Supreme Court dismisses cassation appeal on procedural grounds due to lack of legal interpretation need.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland dismissed the defendant's cassation appeal without examining its merits, ruling that the lower court's decision on unfair contract terms was legally sound. The plaintiffs argued for a review of the contract's validity, but the court found no need for a new legal interpretation as the issue had been extensively addressed in prior jurisprudence. Consequently, the appeal was rejected under Article 3989 of the Civil Procedure Code, and the defendant was ordered to pay the plaintiffs' litigation costs.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.: A cassation appeal is inadmissible if the Supreme Court has already established its view on the legal issue and no serious doubts regarding the interpretation of the law exist.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
PAGE \* MERGEFORMAT 2Sygn. akt I CSK 2536/22 POSTANOWIENIE Dnia 28 lipca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ewa Stefańska w sprawie z powództwa R. G. i G. G.przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.o zapłatę,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 lipca 2022 r.,na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilnyz dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt I ACa 835/20, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2 700 zł (dwa tysiące siedemset) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 3 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 7 lipca 2020 r. w sprawie o zapłatę z powództwa R. G. i G. G. przeciwko Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. w ten sposób, że wyeliminował z punktów 1 i 2 zaskarżonego wyroku dwukrotnie użyte sformułowanie „solidarnie” (I), oddalił apelację w pozostałej części (II) oraz orzekł o kosztach postępowania (III).Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, zaskarżając go w zakresie pkt II i III. Na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. domagał się uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części oraz uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w całości oraz przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania bądź orzeczenia co do istoty sprawy przez zmianę wyroku Sądu Okręgowego w całości przez uwzględnienie apelacji pozwanego i oddalenie powództwa w całości.W odpowiedzi powodowie wnosili o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozwanego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.
Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa.
Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2003r., II CK 324/03, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007r., III CSK 180/07, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2007r., I CSK 326/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2005r., II PK 98/05, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2019 r., I CSK 627/18, niepubl.).W skardze kasacyjnej skarżący jako istotne zagadnienia prawne wskazał pytania dotyczące: nieobecności pełnomocnika na rozprawie wskutek utrudnień w ruchu lądowych jako przyczyny odroczenia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku na podstawie art. 214 § k.p.c.; dopuszczalności kontroli – z punktu widzenia przesłanek abuzywności – umowy kredytu indeksowanego do kursu waluty obcej, zawierającej odesłanie do kursu określonego w tabeli kursowej publikowanej przez bank, skoro publikowanie kursów walutowych przez banki oparte jest na ustawowej podstawie prawnej, tj. art. 111 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
– Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2439 ze zm.; dalej: pr. bank.); dopuszczalności stwierdzenia upadku tej umowy w świetle celów art. 3851 k.c. i dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. UE L nr 95, s. 29; dalej: dyrektywa 93/13); wyeliminowania z umowy wyodrębnionego redakcyjnie fragmentu lub kwestionowanych jednostek redakcyjnych; postanowienia umownego regulującego odesłanie do konkretnego źródła pochodzenia kursu walutowego jako głównego świadczenia stron w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c.; klauzuli spreadu; niezwiązania stron klauzulą spreadu a niezwiązania również klauzulą ryzyka; możliwości wykorzystania przepisów dyspozytywnych w brzmieniu aktualnym na dzień zamknięcia rozprawy: art. 358 § 2 k.c. lub art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (aktualnie: t.j.
Dz.U. z 2022 r., poz. 492 ze zm.; dalej: ustawa o NBP).W pierwszej kolejności należy odnieść się do twierdzenia o nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji ze względu na brak odroczenia rozprawy ze względu na nieobecność pełnomocnika wywołaną utrudnieniami w ruchu lądowym (art. 379 § 5 k.p.c. w zw. z art. 214 k.p.c.). W tym kontekście należy wskazać, że Sąd Najwyższy nie bada kwestii ewentualnej nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, chyba że w ramach drugiej podstawy kasacyjnej skarżący zarzuci naruszenie przez sąd drugiej instancji art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie sformułowanego w apelacji zarzutu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji lub naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 386 § 2 k.p.c przez niewzięcie pod uwagę przez sąd drugiej instancji z urzędu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2021 r., IV CSK 49/21).
Taka sytuacja nie wystąpiła w okolicznościach sprawy. Ubocznie należy wskazać, że nieodroczenie rozprawy na podstawie art. 214 § 1 k.p.c., nawet jeżeli stanowiło uchybienie procesowe sądu, nie musi powodować nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że strona podjęła obronę, zajęła stanowisko w postępowaniu, zgłosiła wszystkie istotne dowody dla poparcia swoich tez oraz ustosunkowała się do twierdzeń strony przeciwnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 463/13).
Jak wynika z analizy akt sprawy, brak uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy przed Sądem pierwszej instancji w żaden sposób nie wpłynął na przebieg postępowania dowodowego przed tym Sądem i na treść wyroku.W pozostałym zakresie należy wskazać, że postanowienia umowne analogiczne do ocenianych w tej sprawie były już wielokrotnie przedmiotem badania Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki SN z dnia: 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19; 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21).
Wyjaśniono, że postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. W orzecznictwie ugruntowane jest także stanowisko, że klauzule zamieszczone we wzorcach umownych kształtujące mechanizm indeksacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki TSUE z dnia: 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 49-50; 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei, pkt 54; 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, Van Hove, pkt 33; 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in., pkt 35; wyroki SN z dnia: 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; ; 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22).
Jak wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob. np. wyroki SN z dnia: 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22). Stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką dyrektywa 93/13 przewiduje w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych (zob. np. wyroki SN z dnia: 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22; 19 maja 2022 r., II CSKP 797/22).
W świetle orzecznictwa TSUE, w razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego utrzymanie umowy „nie wydaje się możliwe z prawnego punktu widzenia”, co dotyczy także klauzul przeliczeniowych przewidujących spread walutowy (zob. wyroki TSUE z dnia: 14 marca 2019 r., C-118/17, pkt 52; 5 czerwca 2019 r., C-38/17, HS, pkt 43). Warunek umieszczony w umowie zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem jest wyłączony z zakresu stosowania tej dyrektywy wyłącznie wtedy, gdy warunek ten odzwierciedla treść bezwzględnie obowiązującego przepisu ustawowego lub wykonawczego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 (zob. wyrok TSUE z dnia 10 września 2014 r., C-34/13, pkt 80).
Wskazany natomiast przez skarżącego art. 111 ust. 1 pkt 4 pr. bank. przewiduje jedynie ogólny obowiązek informacyjny banków. Przepis ten nie stanowi przeszkody do badania przez Sąd abuzywności postanowień zawartej umowy.Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (por. m.in. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r.
II CZ 102/02, z 28 marca 2007 r. II CSK 84/07, z 11 stycznia 2008 r. I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08).Potrzeba wykładni przepisów prawa nie występuje, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu. W takiej sytuacji brak jest interesu publicznego w przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania. Problematyka oceny stwierdzenia abuzywności postanowień w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i TSUE (zob. m.in. wyroki TSUE z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13;
z 10 czerwca 2021 r., C-776/10; z 3 października 2019 r., C-260/18; z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20; wyrok TSUE z 31 marca 2022 r., C-472/20; uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 i z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17; wyroki Sądu Najwyższego z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 975/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18).Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., z uwzględnieniem § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.
Dz. U. z 2018 r., poz. 265).[SOP]r.g.