Supreme Court dismissed appeal for lack of proven damage under Art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appellant's complaint against the District Court's judgment regarding a bonus adjustment. The appellant argued that the lower court's decision would cause significant financial losses to the railway company by forcing higher bonus payments. The court rejected this claim because the alleged damage was merely a future possibility rather than an established fact at the time of filing. Consequently, the requirement to prove actual damage under Article 4245 § 1 point 4 of the Code of Civil Procedure was not met.
Legislator headnote
AI generatedArt. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.; Proving damage requires demonstrating its existence, timing, and causal link to the judgment, excluding mere future threats.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Postanowienie z dnia 2 sierpnia 2006 r.
I BP 2/06
Uprawdopodobnienie szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.) polega na przedstawieniu wyodrębnionego wywodu wskazującego, że szkoda została wyrządzona oraz określającego czas jej powstania, postać i związek przyczynowy z
wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem.
Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Katarzyna
Gonera (sprawozdawca), Beata Gudowska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 sierpnia
2006 r. sprawy z powództwa Andrzeja Ś., Michała M., Stanisława C. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym „C.” SA Zakładowi Taboru w Ł. o dodatek stażowy, na
skutek skargi strony pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie z dnia 22 września 2005 r. [...]
o d r z u c i ł skargę.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiem z 22 września 2005 r. [...] oddalił apelację strony pozwanej Polskich Kolei Państwowych „C.” SA Zakładu Taboru w Ł. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z 15 czerwca 2005 r. [...] w sprawie z
powództwa Andrzeja Ś., Michała M. i Stanisława C. o zasądzenie wyrównania dodatku stażowego.
Pełnomocnik strony pozwanej wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z
prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając wyrok ten w całości.
Skarżący zarzucił wyrokowi Sądu Okręgowego: 1) naruszenie przepisów postępowania przez rozpatrzenie apelacji w trybie uproszczonym, mimo że pozew dotyczył
roszczeń z umowy o pracę dochodzonych w oparciu o różne podstawy prawne i fak-
tyczne, wobec czego zgodnie z art. 5053 § 3 i 5057 k.p.c. w sprawie powinien być z
urzędu pominięty tryb uproszczony, a apelacja rozpatrzona zgodnie z art. 367 § 3
k.p.c. oraz art. 375 k.p.c.; ponadto uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego nie spełnia wymogów określonych w art. 328 § 2 k.p.c. oraz w sposób oczywisty myli przedmiot roszczeń, gdyż odnosi się do dodatków za pracę w warunkach szkodliwych, a
powodowie dochodzili dodatków za staż pracy, 2) naruszenie prawa materialnego, w
szczególności art. 24113 § 2 k.p. i art. 772 § 5 k.p. w związku z art. 42 k.p. oraz art. 9
k.p. W ocenie pełnomocnika skarżącej Sąd Okręgowy w ogóle nie ustosunkował się
do zarzutów apelacji i błędnie przyjął, że wysokość dodatków stażowych nie może
być zmieniona w trybie art. 42 k.p., posługując się formułą praw nabytych wynikających z umowy o pracę. W przedmiotowej sprawie pozwany wręczył powodom w trybie art. 42 k.p. w związku z art. 24113 § 2 i art. 772 § 5 k.p. w lipcu 2003 r. wypowiedzenia zmieniające, w których zaproponował warunki wynikające z nowych aktów,
albowiem następowała zmiana istotnych warunków płacy, która pogarszała sytuację
pracowników. Zdaniem skarżącej wypowiedzenia wręczone pracownikom były prawidłowe i skuteczne, gdyż pracownicy nie odmówili przyjęcia nowych warunków wynagrodzenia, co skutkowałoby rozwiązaniem umowy o pracę, ani też nie odwołali się od
tej czynności pracodawcy do Sądu.
W ocenie pełnomocnika skarżącej oddalenie apelacji strony pozwanej i „utrzymanie w mocy” wyroku zasądzającego na rzecz powodów dodatki stażowe w wyższej wysokości niż to wynika z PUZP z 1 stycznia 2003 r. i regulaminu wynagradzania obowiązującego od 1 lipca 2003 r. spowoduje u pozwanego znaczne straty finansowe wynikające z konieczności wypłaty rzekomo zaległych wyższych dodatków stażowych oraz wzrost wynagrodzeń bieżących o około 10 % ponad ustalony plan
wzrostu wynagrodzeń. Pozwana obecnie, zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 15 września 2004 r., III PZP 3/04, wypłaciła ponad 1.200.000 zł bez
odsetek tytułem wyrównania dodatków stażowych za okres od 1 marca 1999 r. do 31
października 2003 r., tj. za okres, w którym nie dokonywała wypowiedzeń zmieniających w związku z wejściem w życie 1 marca 1999 r. PUZP. Skarżąca podniosła, że
dokonując wypowiedzeń warunków płacowych według zasad ustalonych w PUZP z 1
stycznia 2003 r. i regulaminu obowiązującego od 1 lipca 2003 r. pozwana miała na
celu - między innymi - przeciwdziałanie wnoszeniu dalszych pozwów pracowniczych
oraz ponoszeniu dalszych strat z tytułu jakoby praw nabytych przez „zahamowanie”
od 1 stycznia 2003 r. wysokości dodatku stażowego, gdyż od tej daty pozwana usta-
liła inne zasady wypłacania dodatku i w innej wysokości, co jest dopuszczalne i
zgodne z prawem, jeżeli odbyło się w trybie art. 42 k.p. W ocenie pełnomocnika skarżącej uznanie, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, może przynieść ogromne
ujemne skutki finansowe dla wszystkich spółek zrzeszonych w Związku Pracodawców Kolejowych.
Strona skarżąca wskazała, że od zaskarżonego orzeczenia nie przysługuje
skarga kasacyjna w związku z treścią art. 3982 § 1 k.p.c. (wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł), a ponadto sprawa była rozpoznawana w trybie
uproszczonym.
W związku z powyższym pełnomocnik strony pozwanej wniósł o stwierdzenie
niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 424 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze przysługują5
cych stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Według art. 424 § 1
k.p.c., skarga powinna zawierać: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części, 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie, 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody,
spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, 5) wykazanie, że
wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i
nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując art. 424 § 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi, 6) wniosek o stwierdzenie
niezgodności orzeczenia z prawem.
Konstrukcja skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia wykazuje zasadnicze podobieństwo do skargi kasacyjnej. W art. 424 § 1
wymieniono wyczerpująco elementy określane w odniesieniu do skargi kasacyjnej
jako istotne lub konstrukcyjne oraz przewidziano sankcję w postaci jej odrzucenia w
razie niespełnienia wymagań w zakresie konstrukcji skargi (art. 424 § 1 k.p.c.).
Wspólny dla obydwu skarg jest obowiązek zastępstwa przez adwokatów lub radców
prawnych (art. 87 § 1 k.p.c.), gwarantujący ścisłe spełnienie surowych wymagań
formalnych. Ukształtowana praktyka orzecznicza dotycząca istotnych elementów
skargi kasacyjnej odnosi się także do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia, w tym do wymagania przedstawienia podstaw skargi i ich
uzasadnienia (art. 424 § 1 pkt 2 k.p.c.), wskazania przepisu prawa, z którym zaskar5
żone orzeczenie jest niezgodne (art. 424 § 1 pkt 3 k.p.c.) oraz uprawdopodobnienia
wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga doty5
czy (art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c.).
Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie spełnia wymagań
konstrukcyjnych przewidzianych w art. 424 § 1 k.p.c. dla tego szczególnego środka
prawnego o charakterze procesowym. Jeżeli nawet można przyjąć, że przytacza
podstawy skargi oraz ich uzasadnienie (art. 424 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art.
424 k.p.c., zgodnie z którym skargę można oprzeć na podstawie naruszeń prawa
materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda), to już
nie wskazuje przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne (art.
424 § 1 pkt 3 k.p.c.). To ostatnie wymaganie konstrukcyjne jest niezależne i odrębne
od wymagania dotyczącego przytoczenia podstaw skargi, powinno zatem być odrębnie przedstawione. Bez spełnienia tego wymagania nie jest bowiem możliwe stwierdzenie przez Sąd Najwyższy bezprawności zaskarżonego orzeczenia, skoro nie
wiadomo, z jakim przepisem prawa - zdaniem skarżącego - zaskarżone orzeczenie
jest niezgodne.
Jednym z konstrukcyjnych elementów skargi jest uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy.
Należy przy tym dostrzegać aspekt formalny i merytoryczny tego składnika skargi,
omówiony w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2005 r.,
III CNP 4/05 (OSNC 2006 nr 1, poz. 16). Aspekt merytoryczny łączy się wyraźnie z
treścią art. 417 § 2 k.c., będącego przyczyną unormowania procesowego. Przepisy
dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
(art. 424 - 424
k.p.c.) umożliwiają poszkodowanemu uzyskanie naprawienia szkody
wyrządzonej wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem, natomiast nie otwierają
drogi do realizacji innych zamierzeń, np. uzyskania satysfakcji moralnej. Z tego
względu przystąpienie przez Sąd Najwyższy do badania zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wymaga uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody przez
wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Uprawdopodobnienie szkody (art. 424
§ 1 pkt 4 k.p.c.) polega na przedstawieniu wyodrębnionego wywodu wskazującego,
że szkoda została wyrządzona oraz określającego czas jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz.
141). Użycie trybu dokonanego w art. 424 § 1 pkt 4 i art. 4241 § 1 k.p.c. nakazuje
przyjąć, że chodzi o szkodę, która już nastąpiła, a nie szkodę hipotetyczną, zagrażającą w przyszłości. Przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z
prawem prawomocnego orzeczenia jest istnienie szkody w chwili wnoszenia skargi, a
nie możliwość wystąpienia szkody w przyszłości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006 nr 6, poz. 110).
Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody może być rozpatrywane w aspekcie
celu, którym jest przekonanie Sądu Najwyższego o istnieniu takiego stanu, oraz
środków usprawiedliwiających to przekonanie. Ustawa nie ogranicza skarżącego w
doborze środków, ale ze względu na to, że ich weryfikacja w tej fazie postępowania
nie jest oparta na postępowaniu dowodowym, skarżący może poprzestać na przytoczeniu twierdzeń odwołujących się do skonkretyzowanych okoliczności, które wydają
się prawdziwe, gdyż znajdują potwierdzenie w materiałach dołączonych do skargi lub
znajdujących się w sprawie zakończonej i przekonują o istnieniu faktów, prowadzących do wniosku o powstaniu wskutek wydania orzeczenia uszczerbku majątkowego.
Uprawdopodobnienie nie jest poddane ścisłym regułom dowodzenia, natomiast musi
zachować walor wiarygodności w świetle reguł logiki i doświadczenia życiowego. Konieczne jest zatem wskazanie czasu wyrządzenia szkody, jej postaci oraz związku
przyczynowego między wystąpieniem uszczerbku a wydaniem orzeczenia. Wykazując jednak prawdopodobieństwo rzeczywistego wyrządzenia szkody, skarżący nie
może odwoływać się do argumentów, które przekonywałyby tylko o możliwości jej
powstania w przyszłości.
Strony w celu uprawdopodobnienia powstania szkody mogą się posługiwać
zarówno środkami właściwymi dla zwykłego postępowania dowodowego, np. dokumentami, zeznaniami świadków lub opiniami biegłych, jak i środkami nieuznawanymi
przez ustawę za dowody, np. pisemne oświadczenia osób trzecich. W uzasadnieniu
postanowienia z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006 nr 1, poz. 16),
Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że uprawdopodobnienie szkody oznacza złożenie
przez skarżącego oświadczenia, iż szkoda wystąpiła - ze wskazaniem jej rodzaju i
rozmiaru. Spełnienie tego warunku można przyjąć tylko wtedy, gdy twierdzenie zostanie uzasadnione na tyle, że będzie można uznać je za prawdziwe. W tym celu
skarżący może powoływać i przedstawiać wszelkie dowody. W każdym razie w chwili
wniesienia skargi szkoda musi już istnieć, a więc nie wystarcza zagrożenie jej wystąpienia.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej skargi i konfrontując je z
jej treścią, należy stwierdzić, że nie spełnia ona wymagania "uprawdopodobnienia
wyrządzenia szkody". Nie czyni zadość temu obowiązkowi przytoczone w skardze
twierdzenie, że oddalenie apelacji strony pozwanej i „utrzymanie w mocy wyroku zasądzającego na rzecz powodów dodatków stażowych w wyższej wysokości niż to
wynika z PUZP z 1 stycznia 2003 r. i regulaminu wynagradzania obowiązującego od
1 lipca 2003 r. spowoduje u pozwanego znaczne straty finansowe spowodowane
koniecznością wypłaty rzekomo zaległych wyższych dodatków stażowych oraz
wzrost wynagrodzeń bieżących o około 10 % ponad ustalony plan wzrostu wynagrodzeń”. Skoro wyrok ma dopiero w przyszłości spowodować szkodę polegająca na
wzroście wynagrodzeń ponad ustalony plan wzrostu wynagrodzeń, to znaczy, że
szkoda ta jeszcze nie powstała. Twierdzenie o wyrządzeniu zaskarżonym wyrokiem
szkody nie zostało uwiarygodnione w żaden sposób w chwili wniesienia skargi. Może
ono co najwyżej wskazywać na możliwość powstania szkody przyszłej. Takie zagrożenie powstania szkody przyszłej nie spełnia wykazania (w rozumieniu art. 424 5 § 1
pkt 4 k.p.c.) przesłanki uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody wydaniem zaskarżonego wyroku. Z kolei wypłacenie przez pozwaną ponad 1.200.000 zł bez odsetek
tytułem wyrównania dodatków stażowych za okres od 1 marca 1999 r. do 31 października 2003 r., zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 września 2004 r., III PZP 3/04, nie pozostaje w jakimkolwiek związku przyczynowym z
zaskarżonym orzeczeniem Sądu Okręgowego.
Dlatego twierdzenie skarżącego dotyczące szkody nie odpowiada wymaganiu
zawartemu w art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c., wobec czego skarga podległa odrzuceniu (art.
424 § 1 k.p.c.).