Supreme Court quashes conditional dismissal due to insufficient evidence and violation of self-incrimination rule.

Sygn. akt IV KK 154/12

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Marian Buliński SSN Piotr Hofmański (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Grabowska przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej w sprawie F. G. wobec którego warunkowo umorzono postępowanie o czyn z art. 272 k.k. i art. 270 § 2a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 273 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 25 września 2012 r. kasacji Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 28 marca 2011 r., na podstawie art. 537 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego z 28 marca 2011 r., warunkowo umorzono postępowanie karne wobec F. G., oskarżonego o przestępstwa z art. 272 k.k. i art. 270 § 2a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 273 k.k., wyznaczając okres próby wynoszący rok. Od tego wyroku kasację na korzyść wniósł Prokurator Generalny, 2 zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 339 pkt 2 k.p.k. i art. 341 § 2 k.p.k., polegające na skierowaniu sprawy na posiedzenie, a następnie warunkowym umorzeniu postępowania, mimo że okoliczności popełnienia zarzucanych czynów budziły wątpliwości. W uzasadnieniu kasacji wskazano, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że istnieją wątpliwości co do okoliczności popełnienia zarzucanych F. G. czynów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja zasługuje na uwzględnienie. Istotnie zauważyć należy, że postępowanie przygotowawcze w przedmiotowej sprawie prowadzone było wyjątkowo pobieżnie. W aktach sprawy nie zgromadzono podstawowych dowodów rzeczowych, tj. podrobionych rzekomo dokumentów:

1) zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kat. „B”, 2) zaświadczenia potwierdzającego warunki poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji związku z ubieganiem się o zwrot prawa jazdy, 3) protokołu z przebiegu egzaminu państwowego wraz z potwierdzeniem uzyskania pozytywnego wyniku w zakresie kat. „B”. Z akt sprawy wynika, że nie dokonano w dochodzeniu żadnych czynności zmierzających do ustalenia czy wspomniane dokumenty były podrobione i czy F.G. w istocie przedłożył je jako autentyczne.

Żadne zgromadzone w sprawie dowody nie wskazują na czym polegało używanie przez F. G. dokumentu prawa jazdy uzyskanego skutkiem rzekomego przedłożenia dokumentów podrobionych. Trudno też wyobrazić sobie, w jaki sposób F. G. mógł podrobić własne oświadczenie o rezygnacji z prawa jazdy kategorii „T”, skoro właśnie on był osobą uprawnioną do złożenia takiego oświadczenia. Dla zobrazowania poziomu przeprowadzenia w niniejszej sprawie dochodzenia wystarczy wskazać, że nie przesłuchano w sprawie osób, na ręce których F.

G. rzekomo złożył podrobione dokumenty, ani osób uprawnionych do wystawienia tych dokumentów. Wykorzystanie osobowych źródeł dowodowych ograniczono do odebrania wyjaśnień F. G., w których przyznaje się on do winy, ale odmawia składania wyjaśnień. Jedyny dokument rzucający światło na okoliczności przypisanych czynów to odpis protokołu przesłuchania F. G. w charakterze świadka (k.

16) przed przedstawieniem mu zarzutów. Zdaniem Sądu Najwyższego dowodowe wykorzystanie takiego protokołu jest w niniejszej sprawie niedopuszczalne. Zgodnie 3 z utrwalonym orzecznictwem SN, nie jest możliwe odczytanie takiego protokołu na rozprawie, co wywodzi się a contrario z brzmienia art. 389 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 1995 r., I KZP 37/94, OSNKW 1995, z. 3-4, poz. 15). Nie zmienia takiej oceny fakt, że w sprawie nie doszło do odczytania protokołu na rozprawie, ale (być może) posłużył on do poczynienia przez sąd orzekający ustaleń faktycznych, służących następnie za podstawę zapadłej na posiedzeniu decyzji o warunkowym umorzeniu.

W ocenie Sądu Najwyższego wykorzystanie tego rodzaju protokołu narusza wyrażoną w art. 74 § 1 k.p.k. zasadę nemo se ipsum accusare tenetur i może służyć obchodzeniu przepisów o prawie odmowy składania wyjaśnień – jako taki protokół ten nie może być wykorzystany dowodowo także przy dokonywaniu ustaleń faktycznych poza rozprawą. W świetle powyższych wywodów należy przyznać rację twierdzeniom kasacji, że wydany w przedmiotowej sprawie wyrok warunkowo umarzający zapadł z rażącym naruszeniem art. 339 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 341 § 2 k.p.k., choć dla porządku należy zauważyć, że istotą zarzutów kasacyjnych było podjęcie decyzji o warunkowym umorzeniu mimo wątpliwości co do okoliczności sprawy, a zatem poprawnie sformułowany zarzut kasacyjny winien dotyczyć naruszenia art. 66 § 1 k.k. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.