Supreme Court dismisses cassation appeal in inheritance case for lack of obviousness under procedural law.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal filed by K. M. against the District Court's decision to reject his request to revoke the legal consequences of his will to renounce inheritance. The District Court had allowed new witness testimony during the appeal phase, which was crucial for determining the facts regarding the deceased's mental state and the validity of the declaration. The Supreme Court ruled that the appeal was not obviously unfounded because the non-procedural nature of inheritance proceedings requires judicial initiative to gather all necessary evidence, making the lower court's decision on admitting new proof legally sound.
Legislator headnote
AI generatedArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 381 k.p.c.; Art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c.; Art. 1019 k.c.; Art. 84 § 1 k.c. - In non-procedural inheritance proceedings, the court must exercise initiative to ascertain facts, and a cassation appeal is not obviously unfounded if the lower court's decision to admit new evidence was necessary to establish the truth.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt I CSK 106/19 POSTANOWIENIE Dnia 10 lipca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z wniosku E. M. , P. M. i K. M. przy uczestnictwie K. M. i A. M. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lipca 2019 r.,na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy K. M. od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt V Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej wnioskodawcy K. M. do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 10 października 2018 r. Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu apelacji wnioskodawczyni E. M. i uczestnika A. M. od postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 20 lutego 2018 r., zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że oddalił wniosek K. M. o uchylenie się od skutków prawnych złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, oddalił apelację wnioskodawczyni i rozstrzygnął o kosztach postępowania.Zmiana rozstrzygnięcia nastąpiła w wyniku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, które przekonało Sąd o okolicznościach mających bezpośredni wpływ na brak podstaw wnioskodawcy K.
M. do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli o odrzuceniu spadku po ojcu K. M. W skardze kasacyjnej wnioskodawca K. M. zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie zaskarżonym postanowieniem przepisów postępowania, tj. art. 381 w związku z art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. Naruszenie prawa materialnego dotyczy art. 1019 w związku z art. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 k.c. przez ich niezastosowanie i uznanie, że skarżący składając oświadczenie o odrzuceniu spadku nie znajdował się pod wpływem błędu usprawiedliwionego okolicznościami sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na niespełnienie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. uznając, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Swoje przekonanie oparł na analizie art. 381 k.p.c. w odniesieniu do powinności strony postępowania przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń przed sądem pierwszej instancji, a zdaniem skarżącego uczestnik A.
M. tego nie uczynił; brak zatem było podstaw do dopuszczenia nowych dowodów w sprawie. Postępowanie spadkowe w rozpoznawanej sprawie zostało istotnie skomplikowane wskutek uwarunkowań rodzinnych i osobistych spadkodawcy. Na chwilę obecną kwestią sporną pozostało dopuszczenie przez Sąd drugiej instancji na etapie postępowania apelacyjnego dodatkowego materiału dowodowego w postaci zeznań kolejnych dwóch świadków, które to zeznania stały się kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy w odniesieniu do skarżącego i jego przyrodniego brata, uczestnika postępowania, będących spadkobiercami po ich wspólnym ojcu.Podnosząc w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazane okoliczności, pełnomocnik skarżącego nie zwrócił wystarczającej uwagi na charakter postępowania nieprocesowego w sprawie spadkowej.
Poza samą elastycznością, jaką dają sądowi w ogólności przepisy postępowania nieprocesowego, sprawy spadkowe ze swojej istoty są szczególne i wymagają całościowego ustalenia stanu faktycznego. Wymagają też często inicjatywy sądu i dbałości o to, aby uzyskać wystarczające podstawy faktyczne do wydania rozstrzygnięcia. To, co byłoby wątpliwe w przeprowadzeniu dowodów, mając na względzie podnoszoną przez skarżącego zasadę koncentracji materiału dowodowego w postępowaniu procesowym w pierwszej instancji, w którym to postępowaniu uczestniczą bezpośrednio zainteresowane strony, w postępowaniu spadkowym są już tylko uczestnicy samego postępowania, mającego na celu stwierdzić nabycie spadku po zmarłym, a następnie ewentualnie dokonać jego podziału.
Dlatego uzupełnienie o tak istotne dowody, jak to miało miejsce w postępowaniu w rozpoznawanej sprawie było właściwym, koniecznym działaniem sądu, zwłaszcza wobec konsekwencji dla sprawy, jakie te dowody przyniosły. Nie można więc zastosować wprost schematów wynikających z rozumienia art. 381 oraz art. 368 k.p.c. w przywołanym licznie orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych w uzasadnieniu wniosku przez pełnomocnika skarżącego, gdyż każdy przypadek postępowania w sprawach spadkowych wymaga indywidualnego rozważenia.
Wniesiona skarga kasacyjna, której Sąd Najwyższy nie rozważa na etapie tzw. przedsądu, w przeważającym zakresie stanowi dyskusję z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonanych w sprawie, w tym w szczególności polemikę z zeznaniami świadków i ich oceną przez Sąd, mimo że w postępowaniu kasacyjnym jest to wyłączone z podstaw kasacyjnych (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.), Sąd Najwyższy jest związany ustaleniem faktów, a Sąd Okręgowy szczegółowo przedstawił materiał dowodowy, dokonał jego analizy i wskazał na zastosowane kryteria oceny.
Mając na uwadze znane i utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego i doktryny w kwestii przesłanek, jakie muszą zostać spełnione dla uznania oczywistości skargi kasacyjnej nie można uznać wystąpienia w sprawie tych przesłanek, określonych w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. i na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. należało orzec jak na wstępie. jw