Legislator Case Law & Legislation
II CSK 718/10 AI generated

Supreme Court quashes lower court decision for failing to apply Art. 523 k.p.c. regarding new circumstances of acquisition by prescription.

Case Number II CSK 718/10
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court quashed the Lower Court's dismissal of a request to change a final judgment regarding property acquisition by prescription. The applicant argued that the passage of time after the initial ruling constituted a new circumstance allowing for a change under Article 523 of the Civil Procedure Code, rather than merely a new circumstance for a fresh filing. The court held that the Lower Court erred by treating the lapse of time as a new fact instead of a changed factual basis, thereby preventing the applicant from seeking a modification of the existing judgment.

Legislator headnote

AI generated

Art. 523 k.p.c.; Art. 398 § 1 k.p.c.; When a party seeks to change a final judgment based on the passage of time, the court must evaluate whether this constitutes a change in the factual basis of the case, not merely a new circumstance for a new filing.

Keywords

AI generated
acquisition by prescription change of final judgment new circumstances res judicata Civil Procedure Code passage of time property rights

Cited Legislation

AI generated
Art. 523 k.p.c.
wniosła na podstawie art. 523 k.p.c. o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 6 października 2008 r.
Art. 398 § 1 k.p.c.
Z tych względów na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
Art. 108 § 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, na podstawie art. 108 § 2 w związku z art.
Art. 398 § 21 k.p.c.
Z tych względów na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 523 k.p.c
wniosła na podstawie art. 523 k.p.c.
art. 172 k.c
Taka sytuacja zachodzi w wypadku wniesienia wniosku o zasiedzenie nieruchomości, który został oddalony z powodu braku upływu terminu wymaganego do zasiedzenia, z ustaleniem spełnienia pozostałych przesłanek wymaganych do zasiedzenia na podstawie art. 172 k.c.
art. 39815 § 1 k.p.c
Z tych względów na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 39821 k.p.c
108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
postanowienie SN z dnia 21 marca 1973 r., III CRN 429/72
postanowienie SN z dnia 21 marca 1973 r., III CRN 429/72, OSP 1973, nr 10, poz.
uchwała SN z dnia 12 marca 2005 r., III CZP 97/02
postanowienie SN z dnia 10 września 2009 r., V CSK 78/09
III CZP 97/02
Supreme Court allows new possession claim after circumstances change, overriding prior dismissal reasoning.
III CK 433/04
160; postanowienia SN z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 433/04, Lex nr 277127 oraz z dnia 10 września 2009 r., V CSK 78/09, Lex nr 578048).
V CSK 78/09
Supreme Court dismisses appeal on acquisitive prescription where a lawsuit interrupted only part of the agricultural land claim.
III CRN 429/72
postanowienie SN z dnia 21 marca 1973 r., III CRN 429/72, OSP 1973, nr 10, poz.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II CSK 718/10 POSTANOWIENIE Dnia 15 września 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku K. S. przy uczestnictwie Gminy Miasta G., A. M. i innych, o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2009 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 września 2011 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie 2 Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. w sprawie o sygn. akt IV Ca 794/08 Sąd Okręgowy oddalił apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 6 października 2008 r., w sprawie I Ns 431/07, którym oddalony został wniosek K. S. o zasiedzenie nieruchomości, ze względu na niespełnienie przesłanek zasiedzenia w postaci braku upływu ustawowego terminu posiadania samoistnego. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2009 r.

We wniosku z dnia 26 kwietnia 2010 r. wnioskodawczyni K. S. wniosła na podstawie art. 523 k.p.c. o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 6 października 2008 r. poprzez orzeczenie, że nabyła ona z dniem 23 września 2009 r. przez zasiedzenie wskazaną we wniosku nieruchomość. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek K. S. w sprawie o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt IV Ca 794/08 i zasądził zwrot kosztów postępowania od wnioskodawczyni na rzecz jednej z uczestniczek postępowania – A.

M. W uzasadnieniu Sąd uznał upływ czasu, który nastąpił po wydaniu orzeczenia za nową okoliczność, powstałą w późniejszym czasie, a zatem nie za zmianę okoliczności sprawy, o której jest mowa w art. 523 k.p.c. Sąd nie badał więc zasadności twierdzeń wnioskodawczyni o spełnieniu przesłanek do zasiedzenia nieruchomości, pozostawiając te kwestię Sądowi pierwszej instancji rozpoznającemu ewentualny nowy wniosek. Skargę kasacyjną od postanowienia oddalającego wniosek złożyła wnioskodawczyni K. S. (błędnie oznaczona w skardze jako Su.), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 523 k.p.c. z uwagi na błędną wykładnię i przyjęcie, ze nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, w stosunku do już istniejących w chwili pierwotnego orzekania i niezasadne przyjęcie, że upływ czasu, który nastąpił po wydaniu orzeczenia nie jest zmianą okoliczności sprawy, a jedynie nową okolicznością, uzasadniającą 3 ewentualne rozpoznanie ponownie złożonego wniosku o zasiedzenie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od wszystkich uczestników postępowania, w tym dwukrotnie wymieniając osobę A. M. (pierwotnie noszącej nazwisko O.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wnioskodawczyni oparta na naruszeniu art. 523 k.p.c. jest uzasadniona. Przepis ten stanowi w zdaniu drugim, że prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy. Jest to wyjątek – podyktowany zasadami ekonomiki postępowania cywilnego – od reguły wyrażonej w art. 523 zdanie pierwsze k.p.c., zgodnie z którym prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim właśnie przepisem szczególnym jest zdanie drugie w powołanym artykule kodeksu postępowania cywilnego.

Może on zostać zastosowany, jeśli w postępowaniu nieprocesowym oddalony został wniosek, a zmieniły się okoliczności, które uzasadniają zmianę postanowienia i uwzględnienie wniosku. Taka sytuacja zachodzi w wypadku wniesienia wniosku o zasiedzenie nieruchomości, który został oddalony z powodu braku upływu terminu wymaganego do zasiedzenia, z ustaleniem spełnienia pozostałych przesłanek wymaganych do zasiedzenia na podstawie art. 172 k.c. W orzecznictwie utrwalony został pogląd, aprobowany także przez doktrynę, że w razie prawomocnego oddalenia wniosku o zasiedzenie nieruchomości z powodu braku wymaganego terminu posiadania samoistnego, zainteresowana osoba może albo wnieść ponownie wniosek o zasiedzenie, albo skorzystać z możliwości złożenia wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia na podstawie art. 523 zdanie drugie k.p.c. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 97/02, OSNC 2003, nr 12, poz. 160; postanowienia SN z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 433/04, Lex nr 277127 oraz z dnia 10 września 2009 r., V CSK 78/09, Lex nr 578048).

Regulacja prawna zawarta w art. 523 k.p.c. nie jest nowa i już na gruncie art. 33 § 2 kodeksu postępowania niespornego 4 z 1945 roku było możliwe, gdy nie powodowało to uszczerbku dla innych osób, zmienić prawomocne orzeczenie oddalające wniosek o zasiedzenie, bez potrzeby składania ponownego wniosku o wszczęcie postępowania. Zostało to uznane jeszcze w ówczesnej judykaturze za nowy rodzaj postępowania, dającego możliwość zainteresowanemu, w razie zmiany okoliczności sprawy, prowadzenie jej nadal, pomimo zakończenia postępowania i zależnie od wyniku tego postępowania, spowodowanie na zasadzie wyjątku zmiany przez sąd prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek na postanowienie uwzględniające ten wniosek (uzasadnienie powołanej uchwały SN z dnia 12 marca 2003 r. oraz cyt. tam uzasadnienie uchwały SN z dnia 27 listopada 1962 r., III CO 12/62, OSNCP 1963, nr 12, poz. 254).

Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy nastąpiła zmiana okoliczności, która, jak w rozpoznawanej sprawie jest także nową okolicznością, polegającą na upływie czasu wystarczającego do zasiedzenia nieruchomości. Dla zastosowania art. 523 zdanie drugie k.p.c. należy porównać okoliczności sprawy, które stanowiły stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku ze stanem faktycznym, który wskutek zmiany może pozwolić na uwzględnienie wniosku. Nie jest to zatem ocena prawna tego samego, lecz zmienionego stanu faktycznego (por. postanowienie SN z dnia 21 marca 1973 r., III CRN 429/72, OSP 1973, nr 10, poz. 196).

Dlatego niezasadne jest stanowisko Sądu w zaskarżonym postanowieniu, że powstanie nowej okoliczności, jaką jest upływ czasu umożliwia tylko złożenie ponownego wniosku o zasiedzenie, a nie o zmianę postanowienia w trybie art. 523 k.p.c. Sąd przytacza wprawdzie powoływaną już w tym uzasadnieniu uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2005 r. w sprawie III CZP 97/02, ale zarówno w niej, jak i we wcześniejszym orzeczeniu, na które powołuje się Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia chodziło o inną sytuację, mianowicie o to, że zdaniem Sądu Najwyższego w obu tych orzeczeniach wnioskodawca mógł ponownie złożyć wniosek wskutek zmiany okoliczności, a nie musiał korzystać z art. 523 k.p.c. i żądać zmiany prawomocnego postanowienia.

Zatem odwołanie się Sądu Najwyższego w uzasadnieniu uchwały z dnia 12 marca 2005 r., a także w postanowieniu z dnia 10 września 2009 r. (sygn. akt V CSK 78/09) do powagi rzeczy osądzonej, nie sięgającej dalej niż do zmiany podstawy faktycznej, która stanowiła przedmiot orzekania w poprzednim postępowaniu 5 w sprawie o zasiedzenie miało na celu wskazanie, że nowa podstawa w powiązaniu z dawną może uzasadniać uwzględnienie wniosku o zmianę postanowienia. Wykładnia art. 523 k.p.c. przyjęta przez Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu prowadzi do tego, że zdanie drugie tego przepisu nigdy nie miałoby zastosowania, gdyż zmiana okoliczności stanowi o nowych faktach, do których zalicza się upływ czasu, mający znaczenie dla sytuacji prawnej, która z upływem czasu, jak przy zasiedzeniu wiąże określone skutki w sferze prawnej.

Trafnie zatem skarżąca podnosi, z powołaniem się na orzecznictwo, że w postępowaniu na podstawie art. 523 zdanie drugie k.p.c. nie podlegają ponownemu badaniu i ocenie te same okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydania pierwszego, prawomocnego postanowienia. Ubiegający się o zmianę tego postanowienia powinien wykazać zmianę okoliczności sprawy, gdyż odstępstwo od zasady powagi rzeczy osądzonej, wyrażonej w art. 523 zdanie pierwsze k.p.c. jest dopuszczalne tylko na podstawie i w granicach zmiany okoliczności. W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy winien obecnie zbadać, czy zgodnie z wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia upłynął termin wymagany do zasiedzenia nieruchomości przez wnioskodawczynię.

Z tych względów na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c. pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.