Supreme Court voids combined fine due to lack of legal basis for merging non-executable fines.

Sygn. akt II KK 235/12

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący) SSN Michał Laskowski SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca) Protokolant Ewa Oziębła w sprawie K. D. skazanego z art. 278 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 26 września 2012 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2012 r., 1. uchyla zaskarżony wyrok łączny Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2012r., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny i na podstawie art. 572 k.p.k. umarza postępowanie w zakresie połączenia kar grzywny wobec skazanego K. D.;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku K. D, skazanego, między innymi, prawomocnymi wyrokami: Sądu Rejonowego z dnia 4 listopada 2008 r., sygn. akt VI K 780/08, za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 8 lipca 2008 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat tytułem próby oraz grzywnę 150 stawek dziennych po 10 złotych (postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 28 maja 2010 r. zarządzono wobec skazanego wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności) oraz wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 23 stycznia 2009 r. , sygn. akt II K 1/09, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 18 września 2008 r. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny 120 stawek dziennych po 10 złotych każda, z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności na okres 3 lat tytułem próby i oddaniem skazanego pod dozór kuratora sądowego (postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 lutego 2010 r. zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności – zamieniono grzywnę na zastępczą karę pozbawienia wolności) Sąd Rejonowy orzekł wyrokiem łącznym z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II K 377/11, połączenie obydwu wymienionych wyroków.

Tymże wyrokiem łącznym, na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., Sąd ten orzekł w stosunku do K. D. karę łączną 2 (dwóch) lat i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w rozmiarze 180 (stu osiemdziesięciu) stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki za równą kwocie 10 (dziesięciu) złotych. Powyższy wyrok Sądu Rejonowego nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 29 marca 2012 roku. Kasację od tego orzeczenia, co do rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny, na korzyść skazanego, wywiódł Prokurator Generalny.

Prokurator Generalny podniósł „rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 85 k.k. i art. 71 § 2 k.k., polegające na połączeniu grzywny orzeczonej wobec K. D. na podstawie art. 71 § 1 k.k. wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. VI K 780/08 Sądu Rejonowego z grzywną orzeczoną na podstawie art. 33 § 2 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. II K 1/09 pomimo braku ku temu przesłanek, bowiem kara grzywny wymierzona w sprawie VI 780/08 nie podlegała wykonaniu ze względów przewidzianych w art. 71 § 2 k.k. wobec prawomocnego zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności”.

W oparciu o przytoczony zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i umorzenie postępowania w zakresie połączenia kar grzywny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego jest oczywiście zasadna i podlega uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Tak jak podnosi Prokurator Generalny nieprawidłowo Sąd Rejonowy uznał, iż orzeczone wyrokami o sygn. VI K 780/08 i II K 1/09 kary grzywny podlegają połączeniu. Chociaż w obu podlegających łączeniu wyrokach orzeczono poza karami pozbawienia wolności również i kary grzywny, to jednak kary te (kary grzywny – bo kary pozbawienia wolności podlegają łączeniu, co zostało dokonane przez orzekający Sąd jak najbardziej prawidłowo) nie podlegają łączeniu, ponieważ kara grzywny orzeczona w sprawie VI K 780/08 nie podlega wykonaniu.

Grzywna w sprawie VI K 780/08 orzeczona została na podstawie art. 71 § 1 k.k. w związku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności. Ponieważ skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczona została prawomocnie kara pozbawienia wolności, postanowieniem z dnia 28 maja 2010 roku Sąd Rejonowy, na podstawie art. 75 § 1 k.k., zarządził wobec skazanego K. D. wykonanie kary 2 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem o sygn. VI K 780/08. Zgodnie z treścią przepisu art. 71 § 2 k.k., w razie zarządzenia kary pozbawienia wolności, grzywna orzeczona na podstawie art. 71 § 1 k.k. nie podlega wykonaniu, a w przypadku jej uiszczenia kara pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności ulega skróceniu o okres odpowiadający liczbie uiszczonych stawek dziennych.

Na marginesie – w sprawie o sygn. VI K 780/08 grzywna nie została uiszczona (k. 126). Natomiast grzywna w sprawie o sygn. II K 1/09 orzeczona została na podstawie art. 33 § 2 k.k. w związku z popełnieniem przez skazanego przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. Grzywna ta została wprawdzie zamieniona na zastępczą karę pozbawienia wolności, lecz ta okoliczność również pozostaje bez większego znaczenia dla rozstrzyganej niniejszym kwestii. Co jest istotne, to to, że (jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego) orzekana na podstawie art. 71 § 1 k.k. kara grzywny ma charakter akcesoryjny, zależny od aktualności warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności i – stosownie do treści art. 71 § 2 k.k. – w razie zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności nie podlega wykonaniu.

Co za tym idzie, w takiej sytuacji brak jest odpowiednich podstaw prawnych, wymaganych w art. 85 k.k., do połączenia tego rodzaju grzywny w wyroku łącznym z karą grzywny orzeczoną na innej podstawie – zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt V KK 346/05, LEX nr 200553, wyrok z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt II KK 332/08, LEX nr 512957, czy wyrok z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II KK 225/11, LEX nr 1084718. Należy zatem uznać, że połączenie w wyroku łącznym Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II K 377/11, orzeczonej na podstawie art. 71 § 1 k.k. grzywny, niepodlegającej wykonaniu w związku z prawomocnym zarządzeniem wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności z grzywną orzeczoną na podstawie art. 33 § 2 k.k. nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 85 k.k. i art. 71 § 2 k.k. Należy zarazem uznać, iż naruszenie to miało istotny wpływ na treść orzeczenia – przede wszystkim dlatego, iż rozstrzygnięcie to niezasadnie zaostrzyło wymierzoną oskarżonemu karę poprzez zwiększenie jej o 60 stawek dziennych grzywny.

Umorzenie postępowania w zakresie łączenia kar grzywny w zaskarżonym wyroku łącznym jest uzasadnione o tyle, że stanowi tak art. 572 k.p.k. w sytuacji gdy brak jest podstaw do dokonania połączenia. Z powyższych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.