Legislator Case Law & Legislation
I CSK 1789/24 AI generated

Supreme Court dismisses bank's cassation appeal, upholding invalidity of CHF-indexed loan due to abusive exchange rate clauses.

Case Number I CSK 1789/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the bank's cassation appeal, upholding the lower court's finding that the mortgage loan contract was void due to abusive clauses. The court ruled that the entire contract, including the risk clause, was invalid because the bank attempted to unilaterally determine future exchange rates without sufficient transparency. Consequently, the legal relationship could not continue after removing the abusive source, rendering the remaining terms unenforceable.

Legislator headnote

AI generated

Art. 3851 § 1, 2 k.c.; Art. 3852 k.c.; Art. 111 ust. 1 pkt 4 pr.bank.: A loan contract containing clauses allowing a bank to unilaterally determine future exchange rates for a foreign currency is void as abusive; the entire contract becomes void, not just the specific clauses, preventing the continuation of the legal relationship.

Keywords

AI generated
abusive contract clauses foreign currency loan unilateral exchange rate void contract consumer protection cassation appeal mortgage loan

Cited Legislation

AI generated
Art. 3851 § 1 k.c.
Ustalenie kursu tylko do wypłaty kredytu i usiłowanie związania kredytobiorcy przyszłymi, jednostronnie ustalanymi kursami nie mogło być skuteczne.Problemów prawnych nie budzi art. 3851 § 1 i 2 k.c.
Art. 3851 § 2 k.c.
Ustalenie kursu tylko do wypłaty kredytu i usiłowanie związania kredytobiorcy przyszłymi, jednostronnie ustalanymi kursami nie mogło być skuteczne.Problemów prawnych nie budzi art. 3851 § 1 i 2 k.c.
Art. 3852 k.c.
Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie nie mógł uznać umowy kredytu za ważną, bezprzedmiotowe jest rozważanie abuzywności części umowy w postaci mechanizmu indeksacji.Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania art.
Art. 111 ust. 1 pkt 4 pr.bank.
Kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 4 pr.bank. wiąże klientów banku przy dokonywaniu z bankiem czynności prawnych w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu.
Art. 3989 k.p.c.
3 pr.bank.), chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.Na podstawie art.
Art. 98 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c.
Art. 99 k.p.c.
art. 56 k.c
art. 358 § 2 k.c
art. 3851 § 1 k.c
Ustalenie kursu tylko do wypłaty kredytu i usiłowanie związania kredytobiorcy przyszłymi, jednostronnie ustalanymi kursami nie mogło być skuteczne.Problemów prawnych nie budzi art. 3851 § 1 i 2 k.c.

Cited Case Law

AI generated
SN z 25 kwietnia 2024 r.
Skoro będąc związanym uchwałą SN z 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie nie mógł uznać umowy kredytu za ważną, bezprzedmiotowe jest rozważanie abuzywności części umowy w postaci mechanizmu indeksacji.Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art.
SN z 25 czerwca 2018 r., III CZP 29/17
SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21
V ACa 505/22
Court allows partial costs award to plaintiffs after finding the mortgage contract void and dismissing defendant's appeal.
III CZP 25/22
Supreme Court rejects consumer loan clause invalidation, ruling no statutory gap fills currency rate terms.
III CZP 29/17
Civil Code requires unfair contract clause assessment at signing time, not based on later practice.
III CZP 6/21
Supreme Court clarifies that invalid foreign currency loan clauses are void ab initio, granting consumers restitution claims under Art. 410 § 2 k.c. and Art. 405 k.c.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I CSK 1789/24 POSTANOWIENIE 25 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 25 listopada 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa J.K. i M.K.‎przeciwko Bank S.A. w W.‎o ustalenie i zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 24 lipca 2023 r., V ACa 505/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Bank S.A. w W. łącznie na rzecz J.K. i M.K. 2700 (dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu. (G.G.)

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 2 marca 2022 r., I C 79/21, Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego z 5 sierpnia 2008 roku łączącej strony i w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację banku. Sąd drugiej instancji ustalił, że 5 sierpnia 2008 r. powodowie zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę o kredyt hipoteczny, indeksowany do CHF na sumę 120 000 zł na okres 360 miesięcy, oprocentowany stawką LIBOR 3M. Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej miedzy innymi, że kwota kredytu jest denominowana - waloryzowana do CHF, kwota kredytu zostanie określona wg kursu kupna dewiz zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania kredytu, o wysokości wykorzystanego kredytu wyrażonej w CHF, wysokości odsetek w okresie karencji, wysokości rat kapitałowo-odsetkowych w ww. walucie bank poinformuje kredytobiorcę w terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych.

Spłata rat miała być dokonywana po uprzednim przeliczeniu wg kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą Kursów” obowiązującą w dniu spłaty.Sąd Apelacyjny uznał klauzule waloryzacyjne w umowie za abuzywne, co pociąga za sobą nieważność umowy w całości.Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na:1) potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. dotyczące tego, czy w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do jednostronnego ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj.

Klauzula Kursowa jak i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej;2) wystąpienie w sprawie istotnych zagadnień prawnych:a) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego), w zakresie który był regulowany przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 p.w. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. i w związku z generalną normą, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP;b) czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, dnia powstania sporu, czy dnia orzekania;c) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia;d) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:1)w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;2)w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego.

W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.W orzecznictwie jest utrwalona teza o niedopuszczalności stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank. Kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 4 pr.bank. wiąże klientów banku przy dokonywaniu z bankiem czynności prawnych w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu.

Istotne jest tu jednak to, iż nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero zostaną ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym kursem za niedozwolone. Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako współokreślające wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne świadczenie kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1 k.c., lecz tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w sposób jednoznaczny. Utrwalona jest rozszerzająca wykładnia tego warunku jako obejmującego nie tylko tekst warunku (jest jasne, co znaczy stosowanie kursu ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku.

Aby odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe zasady ustalania kursu tak, aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej chwili. Ustalenie kursu tylko do wypłaty kredytu i usiłowanie związania kredytobiorcy przyszłymi, jednostronnie ustalanymi kursami nie mogło być skuteczne.Problemów prawnych nie budzi art. 3851 § 1 i 2 k.c. – które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, tj. tylko klauzula kursowa czy także klauzula ryzyka walutowego.

Skoro będąc związanym uchwałą SN z 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie nie mógł uznać umowy kredytu za ważną, bezprzedmiotowe jest rozważanie abuzywności części umowy w postaci mechanizmu indeksacji.Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.), chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min.

Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (G.G.)[SOP]‎