Supreme Court dismisses cassation appeal regarding interruption of acquisitive prescription by a poorly drafted mediation request.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by multiple plaintiffs against the Regional Court's ruling on a dispute with the State Forests. The plaintiffs argued that a mediation request submitted by one party should have interrupted the running of acquisitive prescription, but the lower courts found the request defective due to its failure to precisely identify the specific properties involved. The court held that such a defective request does not legally interrupt the prescription period and that cassation is only admissible for resolving legal inconsistencies, which was not present here.
Legislator headnote
AI generatedArt. 123 § 1 pkt 1 k.c.; Art. 175 k.c.; Art. 3989 § 1 k.p.c.: A mediation request interrupts acquisitive prescription only if it precisely identifies the subject matter and possessor; a defective request fails to interrupt the period, and cassation is inadmissible absent legal inconsistencies.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 2407/24 POSTANOWIENIE 20 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: Prezes SN Joanna Misztal-Konecka na posiedzeniu niejawnym 20 marca 2025 r. w Warszawiew sprawie z powództwa A.W., S.W., M.W., D.M., N.S., M.K., M.C., M.P., H.W., A.F., M.K.1, J.M., T.W.przeciwko Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,na skutek skargi kasacyjnej A.W., S.W., M.W., D.M., N.S., M.K., M.C., M.P., H.W., A.F., M.K.1, J.M., T.W.od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączuz 30 stycznia 2024 r., III Ca 867/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. nie obciąża powodów kosztami postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 30 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił apelację powodów A.W., S.W., M.W., D.M., N.S., M.K., M.C., M.P., H.W., A.F., M.K.1, J.M., T.W. od wyroku Sądu Rejonowego w Gorlicach z 10 paźdzernika 2023 r., w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa – Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawym oraz nie obciążył powodów kosztami postępowania apelacyjnego.
2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną zgłosili powodowie, wskazując na naruszenie 123 § 1 pkt 1 w zw. z art. 175 w zw. art. 5 k.c.
3. Skarżący wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na występowanie w sprawie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.Podali, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 123 § 1 pkt 1 w zw. z art. 175 w zw. z art. 5 k.c., i wyjaśnienia czy dyspozycją tych przepisów, powodującą przerwanie biegu zasiedzenia nieruchomości przejętej w przeszłości na własność Skarbu Państwa bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa było wystąpienie przez jednego z powodów z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej poprzez wydanie na jego rzecz nieruchomości stanowiącej uprzednio własność jego poprzedników prawnych, gdyż stanowiło zamanifestowanie samoistnemu posiadaczowi woli odzyskania posiadania nieruchomości przez właściciela w okresie biegu terminu zasiedzenia, czy czynność ta z uwagi na okoliczności dotyczące jej podjęcia została przedsięwzięta jedynie, aby doprowadzić do przerwy biegu terminu zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa i związku z tym nie można jej uznać za czynność podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).
Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.5.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający.
Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).6. Skarga kasacyjna powodów nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazali, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 w zw. z art. 175 k.c. bieg zasiedzenia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, zgodnie z którym wniosek o zawezwanie do próby ugodowej – w swych granicach podmiotowych i przedmiotowych – co do zasady stanowi czynność zmierzającą bezpośrednio do dochodzenia roszczenia, a zatem czynność wymienioną w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Skutek przerwy biegu przedawnienia w rezultacie złożenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej następuje niezależnie od tego, czy ugoda została zawarta, czy też do jej zawarcia nie doszło.
Skutek ten nie powstanie w sytuacji, w której wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został zwrócony, odrzucony lub postępowanie pojednawcze zostało umorzone. Kluczowe w okolicznościach sprawy jest to, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej może przerwać bieg terminu zasiedzenia w konkretnych granicach przedmiotowych, czyli w odniesieniu do ściśle oznaczonej nieruchomości, oraz podmiotowych – w stosunku do konkretnego posiadacza nieruchomości (zob. m.in. uchwałę SN z 28 lipca 1992 r., III CZP 87/92, OSNCP 1993, nr 3, poz. 31; postanowienia SN: z 28 stycznia 2015 r., I CSK 208/14; z 18 lutego 2015 r., I CSK 82/14; z 14 kwietnia 2016 r., II CSK 515/15; z 7 października 2016 r., I CSK 628/15, i z 8 marca 2017 r., IV CSK 303/16).
Konstrukcja wniosku, uniemożliwiająca ocenę powyższych granic, wyłącza przyjęcie, że jest to in casu czynność skutecznie przerywająca bieg zasiedzenia w odniesieniu do konkretnego posiadacza władającego określoną nieruchomością. Wyrażony na tym tle przez Sąd Rejonowy pogląd prawny o nieskuteczności wniosku, podzielony przez Sąd Okręgowy, jest trafny i zgodny z art. 123 § 1 w zw. z art. 175 k.c.Sądy meriti ustaliły, że powodowie wspólnie z licznymi innymi osobami złożyli wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, obejmujący liczne nieruchomości, bez podania danych pozwalających na precyzyjne ustalenie położenia tych nieruchomości i umiejscowienia ich granic w przestrzeni.
Zakwestionowanie stanowiska, że tak skonstruowany wniosek ze względu na swoje istotne wady nie przerwał zasiedzenia wymagałoby w istocie podważenia ustaleń faktycznych, na których oparto zaskarżony wyrok. W postępowaniu kasacyjnym jest to jednak wykluczone, gdyż Sąd Najwyższy jest tymi ustaleniami związany (art. 39813 § 2 k.p.c.).Ponieważ wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie przerwał biegu zasiedzenia z uwagi na jego wadliwą konstrukcję, nie ma potrzeby odnoszenia się do zagadnienia, czy dopuszczalna była ocena przez Sądy meriti, że wniosek ten nie był skuteczny z uwagi na jego wniesienie wyłącznie w celu przerwania biegu zasiedzenia.
Kwestia ta ma w okolicznościach sprawy jedynie znaczenie hipotetyczne, a jej rozstrzygnięcie pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, co czyni wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bezzasadnym.7. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).8. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). Rozstrzygnięcie o kosztach zapadło z uwzględnieniem całości okoliczności sprawy, które uzasadniały zastosowanie art. 102 k.p.c. (R.N.)[a.ł]