pierwsze lit. b Konwencji haskiej w związku z art. 3 KPD oraz art. 72 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, iż w sprawie zachodzą podstawy do nakazania powrotu małoletniego do L. w sytuacji, gdy uwzględnienie przesłanki dobra dziecka jako wartości nadrzędnej wymaga, z uwagi na jego wiek zapewnienia poczucia bezpieczeństwa i bliskości rodzica pierwszoplanowego’ wiodącego w jego życiu, którym zgodnie z opinią OZSS z 7 grudnia 2022 r. jest uczestniczka, która to okoliczność nie została wnikliwie rozważona przez Sąd drugiej instancji.

Również i w tej części podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można uznać za oczywiście uzasadnionego, skoro Sąd drugiej instancji ocenił okoliczność wynikającą z wyżej powołanej opinii i przedstawił argumenty – uznane w orzecznictwie za prawnie relewantne – dla uznania, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 13 zd. pierwsze lit. b Konwencji haskiej. W szczególności z judykatury wynika, że wydane na podstawie przepisów Konwencji haskiej orzeczenie nakazujące powrót dziecka w żaden sposób nie narusza istoty prawa do opieki (art. 19 Konwencji), nie rozstrzyga w związku z tym o sprawowaniu opieki nad dzieckiem w przyszłości, miejscu przyszłego pobytu dziecka oraz kontaktach rodziców z dzieckiem.

Służy ono wyłącznie przywróceniu stanu poprzedniego, a rozstrzygnięcie w przedmiocie pieczy winno nastąpić w państwie stałego pobytu dziecka, po jego powrocie do tego państwa (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 1 grudnia 1999 r., I CKN 992/99, OSNC 2000, nr 6, poz. 111, z 20 października 2010 r., III CZP 72/10, OSNC 2011, nr 5, poz. 60, z 24 sierpnia 2011 r., IV CSK 566/10, niepubl. i z 17 grudnia 2020 r., I CSK 183/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 45 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 22 listopada 2017 r., III CZP 78/17, OSNC 2018, nr 5, poz. 51).

Ponieważ celem Konwencji haskiej jest zniechęcenie do bezprawnego zatrzymania lub uprowadzenia dzieci, to ryzyko opisane w art. 13 zd. pierwsze lit. b Konwencji haskiej nie może uzasadniać odmowy wydania orzeczenia nakazującego powrót dziecka, jeżeli szkoda, o której mowa w tym przepisie, powstała wyłącznie z powodu rozłąki (rozdzielenia) z rodzicem, który był odpowiedzialny za bezprawne uprowadzenie lub zatrzymanie. W takim bowiem wypadku rodzic winny uprowadzenia nie może wywodzić ze skutków tego uprowadzenia korzystnych dla siebie konsekwencji (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1 marca 2016 r., skarga nr 30813/14, K.J. przeciwko Polsce oraz z 26 listopada 2013 r., nr skargi 27853/09, X przeciwko Łotwie).

Sąd Apelacyjny przyjął, iż nie ma przeszkód do powrotu uczestniczki do L. Ojca dziecka łączą też dobre, chociaż nie tak bliskie jak z matką, relacje. Jest to oczywisty skutek długiej rozłąki dziecka z ojcem spowodowany decyzją matki dziecka o pozostaniu z dzieckiem w Polsce. Nakaz powrotu dziecka do dotychczasowego miejsca zamieszkania nie musi być więc równoznaczny z rozłąką dziecka z matką (uczestniczką), a tym samym narazić dziecko na poważną szkodę w postaci traumatycznych przeżyć spowodowanych rozłąką z matką.

Oczywiście, można w tym zakresie kwestionować ocenę prawną Sądu drugiej instancji, ale w żadnym wypadku - z uwagi na powołane wyżej argumenty - nie można przyjąć, aby przedstawiona w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania polemika skarżącego z tą oceną prawną dowodziła oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Uwzględniając powyższe Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi wskazana w skardze kasacyjna przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (stosowanego w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. ). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, 39821 i 13 § 2 k.p.c.Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania czyniła bezprzedmiotowym wydanie na etapie postępowania kasacyjnego orzeczenia w przedmiocie wykonania prawomocnych postanowień wydanych w sprawie przez Sądy powszechne, o co wniósł wnioskodawca w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Poza tym kwestie związane z wykonaniem orzeczeń zaskarżonych skargą kasacyjną nie należą do właściwości Sądu Najwyższego, a w konsekwencji wszelkiego rodzaju wnioski stron w tym przedmiocie złożone na etapie postępowania kasacyjnego przekazywane są do rozpoznania właściwemu do ich rozpoznania sądowi powszechnemu. (M.M.) [ał]