Supreme Court dismisses cassation appeal regarding civil procedure validity and single-judge panel composition.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court rejected the cassation appeal filed by K.S. against the Second Instance Court's dismissal of his request to correct the land registry entry. K.S. argued that the appeal was invalid because a judge who participated in the first instance also presided over the second instance, violating procedural rules, and claimed the single-judge panel was unconstitutional. The court ruled that the judge's prior participation did not constitute a conflict of interest since they did not issue the appealed judgment, and noted that the single-judge panel was legally permissible under current civil procedure law.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.; Art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.; Art. 3671 § 1 k.p.c.: A judge who participated in the first instance but did not issue the appealed judgment is not excluded from the second instance, and single-judge panels are valid under current statutory provisions.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
I CSK 1233/25 POSTANOWIENIE 7 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela na posiedzeniu niejawnym 7 maja 2026 r. w Warszawiew sprawie z powództwa K.S.przeciwko M.W. i M.W.1o uzgodnienie treści księgi wieczystej,na skutek skargi kasacyjnej K.S.od wyroku Sądu Okręgowego w Elbląguz 24 lipca 2024 r., I Ca 218/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
K.S. wniósł pozew przeciwko M.W. i M.W.1 o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości położonej w E. przy ul. […], stanowiącej lokal mieszkalny nr […], objętej księgą wieczystą o numerze […] przez wpisanie w jej dziale drugim jako właściciela K.S.Sąd Rejonowy w Elblągu wyrokiem z 5 kwietnia 2024 r. oddalił powództwo.Wyrokiem z 24 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Elblągu oddalił apelację powoda.W skardze kasacyjnej powód, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi nieważność postępowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.
Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Skarżący upatrywał nieważności postępowania w nieprawidłowym składzie Sądu drugiej instancji rozpoznającego apelację od wyroku Sądu Rejonowego. W składzie Sądu Okręgowego uczestniczył bowiem sędzia, który brał udział w posiedzeniach w sprawie toczącej się w pierwszej instancji oraz podejmując czynności procesowe z zakresu koncentracji dowodów.
Zgodnie z treścią art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Instytucja wyłączenia sędziego z tej przyczyny ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której sędzia miałby kontrolować własne rozstrzygnięcia wydane w instancji niższej. Przez wzięcie przez sędziego udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia rozumie się uczestniczenie sędziego w składzie sądu, który wydał to orzeczenie.
Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że sędzia, który brał udział w rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji na wstępnym etapie postępowania, ale nie wydał zaskarżonego apelacją orzeczenia, nie jest wyłączony z mocy ustawy z rozpoznania sprawy w drugiej instancji (zob. wyroki: z 23 stycznia 2008 r., II PK 125/07 oraz z 16 grudnia 2009 r., I CSK 281/09). Ponieważ sędzia, który wydawał wyrok w drugiej instancji, w pierwszej instancji jedynie brał udział w posiedzeniach na pewnym etapie długotrwałego procesu, jednakże nie wydał wyroku w tej sprawie, Sąd Najwyższy nie dostrzegł sugerowanej przez skarżącego nieważności postępowania.Oceniając, czy w sprawie doszło do nieważności postępowania z racji rozpoznania apelacji przez Sąd Okręgowy w składzie jednego sędziego trzeba zasygnalizować, że Sąd ten orzekał w dniu 24 lipca 2024 r.
Ma to znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że wprawdzie Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, przesądził, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), to jednak równocześnie w tej samej uchwale Sąd Najwyższy przyjął, że ta wykładnia prawa obowiązuje od dnia podjęcia uchwały.
Należy przy tym dodać, że już po podjęciu przytoczonej uchwały weszła w życie - dokonana ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860) - zmiana przepisów o składzie sądu w postępowaniu apelacyjnym. W konsekwencji z dniem 28 września 2023 r. art. 367 § 3 k.p.c. został uchylony, a w świetle art. 3671 k.p.c., niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu w składzie jednoosobowym.
Sąd Najwyższy zajmował się już wykładnią art. 3671 § 1 k.p.c. W postanowieniu z 15 stycznia 2025 r., III PSK 28/24, odnosząc się do podobnego zarzutu stwierdził, że obecnie reguła dotycząca składu sądu odwoławczego została odwrócona i zgodnie z art. 3671 § 1 in principio k.p.c., zasadą jest rozpoznawanie spraw przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co nie kłóci się z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec tego rozpoznanie przedmiotowej sprawy zgodnie z regułą z art. 3671 k.p.c. nie może być postrzegane jako przyczyna nieważności postępowania.Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
Jacek Grela [S.J.][SOP]