Supreme Court dismisses appeal on mortgage loan contract invalidity due to abusive exchange rate clauses.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the Bank's cassation appeal against a judgment declaring a mortgage loan contract void. The court found the contract was a foreign-currency-denominated loan repayable in Polish zlotys, not a foreign-currency loan, and the exchange rate clause was abusive under the Civil Code. Consequently, the contract was invalid regardless of the specific exchange rate mechanism used.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3851 et seq. k.c.; Art. 58 k.c.; A foreign-currency-denominated loan contract is invalid if the exchange rate clause is abusive, rendering the entire agreement void irrespective of the currency of repayment.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 2096/23 POSTANOWIENIE 23 sierpnia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 23 sierpnia 2024 r. w Warszawiew sprawie z powództwa J. D. i A. D.przeciwko Bank S.A. w W.o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 15 grudnia 2022 r., V ACa 647/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank S.A. w W. łącznie na rzecz J. D. i A. D. 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 25 kwietnia 2022 r., I C 447/20, Sąd Okręgowy w Elblągu uwzględnił powództwo kredytobiorców i pozbawił wykonalności akt notarialny z 21 lipca 2017 r., w którym kredytobiorcy poddali się egzekucji na rzecz pozwanego banku do sumy 185 000 franków szwajcarskich (CHF) na wypadek niedokonania spłaty zadłużenia na warunkach i w terminie ustalonym w ugodzie stron z 21 lipca 2017 r.Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego banku.Sąd drugiej instancji ustalił, że strony 7 listopada 2007 r. zawarły umowę kredytu hipotecznego na sumę 114 296,23 CHF.
Kredyt miał być spłacany w złotych przez pobranie z rachunku kredytobiorców sumy w złotych stanowiącej równowartość raty kredytu wyrażonej w CHF, przeliczonej według kursu sprzedaży CHF z aktualnej tabeli banku.Sąd odwoławczy uznał, że postanowienia umowy odnoszące się do przeliczenia dokonywanych w złotych spłat rat kredytowo-odsetkowych na CHF na podstawie art. 3851 § 2 k.c. nie wiążą stron. Sąd ten uznał, że kredyt został udzielony w złotych, a wyrażenie go we frankach szwajcarskich służyło jedynie przeliczaniu spłat w złotych na poczet zadłużenia wyrażonego w CHF, a konsekwencją braku w umowie przelicznika walutowego jest nieważność umowy.Pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną i wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania ze względu na wystąpienie w sprawie istotnych zagadnień prawnych:1)czy art. 3851 i nast. k.c. stanowią lex speciali wobec przepisów o nieważności czynności prawnych tj. art. 58 k.c., a innymi słowy, czy w przypadku, gdy postanowienie umowne jest jednocześnie abuzywne w rozumieniu art. 3851 k.c. i nieważne ze względu na inny przepis prawa, to ważność umowy należy ocenić w świetle art. 58 § 3 k.c., czy też dokonać oceny ważności tylko pod kątem abuzywności i wyłącznie na tej podstawie ocenić ważność umowy i konsekwencje prawne dla przedsiębiorcy;2)czy o walucie wierzytelności z tytułu umowy kredytu denominowanego w walucie obcej decyduje waluta wskazana w treści umowy jako waluta kredytu, czy waluta, w jakiej zgodnie z umową kredyt jest spłacany, oraz czy umowa kredytu denominowanego, wypłaconego w części bezpośrednio w walucie obcej, jest umową kredytu złotowego czy walutowego;3)czy przy ocenie przesłanki rażącego naruszenia interesów konsumenta abuzywnym spornym postanowieniem umowy, już wykonanej w części zależnej od spornego postanowienia, należy ustalić, o ile korzystniej kształtowałaby się sytuacja konsumenta, gdyby kwestionowane postanowienie nie zostało w umowie zastrzeżone.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skutkiem podniesienia zagadnienia prawnego może być przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania tylko pod warunkiem, że przynajmniej jedno z możliwych rozwiązań zagadnienia prowadzi do zasadności skargi kasacyjnej.
Nie można przyjąć skargi do rozpoznania, jeżeli podlegałaby ona oddaleniu niezależnie od odpowiedzi na postawione w zagadnieniu pytanie prawne.Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, że:1)w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;2)w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają przyjęcie skargi kasacyjnej w oparciu o podstawy przyjęcia do rozpoznania dotyczące możliwości stosowania kursu walutowego innego niż ustalony umową kurs ogłaszany przez pozwanych bank, a kolejny punkt uchwały wyklucza trwanie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego.W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej.
Pkt 2 wniosku o przyjęcie skargi zmierza do wykazania, że strony w istocie zawarły umowę kredytu walutowego, której nie dotyczą tezy uchwały SN z 25 kwietnia 2024 r.W świetle streszczenia umowy w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji, zaakceptowanego przez Sąd odwoławczy, strony zawarły umowę kredytu denominowanego, czyli wyrażonego w walucie obcej i mającej zostać wykonaną w złotych. Okoliczność, że – jak sugeruje skarżący w pkt 2 wniosku o przyjęcie skargi – kredyt częściowo został wypłacony we frankach, nie zmienia treści umowy.
Wypłata w innej walucie niż przewidziana umową może być skutkiem zgody odbiorcy świadczenia na odstępstwo od zapisów umowy lub stanowić nienależyte wykonanie zobowiązania, mogące skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą w razie wykazania szkody (art. 471 k.c.). Jednak zgoda na wypłacenie kredytu w walucie obcej nie zmienia charakteru kredytu z denominowanego do waluty obcej na walutowy. Dopiero zmiana sposobu spłaty kredytu na spłatę w walucie wyrażenia sumy kredytu, zamiast spłaty w złotych, zmieniłaby umowę na umowę kredytu walutowego.
Ponieważ nie jest możliwe zakwalifikowanie umowy stron jako umowy kredytu walutowego, pkt 2 wniosku nie uzasadnia przyjęcia skargi do rozpoznania.Pozostałe zagadnienia prawne (pkt 1 i 3 wniosku) zmierzają do wykazania, że umowa może być ważna. W świetle uchwały z 25 kwietnia 2024 r., niezależnie od odpowiedzi na pytania zawarte w tych zagadnieniach, uznanie za niedozwolone przeliczania spłat w złotych na CHF kursem ogłaszanym przez drugą stronę umowy przesądza o nieważności umowy w całości, a teza Sądu drugiej instancji o abuzywności takiego przelicznika walutowego nie została objęta wnioskiem o przyjęcie skargi.Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. oddalił wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Na podstawie art. 98 k.p.c. powodom przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min.
Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.[SOP][ms]