Supreme Court dismisses appeal for legal inconsistency due to lack of proven damage and exceptional circumstances. The court rejects the claim that a late appeal was improperly denied. The ruling emphasizes strict requirements for proving harm and exceptional cases. The decision upholds the lower court's procedural handling of the appeal. The judgment clarifies the burden of proof for constitutional violations. The court finds no error in the rejection of the late appeal. The appeal fails to meet statutory requirements for legal review. The decision affirms the finality of the lower court's ruling.

Sygn. akt V CNP 87/10 POSTANOWIENIE Dnia 26 lipca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marta Romańska w sprawie ze skargi R. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 8 października 2007 r., w sprawie z wniosku R. W. przy uczestnictwie R. W. o dział spadku i zniesienie współwłasności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 lipca 2011 r., odrzuca skargę. Uzasadnienie 2 W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia skarżący wskazał na naruszenie przez Sąd Rejonowy art. 130 k.p.c. przez odrzucenie pisma wniesionego w terminie, art. 394 k.p.c. przez odrzucenie środka zaskarżenia, art. 5 i 212 k.p.c. przez błędne pouczenie skarżącego co do przysługującego mu środka zaskarżenia oraz art. 78 i 176 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. do wymogów konstrukcyjnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem orzeczenia, którego dotyczy skarga. Rozpoznawana skarga tego wymogu nie spełnia. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. skarżący nie uprawdopodobnił, by zaskarżone postanowienie stanowiło dla niego źródło szkody. Wskazał on jedynie, że orzeczenie to „zamknęło mu definitywnie drogę do podważenia postanowienia działowego z dnia 22.12.2005 r.”, przez co „wartość majątku przydzielona [mu] uległa uszczupleniu o kwotę 10 000 zł”.

Wbrew tym twierdzeniom nie można jednak przyjąć, by odrzucenie pisma z 7 września 2007 r. pozostawało w związku ze wskazaną przez skarżącego szkodą, wynikającą z rozstrzygnięcia w przedmiocie działu spadku. Jeśli, jak twierdzi skarżący, pismo to było zażaleniem od postanowienia o charakterze formalnym w przedmiocie apelacji od postanowienia z 22 grudnia 2005 r., to jego uwzględnienie otworzyłoby jedynie drogę do przyjęcia i rozpoznania apelacji, nie przesądzając jednak w żaden sposób o wyniku postępowania przed Sądem drugiej instancji.

Ujęta w ten sposób szkoda miałaby więc jedynie charakter ewentualny, zaś orzeczenie w przedmiocie niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia musiałoby antycypować rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji, jakie by zapadło, gdyby ten rozpoznał apelację od postanowienia z 22 grudnia 2005 r. Z tego względu, w świetle dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego nie można uznać, że skarżący prawidłowo wykazał spełnienie przesłanki z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 kwietnia 2007 r., BP 58/06, OSNP 2008, nr 11-12, poz. 167 oraz z 27 kwietnia 2007 r., I CNP 20/07, niepubl.). 3 Ponieważ skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została oparta na twierdzeniu, że w sprawie zaistniał „wyjątkowy wypadek” w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c., to skarżący zobowiązany był do przedstawienia wyczerpującej argumentacji wskazującej na naruszenie przez Sąd Rejonowy podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, precyzyjnie identyfikując te zasady lub prawa oraz zakres ich naruszenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 112, BSN 2006, nr 3, poz. 13).

Uzasadnienie rozpoznawanej skargi ogranicza się jednak wyłącznie do ogólnikowego twierdzenia, że skarżący nie wiedział o posiedzeniu, na którym wydane zostało postanowienie o dziale spadku, zaś możliwość jego zaskarżenia została uniemożliwiona przez Sąd Rejonowy w wyniku odmowy przywrócenia mu terminu do wniesienia apelacji. Na tej podstawie, nie przedstawiając jakiejkolwiek logicznej argumentacji, skarżący dochodzi do wniosku, że w sprawie zachodzi „wyjątkowy wypadek” w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. Tak lakoniczna i niespójna argumentacja w żadnym wypadku nie uzasadnia tezy, że doszło do spełnienia przesłanki przewidzianej w tym przepisie.

W dotychczasowym orzecznictwie za wypadki o kwalifikowanym charakterze, w wyniku których brak było możliwości zaskarżenia orzeczenia, uznano m.in. klęskę żywiołową, chorobę strony czy udzielenie stronie błędnych informacji co do wniesienia środka odwoławczego (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 113, BSN 2006, nr 3, poz. 14 oraz z 10 sierpnia 2010 r., II CNP 39/10, niepubl.). Zauważyć przy tym należy, że przesłanka przewidziana w art. 4241 § 2 k.p.c. może zostać spełniona także w razie odrzucenia środka odwoławczego, co wymaga jednak wykazania bezzasadności lub sprzeczności z prawem takiego rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2007 r., II CNP 67/07, OSNC-ZD 2008, nr 3, poz. 90).

Nie ulega jednak wątpliwości, że Sąd Rejonowy prawidłowo zakwalifikował pismo z 7 września 2007 r. jako apelację, nie zaś zażalenie skarżącego. Za wnioskiem tym przemawiała zarówno początkowa część pisma, w którym skarżący oznaczył środek zaskarżenia („apelacja”), jego przedmiot („postanowienie z dnia 22 grudnia 2005 r.”), jak również 4 jego treść, w której sformułował on zarzuty wyłącznie pod adresem postanowienia o dziale spadku, w żadnym zakresie nie odnosząc się do postanowienia o odrzuceniu apelacji.

Odrzucenie wniesionego po terminie środka odwoławczego w tych okolicznościach w pełni odpowiadało więc prawu. Z powodu niespełnienia przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, rozpoznawana skarga podlegała więc odrzuceniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2010 r., IV CNP 44/10, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 4248 k.p.c. orzeczono jak na wstępie.