Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of legal issue and factual dispute under Polish Civil Procedure Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland refused to accept the appellant's cassation appeal for review, citing the absence of statutory prerequisites. The appellant challenged a lower court's judgment on personality rights but failed to identify specific legal provisions causing jurisprudential divergence or factual errors. The court determined that the appeal merely questioned the factual findings and evidence evaluation of the lower courts, which falls outside the scope of cassation proceedings.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; The Supreme Court must reject a cassation appeal if the appellant fails to demonstrate a specific legal issue requiring interpretation or a factual error, as the appeal cannot serve to re-evaluate the lower courts' assessment of evidence.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 1585/23 POSTANOWIENIE 8 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska na posiedzeniu niejawnym 8 maja 2024 r. w Warszawiew sprawie z powództwa Fundacji w W. przeciwko T. spółce akcyjnej w likwidacji w W.o ochronę dóbr osobistych,na skutek skargi kasacyjnej T. spółki akcyjnej w likwidacji w W.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawiez 3 listopada 2022 r., I ACa 159/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.[SOP]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 2 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie z powództwa Fundacji R. w W. przeciwko T. S.A. w W. o ochronę dóbr osobistych – zobowiązał pozwaną do opublikowania oświadczenia (przeprosin) o określonej w wyroku treści (pkt 1); zobowiązał pozwaną do wyemitowania oświadczenia (przeprosin) w sposób określony w pkt 2 i pkt 3 wyroku; zasądził od pozwanej na cel społeczny kwotę 30000zł (pkt 4); w pozostałym zakresie oddalił powództwo (pkt 5) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki zwrot kosztów procesu (pkt 6). Wyrokiem z 3 listopada 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił obie apelacje i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.Pozwana wniosła skargę kasacyjną, skarżąc wyrok Sądu drugiej instancji w całości. Powołując jako podstawę art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na fakt, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń, wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Nie jest to ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń, umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. W judykaturze wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek, przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie służy do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2023 r., I CSK 6201/22).
Na etapie postępowania jakim jest tzw. „przedsąd”, nie jest dopuszczalna ocena podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), lecz Sąd Najwyższy jest zobligowany i uprawniony wyłącznie do zbadania, czy wystąpiły przyczyny kasacyjne, określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Analiza motywów zaskarżonego wyroku może być zatem dokonana jedynie pod kątem tego, czy uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawiera argumenty, które przekonują o oczywistej zasadności skargi. By teza skarżącego o wystąpieniu podanej przyczyny kasacyjnej była zasadna, musiałaby opierać się na wykazaniu oczywistej błędności lub wadliwości orzeczenia Sądu drugiej instancji, zakwestionowanego w skardze kasacyjnej, wskazującej na dopuszczenie się przez ten Sąd określonych uchybień.
Analiza sprawy i wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w niniejszej sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że powołane przesłanki zostały wykazane. Odnośnie do pierwszej wskazanej podstawy przedsądu, skarżący sformułował dwa zagadnienia prawne:
1. Czy zasadne jest uwzględnienie powództwa w sytuacji, gdy pozwany działał w ramach przysługującego mu prawa do swobody wypowiedzi, a sporne wypowiedzi emitowane na antenie telewizji polskiej (publicznej) dotyczą kwestii będących w zasięgu zainteresowania społeczeństwa i dotyczących go bezpośrednio (wydatkowanie środków publicznych przez organizacje pozarządowe) oraz w sytuacji, gdy podczas programów na antenie telewizji polskiej podmiot, którego dotyczyły programy, miał możliwość zajęcia stanowiska w sprawie jak również z uwagi na fakt, iż powód jest organizacją pozarządową, której głównym przedmiotem działalności jest szeroko pojęta samorządność obywatelska, co wyłączyło bezprawność działania pozwanej, zatem wypowiedzi pozwanej mieściły się w granicach dozwolonej prawem krytyki? 2.
Czy zasadne jest uwzględnienie powództwa, przy jednoczesnym uznaniu, że powód jest organizacją pozarządową, której głównym przedmiotem działalności jest szeroko pojęta samorządność obywatelska i stosownie do utrwalonego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zakres ochrony dóbr osobistych podmiotów publicznych jest węższy aniżeli osób lub podmiotów niemających tych cech? W szczególności czy takie orzeczenie jak uwzględnienie powództwa jest dopuszczalne w świetle: art. 23 k.c., art. 24 k.c., art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 54 Konstytucji RP.
Wykazanie wystąpienia przesłanek, określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga przeprowadzenia profesjonalnego, pogłębionego wywodu prawniczego, z wykorzystaniem doktryny i orzecznictwa, wskazującego na znaczenie odpowiedzi na pytanie prawne dla rozwoju prawa. Konieczne jest wykazanie, że nie udzielono takiej odpowiedzi (rozstrzygnięcia) w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego lub też istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów, konstruujących to zagadnienie. Należy również wykazać, jakie znaczenie ma odpowiedź na to pytanie dla rozpoznania sprawy, w której wniesiono skargę kasacyjną.
Formułując zagadnienie prawne nie wystarczy podzielić się wątpliwościami, skoro zamierza się wzruszyć prawomocne orzeczenie sądowe, a postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją sądową, tylko postępowaniem o charakterze nadzwyczajnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 lipca 2019 r., II CSK 152/18 oraz z 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej w analogicznych sprawach i jednocześnie rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, w której zagadnienie powstało.
Należy wykazać, że wywołuje ono poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 listopada 2017 r., I CSK 216/17; tak samo postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2017 r., III SK 13/17). Powołanie się w skardze kasacyjnej na istotne zagadnienie prawne wymaga nie tylko jego sformułowania w sposób abstrakcyjny, ale również zaproponowania, za pomocą wywodu jurydycznego, różnych, odmiennych, interpretacji przepisów prawa, wskazanych w zagadnieniu.
Wypełnienie tego obowiązku nie może być zastąpione przez sformułowanie samych pytań (postanowienia Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2011 r., II PK 183/11, z 20 grudnia 2011 r., II PK 207/11, z 6 lutego 2024 r., I CSK 6365/22). Konieczne jest również zaproponowanie kilku możliwych (odmiennych) odpowiedzi na te pytania. Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi art. 390 § 1 k.p.c. Żadne z przedstawionych przez skarżącą zagadnień prawnych nie spełnia opisanych wyżej warunków – nie zostały sformułowane w sposób zgodny z konsekwentną, utrwaloną wykładnią przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W części wstępnej uzasadnienia tej podstawy skarżąca wskazała jedynie na konieczność zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie przez Sąd Najwyższy podnosząc, iż zaskarżone orzeczenie może naruszać wolność słowa, wyrażania opinii, zwracając uwagę na jednolitość dotychczasowych wyroków i linię orzeczniczą.
W skardze nie przeprowadzono profesjonalnego, dogłębnego wywodu prawniczego, z wykorzystaniem doktryny i orzecznictwa, wskazującego na znaczenie odpowiedzi na postawione pytania prawne dla rozwoju prawa. Ze skargi i uzasadnienia wniosku wynika, że skarżącej de facto chodzi o ocenę okoliczności faktycznych w tej konkretnej sprawie. Nawiązanie do elementów stanu faktycznego sprawy nie oznacza istnienia zagadnienia prawnego, jego nowości ani konieczności rozważenia w interesie publicznym, który w przedstawionej sprawie nie został wykazany.Gdy chodzi o drugą z powołanych przesłanek przedsądu, czyli rozbieżności w orzecznictwie sądów, jej spełnienie wymaga wskazania rozbieżnych orzeczeń, dokonania ich analizy i wykazania, że rozbieżność wynika z różnej wykładni tego samego przepisu (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I CSK 111/08, z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01).
Ponadto podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. ma za przedmiot analizę konkretnych przepisów i do tego się ogranicza, a więc nie polega na jednoczesnej wykładni kilku przepisów i poszukiwaniu na tej podstawie określonej normy prawnej, która została albo nie powinna być zastosowana w indywidualnej sprawie, objętej skargą kasacyjną (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2022 r., I CSK 1467/22).Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie wskazała żadnych konkretnych przepisów, wywołujących istotne rozbieżności w orzecznictwie.
Skarżąca odniosła się do stanowisk Sądów obu instancji w tej sprawie i polemizowała z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w sprawie, co nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Wskazała również na odmienną linię orzeczniczą w wyrokach Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego. Ograniczyła się do przytoczenia jednego poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi i ogólnie odwołała się do piśmiennictwa. W rzeczywistości więc również ta przesłanka przedsądu zmierzała do niedopuszczalnego kwestionowania oceny dowodów i ustaleń faktycznymi, którymi Sąd Najwyższy jest związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).
Na s.2 skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że „skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona”, jednak w dalszej części skargi brak nawet minimalnego uzasadnienia tego twierdzenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 maja 2018 r., I CSK 36/18 oraz z 29 maja 2018 r., I CSK 42/18).
Skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji wymaganej przy powołaniu się na tę przyczynę przedsądu, przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Z przesłanką określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie można równocześnie podnosić, że w ramach naruszenia tych samych przepisów w sprawie pojawiło się istotne zagadnienie prawne. Jest to błąd logiczny, bowiem gdy wchodzi w rachubę zagadnienie prawne, skarga kasacyjna nie może być oczywiście uzasadniona (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 marca 2014 r., I CSK 343/13, z 14 stycznia 2016 r., IV CSK 475/15, z 1 grudnia 2016 r., I CSK 199/16, z 25 stycznia 2024 r., I CSK 6503/22).Podsumowując, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w niniejszej sprawie stanowi niedopuszczalną próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonanych przez Sądy powszechne ustaleń faktycznych i oceny dowodów.
Jak już podkreślono, nie może to być celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Mając na względzie zaprezentowane argumenty, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. [SOP] [ms]