Legislator Case Law & Legislation
I CKN 313/97 AI generated

Supreme Court dismisses appeal on formal grounds for failure to cite specific material law violated.

Case Number I CKN 313/97
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court ruling that rejected a claim for delivery of property and compensation for improvements. The appellants argued that the lower court erred in interpreting a notarial deed and applying the law regarding necessary expenditures on the property. The court held that the appeal lacked a material ground because the appellant failed to specify which substantive law was violated, rendering the cassation inadmissible under procedural rules.

Legislator headnote

AI generated

Art. 393 § 1, 2 k.p.c.; Art. 226 k.c.: A cassation appeal alleging a violation of substantive law through erroneous interpretation of a party's declaration of intent must cite the specific violated provision and explain the violation; failure to do so constitutes a fatal defect barring the appeal's substantive review.

Keywords

AI generated
cassation appeal fatal defect interpretation of intent necessary expenditures substantive law violation notarial deed property delivery

Cited Legislation

AI generated
Art. 393 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy - rozpoznając sprawę w granicach kasacji (art. 39311
Art. 393 § 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy - rozpoznając sprawę w granicach kasacji (art. 39311
Art. 226 § 1 k.c.
mają obowiązek zwrócić pozwanym wartość nakładów (art. 226 § 1 k.c.),
Art. 226 § 2 k.c.
konieczne, to do sytuacji takiej ma zastosowanie art. 226 § 2 k.c., a nie
Art. 231 k.c.
z art. 231 k.c. zostało prawomocnie oddalone Nabywcy zrobili remont budynku,
art. 231 k.c
z art. 231 k.c. zostało prawomocnie oddalone Nabywcy zrobili remont budynku,
art. 225 k.c
przedmiotowej działki - należy się od pozwanych, na zasadzie art. 225 k.c.
art. 224 § 2 k.c
z art. 224 § 2 k.c., wynagrodzenie za korzystanie z niej od daty nabycia
art. 222 k.c
Powodowie - jako właściciele nieruchomości mogą skutecznie domagać się jej wydania przez pozwanych (art. 222 k.c.), lecz
art. 226 § 1 k.c
mają obowiązek zwrócić pozwanym wartość nakładów (art. 226 § 1 k.c.),

Cited Case Law

AI generated
II CKN 18/97
7.III.1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997, z.
II CKN 60/97
Supreme Court reverses lower court ruling on easement modification, holding no payment offer required in claim.
I CKN 90/96
wyroki SN z 20.II.1997 r., I CKN 90/96 i z 25.IV.1997 r., I CKN 100/97).
I CKN 100/97
wyroki SN z 20.II.1997 r., I CKN 90/96 i z 25.IV.1997 r., I CKN 100/97).
III CKN 29/97
7.IV.1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, z.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I CKN 313/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lutego 1998 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - T. Wiśniewski

Sędziowie:

SN - B. Czech (spraw.)

SA - H. Wrzeszcz Protokolant: - I. Janke

po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 1998 r. na rozprawie,

sprawy z powództwa: A. G., D. G., E. K. i K. K.,

przeciwko: M. S., D. M. i B. J.,

o wydanie nieruchomości i zapłatę,

na skutek kasacji powodów

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P.

z dnia 9 października 1996 r., sygn. akt I Cr […],

oddala kasację.-

-

-

2 -

Sygn. akt I CKN 313/97

Uzasadnienie

Poza sporem są następujące okoliczności:

W dniu 10.XII.1974 r. H. i U. małż. X. nieformalną umową sprzedaży

nabyli od A. i H. małż. Y. działkę gruntu o powierzchni 306 m2

wraz z budynkiem, położoną w L. za 60.000 zł. i weszli w jej posiadanie.

Do sporządzenia aktu notarialnego nie doszło, zaś powództwo małżonków X.

z art. 231 k.c. zostało prawomocnie oddalone Nabywcy zrobili remont budynku,

m.in. wymienili dach, podłogi (częściowo) i sufity, otynkowali budynek

od strony zewnętrznej, wybudowali budynek gospodarczy, dobudowali segment

domu (pokój, łazienka, zachowanka), założyli szambo, wznieśli trwałe

ogrodzenie, posadzili drzewa i krzewy owocowe.

W dniu 4.X.1990 r. H. Y. oraz spadkobiercy po A. Y., umową zawartą

w formie aktu notarialnego, sprzedali T. i A. małż. G. nieruchomość położoną

w L., w skład której wchodzi działka zbyta poprzednio nieformalną umową

na rzecz H. i U. małż. X.. W § 4 tego aktu notarialnego strony postanowiły, że

„wydanie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie nabywców następuje

z chwilą podpisania tego aktu i z tą chwilą przechodzą na nich wszelkie prawa

i obowiązki z tym związane”.

Powództwo z art. 231 k.c. małżonków X. przeciwko małżonkom G.

zostało oddalone prawomocnie wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w P.

z 1.XII.1992 r., sygn. Cr […] (akta Sądu Rejonowego w S., sygn. I C […]).

Następnie Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z 3.III.1993 r., sygn. akt

I C […], w sprawie przeciwko A. G. i E. K. przywrócił małżonkom X.

posiadanie przedmiotowej działki.

Powodowie A. i T. małż. G. w pozwie z 11.III.1993 r. żądali orzeczenia

eksmisji pozwanych H. i U. małż. X. z działki i części składowych, nabytych

nieformalnie od Y..

-

3 -

W toku procesu w miejsce zmarłych pozwanych H. i U. małż. X. wstąpili

spadkobiercy: M. S., D. M. i B. J., zaś w miejsce zmarłego powoda T. G. wstąpili spadkobiercy: D. G., E. K. i K. K..

W piśmie procesowym z 17.XI.1994 r. (k. 93) powodowie rozszerzyli

powództwo, wnosząc o zasądzenie od pozwanych (jako posiadaczy w złej

wierze) solidarnie kwoty 91.422.880 st. zł. z tytułu bezumownego korzystania

z nieruchomości.

Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i przedstawili do potrącenia

kwotę 60.000 st. zł. zapłaconą za nieruchomość małżonkom G. oraz kwotę

45.080.711 st. zł. z tytułu nakładów poczynionych na nieruchomość.

Pod koniec czerwca 1994 r. powodowie własnym działaniem przywrócili

sobie posiadanie części przedmiotowej działki i w tym zakresie ograniczyli

żądanie.

Sąd Rejonowy w S., wyrokiem z 14.VI.1996 r., sygn. akt I C […]:

I. nakazał pozwanym aby opróżniły i oddały w posiadanie powodom dom

mieszkalny wraz z przybudówką, znajdujący się na części działki oznaczonej

numerem 105, położonej w L., stanowiącej własność powodów, pod warunkiem

zapłacenia im przez powodów solidarnie kwoty 15.104,99 zł. z ustawowymi

odsetkami od 5.IV.1996 r.; II. zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz

powodów solidarnie kwotę

5.703,28 zł.

z odsetkami

ustawowymi;

III. Oddalił powództwo o zapłatę w pozostałej części;

IV. umorzył

w pozostałym zakresie postępowanie dotyczące eksmisji; V. orzekł o kosztach

sądowych i kosztach procesu.

Sąd Rejonowy ustalił, że aktualna wartość nakładów poczynionych przez

H. i U. małż. X. w postaci budynków i urządzeń na przedmiotowej działce

wynosi 14.973,90 zł., zaś wartość posadzonych przez nich drzew i krzewów

owocowych - 131,09 zł.

Zdaniem

Sądu

Rejonowego,

powodom

-

jako

właścicielom

przedmiotowej działki - należy się od pozwanych, na zasadzie art. 225 k.c. w

zw. z art. 224 § 2 k.c., wynagrodzenie za korzystanie z niej od daty nabycia

-

4 -

własności (4.10.1990 r.) do daty wyrokowania. Kwotę tego wynagrodzenia

ustalił Sąd Rejonowy na 5.703,28 zł. i zasądził w pkt II sentencji wyroku.

W ocenie Sądu Rejonowego pozwanych należy traktować jako

posiadaczy w dobrej wierze, albowiem w czasie czynionych nakładów

małżonkowie

G. nakłady

te

i

działalność

pozwanych

aprobowali.

Poczynione przez pozwanych nakłady na nieruchomość w postaci nowej

przybudówki były konieczne, pozostałe zaś - użyteczne. Ogólna wartość tych

nakładów wynosi 15.104,99 zł. Powodowie - jako właściciele nieruchomości mogą skutecznie domagać się jej wydania przez pozwanych (art. 222 k.c.), lecz

mają obowiązek zwrócić pozwanym wartość nakładów (art. 226 § 1 k.c.),

pozwanym zaś przysługuje prawo zatrzymania (art. 461 k.c.).

Na skutek rewizji powodów Sąd Wojewódzki w P., wyrokiem

z 9.X.1996 r., sygn. akt I Cr […], zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1/

obniżył do 9.401,71 zł. kwotę którą mają uiścić powodowie pozwanym; 2/

uchylił orzeczenie zasądzające od pozwanych rzecz powodów kwotę 5.703,

28 zł.; 3/ oddalił rewizję w pozostałej części.

Sąd Wojewódzki podzielił pogląd rewidujących, że pozwani byli

posiadaczami w złej wierze, lecz jednocześnie przyjął, iż poczynione nakłady

były konieczne, zatem pozwani mogą żądać zwrotu ich wartości (art. 226 § 1

k.c.). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powodowie mogą żądać od pozwanych

zapłaty za korzystanie z nieruchomości jedynie od daty w której stali się

właścicielami, albowiem umowa sprzedaży nieruchomości nie zmieniła zasady z

art. 55 k.c., według której uprawnionemu do pobierania pożytków, pożytki

cywilne przypadają w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia, a więc w

tym wypadku od czasu nabycia nieruchomości. Mimo, że zarzuty rewizji uznał

Sąd Wojewódzki za niezasadne, zmienił zaskarżony wyrok - w konsekwencji

częściowego umorzenia się wzajemnych wierzytelności stron - albowiem

pozwani w już w Sądzie Rejonowym zgłosili zarzut potrącenia kwot objętych

punktami I i II sentencji zaskarżonego wyroku (art. 498 i 499 k.c.).

-

5 -

Powodowie w kasacji zarzucili naruszenie prawa materialnego - art. 226

§ 1 k.c., przez: a/ zastosowanie tego przepisu mimo uznania przez Sąd, że

pozwania byli posiadaczami w złej wierze i przez przyjęcie iż dobudowanie

nowego pomieszczenia było nakładem koniecznym; b/ wadliwą interpretację

oświadczenia woli stron aktu notarialnego z 4.X.1990 r., przenoszącego

własność przedmiotowej nieruchomości, przez przyjęcie, że zawarta w § 4 tego

aktu („wydanie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie nabywców

następuje z chwilą podpisania tego aktu i z tą chwilą przechodzą na nich

wszelkie prawa i obowiązki z tym związane”) klauzula o przejściu na

nabywców wszelkich praw, nie dotyczyła pożytków wymagalnych w dacie

sporządzania aktu.

Sąd Najwyższy - rozpoznając sprawę w granicach kasacji (art. 39311

k.p.c.) - zważył, co następuje:

1. Skarżący trafnie zarzucają, iż skoro Sąd Wojewódzki przyjął, że

pozwani pozostawali w złej wierze, oraz że poczynione przez nich nakłady były

konieczne, to do sytuacji takiej ma zastosowanie art. 226 § 2 k.c., a nie

powołany przez Sąd Wojewódzki § 1 tego artykułu, albowiem § 1 dotyczy

posiadacza w dobrej wierze. Jest to jednak tylko błędne uzasadnienie

(powołanie niewłaściwego przepisu prawa materialnego), zaś w tym zakresie

wyrok odpowiada prawu (art. 39312 k.p.c.), gdyż w sprawie ma zastosowanie art.

226 § 2 k.c., stanowiący, że samoistny posiadacz w złej wierze może żądać

jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel

wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.

2. Nie jest trafny zarzut, że nakłady w postaci przybudówki, nie mają

charakteru nakładów koniecznych. Sąd Wojewódzki trafnie bowiem przyjął, że

kryterium zaliczenia nakładów do określonej kategorii jest zmienne w

zależności od rodzaju i przeznaczenia rzeczy oraz stale zwiększających się

wymagań nauki i techniki. Powszechnie uważa się, że nakładami koniecznymi

są

wydatki

niezbędne

do

utrzymania

rzeczy

w

należytym

stanie,

umożliwiającym normalne korzystanie z niej. Skarżący nie kwestionują, że

-

6 -

ustalenia poczynione zostały z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem

nie powołali podstawy kasacyjnej z art. 3931 pkt 2 k.p.c. Oceny zasadności

zarzutu naruszenia prawa materialnego należy zatem dokonać na podstawie

stanu faktycznego, na którym oparto zaskarżony wyrok (por. wyroki SN z

7.III.1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997, z. 8, poz. 112 i z 26.III.1997 r., II

CKN 60/97, OSNC 1997, z. 9, poz. 128).

Z poczynionych ustaleń wynika, że istniejąca poprzednio przybudówka

była w bardzo złym stanie (dach „leciał”, ściany z gliny, drzwi do kuchni

zawadzały, rzeczy pozostawione zimą w przybudówce marzły) i nie spełniała

funkcji części domu mieszkalnego. W tych warunkach wzniesienie w tym

samym miejscu nowej przybudówki obszerniejszej, zawierającej „pokój,

łazienkę i zachowanko”, było konieczne - w rozumieniu art. 226 k.c. - do

użytkowania domu w sposób zgodny ze standardem powszechnym w obecnych

czasach. Pozwani, jako posiadacze w złej wierze, mogą przeto domagać się

zwrotu wartości tej przybudówki, w przeciwnym bowiem razie powodowie

wzbogaciliby się bezpodstawnie ich kosztem (art. 226 § 2 k.c.).

3. Co do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez wadliwą wykładnię

§ 4 aktu notarialnego z 4.X.1990 r. („wydanie przedmiotowej nieruchomości w

posiadanie nabywców następuje z chwilą podpisania tego aktu i z tą chwilą

przechodzą na nich wszelkie prawa i obowiązki z tym związane”), zauważyć

trzeba, że istotnie wykładnia oświadczenia woli stron umowy należy do kwestii

prawnych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 393 1 pkt 1 k.p.c. (por. nie publ.

wyroki SN z 20.II.1997 r., I CKN 90/96 i z 25.IV.1997 r., I CKN 100/97).

Powołujący się na podstawę kasacyjną z art. 3931 pkt 1 k.c. powinien wskazać

konkretny przepis prawa materialnego, który - zdaniem skarżącego - został

naruszony, a także powinien uzasadnić na czym to naruszenie polega, jeśli zaś

tego nie czyni, to kasacja zawiera brak istotny (por. np. postanowienie SN z

7.IV.1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, z. 6 - 7, poz. 96). Zarzucający

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oświadczeń woli stron

-

7 -

zawartej w umowie, powinien wskazać naruszone przepisy prawa materialnego,

dotyczące takiej wykładni i uzasadnić na czym to naruszenie polega.

Skarżący, kwestionując trafność wykładni przytoczonego paragrafu aktu

notarialnego i zarzucając naruszenie prawa materialnego, wskazał - jako

naruszony - art. 226 § 1 k.c. Przepis ten nie odnosi się jednak do problemu

wykładni woli stron. Wynika z tego, że skarżący - w tym przedmiocie - nie tylko

nie wykazał zasadności naruszenia prawa materialnego, ale jego kasacja

dotknięta

jest

brakiem

istotnym

uniemożliwiającym

jej

merytoryczne

rozpoznanie.

Skoro zatem podstawy kasacji okazały się nieusprawiedliwione, a brak

nieważności postępowania uwzględnianej z urzędu, Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji (art. 39312 k.p.c.).

aw