Supreme Court dismisses cassation appeal on consumer credit contract terms without interpretation request.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland dismissed the Bank's cassation appeal against a lower court ruling regarding consumer credit contract terms. The Bank argued that judicial interpretation was necessary to clarify unfair clauses and the scope of the consumer's legal interest in challenging the contract. The Court rejected this, stating that the appeal lacked a genuine need for interpretation and was merely a theoretical debate over specific factual circumstances.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3851 § 1 k.c.; Art. 3989 § 1 k.p.c.: A cassation appeal is rejected if the claimant fails to demonstrate a genuine need for judicial interpretation of legal provisions or a divergence in case law, as the appeal must address a specific legal problem rather than merely contesting the lower court's assessment of facts.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 2024/22 POSTANOWIENIE 28 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2023 r. w Warszawie,w sprawie z powództwa K. M., M. M., J. N. i H. N.przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie,na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawiez 31 sierpnia 2021 r., I ACa 391/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza na rzecz Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz K. M., M.
M., J. N. i H. N. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIEPozwany Bank S.A. w W. (dalej: Bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, wydanego wskutek apelacji obu stron w sprawie z powództwa K. M., M. M., J. N. i H. N. o zapłatę i ustalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
W ocenie Banku wykładni wymagały art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: Dyrektywa), a także art. 3851 i art. 3852 k.c. Zdaniem skarżącego konieczne jest bowiem wyjaśnienie, w jaki sposób powinny były zostać sformułowane postanowienia wprowadzające do umowy ryzyko walutowe, by można je było uznać za wyrażone w sposób jednoznaczny w rozumieniu art. 3851 k.c., a także sprecyzowanie, jakie informacje o zagrożeniach (ryzykach) związanych z zawarciem kredytu indeksowanego kursem waluty obcej winny zostać przekazane konsumentowi przed zawarciem umowy w sytuacji braku możliwości skutecznego przewidywania przyszłych kursów walut, z uwzględnieniem treści przepisów oraz orzecznictwa istniejącego w czasie zawarcia umowy.Bank podniósł również, że konieczne jest dokonanie wykładni unormowań zawartych w art. 6 ust. 1 Dyrektywy i art. 65 k.c., art. 358 § 2 k.c. oraz art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Prawo bankowe, wskazując, że wyjaśnienia wymaga kwestia konsekwencji abuzywnego charakteru tzw. klauzul spreadowych w sytuacji, w której tzw. klauzula ryzyka walutowego nie ma charakteru niedozwolonego w rozumieniu art. 3851 k.c. Skarżący wskazał także na potrzebę wykładni art. 189 k.p.c. Nie wyjaśnił swojego stanowiska w jednoznaczny sposób, jednak z całokształtu wywodów Banku można wnosić, że jego zdaniem w orzecznictwie powstała rozbieżność w kwestii tego, czy w tzw. sprawach frankowych kredytobiorca ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy (względnie ustalenia istnienia stosunku o treści uwzględniającej brak związania konsumenta niedozwolonymi postanowieniami umownymi) także wówczas, gdy przysługuje mu możliwość domagania się od kredytodawcy zapłaty określonej kwoty.Potrzeba wykładni, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami w ich stosowaniu (postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz 24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15).
Brak spójności orzecznictwa przestaje mieć znaczenie prawne wtedy, gdy po jego wystąpieniu wydana zostanie w danym przedmiocie uchwała Sądu Najwyższego działającego w poszerzonym składzie. Argumentacja skarżącego nie świadczy o tym, by przytoczone unormowania wymagały wykładni dokonanej przez Sąd Najwyższy.Wskazując na rzekome wątpliwości związane z art. 4 ust. 2 Dyrektywy oraz art. 3851 i art. 3852 k.c., Bank nie zdołał wykazać, by przepisy te mogły być rozumiane na różne sposoby, a przy tym określony kierunek ich wykładni miał wpływ na sposób rozpoznania sprawy.
Przeciwnie, skarżący zdaje się dążyć do uzyskania wskazówek co do właściwego postępowania w określonej kategorii przypadków, względnie wyjaśnienia, jak powinien był zachować się w sytuacji poprzedzającej zawarcie przed laty umowy o kredyt indeksowany kursem franka szwajcarskiego. Rzecz jednak w tym, że dla rozstrzygnięcia sporu nie ma znaczenia to, co pozwany powinien był zrobić, lecz ocena czynności, które rzeczywiście zostały podjęte w związku z zawarciem umowy, oraz zbadanie skutków działań Banku, wywołanych w relacji kontraktowej z powodami.W korelacji z okolicznościami sprawy nie pozostaje również problem tego, jakie następstwa dla dalszego bytu umowy tzw. kredytu indeksowanego oraz dla treści wynikającego z tej umowy stosunku prawnego ma niedozwolony charakter klauzuli spreadów, gdy klauzula ryzyka kursowego nie jest dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 3851 § 1 k.c. Sąd Apelacyjny wyraźnie przyjął bowiem, że to właśnie klauzula ryzyka miała charakter abuzywny, wobec czego rozważania w kwestii problemu prawnego przedstawionego obecnie przez Bank mogłyby mieć charakter czysto teoretyczny.Wbrew motywom wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wykładni nie wymaga również art. 189 k.p.c. Sam skarżący trafnie zauważa, że pojęcie interesu prawnego „zostało szeroko omówione w judykaturze”.
Wywody Banku nie eksponują natomiast rzeczywistego problemu interpretacyjnego czy powstałej w orzecznictwie rozbieżności, lecz są nakierowane na polemikę ze stanowiskiem Sądu drugiej instancji. Kwestia tego, czy powodowi w określonej sytuacji prawnej przysługuje interes prawny w domaganiu się ustalenia istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego, nie poddaje się generalizacji. Ocena taka powinna być dokonywana in casu, a samo w sobie przedstawianie w judykaturze różnych stanowisk nie świadczy o występowaniu rozbieżności w orzecznictwie, lecz jest pochodną badania odmiennych stanów faktycznych, cechujących się swoją indywidualną specyfiką.Jedynie ubocznie wypada dodać, że w przypadku ustalania nieistnienia stosunku prawnego mającego wynikać z umowy kredytu, która – zgodnie z pierwotnymi założeniami stron – miała być wykonywana także w dacie orzekania (art. 316 § 1 k.p.c.), a nadto wiązała się z ustanowieniem zabezpieczenia w postaci hipoteki, z reguły można przyjąć, że kredytobiorca twierdzący, iż stosunek prawny nie istnieje, ma interes prawny w dokonaniu takiego ustalenia niezależnie od możliwości domagania się zapłaty kwoty odpowiadającej spełnionym przez niego na rzecz Banku świadczeniom, wskazywanym w sprawie jako świadczenia nienależne.
Jak już jednak wspomniano, kwestia ta powinna być każdorazowo przedmiotem indywidualnej refleksji sądu orzekającego.Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 pkt k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.