Supreme Court quashes appeal decision due to invalid proceedings caused by death of a party during the process.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court quashed the lower court's decision to dismiss the City's request for property separation because the proceedings were invalid. The invalidity stemmed from the death of a participant, B.F., who died in November 2004, while the appeal judgment was issued in February 2006. Consequently, the case was remanded to the District Court for a new trial involving B.F.'s legal heirs.
Legislator headnote
AI generatedArt. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 398 § 13 k.p.c.: Proceedings are void if a participant dies during the process, requiring the case to be remanded for retrial with the deceased party's legal successors.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt I CSK 232/07
POSTANOWIENIE
Dnia 10 października 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Iwona Koper
del. SSA Michał Kłos
w sprawie z wniosku Miasta W.
przy uczestnictwie L.F., E.F., nieznanego z miejsca pobytu M.F. reprezentowanego
przez kuratora E.B. - następców prawnych B.F. i P. Spółki z o.o.
o wyłączenie części nieruchomości i wpis,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 10 października 2007 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego
w W. z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt [...],
uchyla zaskarżone postanowienie, znosi postępowanie przed
sądem odwoławczym i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu
w
W. do
ponownego
rozpoznania
o kosztach postępowania kasacyjnego.
oraz
rozstrzygnięcia
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 16 marca 2005 r. oddalił
wniosek Miasta W. zawarty w akcie notarialnym z dnia 7 października 2004 r. nr
[...], sporządzonym w kancelarii notariusza L.Z., o odłączenie z księgi wieczystej
Kw [...] działki nr 156 o pow. 0,0242 ha, nabytej tym aktem od B.F., o założenie dla
niej nowej księgi wieczystej i wpisanie wnioskodawcy w dziale II jako jej właściciela.
Jako przyczynę tego rozstrzygnięcia wskazał, że w księdze Kw [...], prowadzonej
m.in. dla działki 156, figuruje jako jej właściciel Spółka P. – sp. z o o., na rzecz
której działa rękojmia wiary ksiąg wieczystych, w związku z czym B.F. nie była
uprawniona do sprzedaży tej działki.
Apelacja wnioskodawcy od tego orzeczenia została oddalona postanowieniem
Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 lutego 2006 r. Sąd ten wskazał, że obowiązujące
domniemanie prawne prawidłowości wpisu osoby właściciela w dziale II księgi
wieczystej może być obalone tylko w procesie o uzgodnienie jej treści z
rzeczywistym stanem prawnym, nie może zaś być skutecznie zakwestionowane
przez sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym, z uwagi na ograniczone
kompetencje tego sądu ustalone w art. 6268 § 2 k.p.c.
W skardze kasacyjnej na to orzeczenie wnioskodawca zarzucił naruszenie
art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jed.
Dz. U. 2001 r., nr 124, poz. 1361, ze zm. – dalej: „ukwh”), oraz art. 328 § 2 i art.
6288 k.p.c., a także, skutkujące nieważnością postępowania, uchybienie art. 518
k.p.c. Na tych podstawach wnosił o uchylenie skarżonego postanowienia
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wymaga rozważenia, jako najdalej idący, zarzut
nieważności postępowania. Wprawdzie sposób sformułowania tego zarzut nasuwa
zastrzeżenia ze względu na to, że powołując się w skardze na pozbawienie
możności obrony praw przez uczestników w postępowaniu apelacyjnym, pominięto
kluczowy w tym kontekście przepis art. 379 pkt 5 k.p.c., ale nie może
to dyskwalifikować samego zarzutu, gdyż i tak Sąd Najwyższy obowiązany jest
badać z urzędu w granicach zaskarżenia kwestię ewentualnej nieważności
postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.). Zgodnie z art. 6261 § 3 k.p.c. nie stanowi
przeszkody do wpisu okoliczność, że po złożeniu wniosku wnioskodawca bądź inny
uczestnik
postępowania
zmarł
lub
został
pozbawiony
albo
ograniczony
w możliwości rozporządzania prawem albo w zdolności do czynności prawnych,
jednakże
przepisu
tego,
jako
normy szczególnej
na postępowanie odwoławcze. Te zaś
nie
można
rozszerzać
prowadzono z udziałem B.F., która już
wtedy nie żyła (zmarła w dniu 10 listopada 2004 r., a zaskarżone postanowienie
wydano w dniu 21 lutego 2006 r.). Dlatego nie budzi wątpliwości, że postępowanie
to było dotknięte nieważnością, wobec czego zaskarżone orzeczenie należało
uchylić, znosząc postępowanie przed sądem odwoławczym i przekazując sprawę
do ponownego rozpoznania, która powinna być prowadzona z udziałem następców
prawnych nieżyjącej uczestniczki (art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 386 §
2 k.p.c.). Czyni to zbędnym szczegółowe ustosunkowywanie się do pozostałych
zarzutów skargi kasacyjnej. Wypada jednak poczynić uwagę ogólną, iż skoro
decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest podstawą do wpisu w księdze
wieczystej ukształtowanego jej treścią nowego stanu prawnego, to nie ma
przeszkód, aby tego stanu nie uwzględniać w postępowaniu wieczystoksięgowym
(art. 31 ukwh). Jeśli by więc się okazało, że stan prawny nieruchomości można
ustalić na podstawie przedłożonych w tym postępowaniu dokumentów, to w
sytuacji, kiedy między zainteresowanymi nie ma sporu, odsyłanie wnioskodawcy na
drogę uzgadniania treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym byłoby
nieuzasadnione.