Hunting without landowner consent constitutes a crime even with basic hunting licenses under Polish law.

WYROK Z DNIA 9 LISTOPADA 2010 R. WA 31/10 W rozumieniu art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) karalne na je- go podstawie polowanie bez posiadania do tego uprawnień oznacza rów- nież polowanie bez zgody dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego (art. 42 ust. 1), a polowanie indywidualne – bez stosownego ku temu upo- ważnienia wymienionego podmiotu (art. 42 ust. 8), natomiast wykonywane poza obwodem łowieckim – bez specjalnej decyzji właściwego starosty do- puszczającej odłów lub odstrzał redukcyjny zwierzyny (art. 45 ust. 3), cho- ciażby polujący miał w ogóle uprawnienia podstawowe, selekcjonerskie lub sokolnicze (art. 42 ust. 3).

Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś. Sędziowie SN: E. Matwijów (sprawozdawca), A. Tomczyk. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Żak. Sąd Najwyższy w sprawie gen. bryg. rez. Mariana D., płk. Eugeniu- sza G., ppłk. rez. Czesława N. oskarżonych o popełnienie przestępstw określonych w art. 231 § 2 k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r., apelacji wniesionych przez obroń- ców oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 31 maja 2010 r., u t r z y m a ł w mocy zaskarżony wyrok. 2 Z u z a s a d n i e n i a :

I. gen. bryg. rez. Marian D. został oskarżony o to, że: „1. w nieustalonym bliżej czasie, od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 stycznia 2006 r. w K. będąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, w ob- rębie obiektu wojskowego – na terenie lotniska wojskowego przynależnego do Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt o charakterze spe- cjalnym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzącym w skład obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, polował nie posiadając uprawnień do polowania, to jest o czyn określony w art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

– Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), 2. w nieustalonym bliżej czasie, od dnia 1 grudnia 2005 r. do 31 stycznia 2006 r. w K. będąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, w obrębie obiektu wojskowego – na terenie lotniska wojskowego przynależnego do Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt o charakterze specjal- nym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzącym w skład obwodu ło- wieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, polował nie posiadając uprawnień do polowania, 3 to jest o czyn określony w art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

– Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), 3. w nieustalonym bliżej czasie, od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 stycznia 2006 r. w K. będąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, w ob- rębie obiektu wojskowego – na terenie lotniska wojskowego przynależnego do Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt o charakterze spe- cjalnym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzącym w skład obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r., Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytua- cji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Ło- wieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo ło- wieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, polował nie posiadając uprawnień do polowania, to jest o czyn z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

– Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.)”, II. płk Eugeniusz G. został oskarżony m.in. o to, że: „(...) 2. w nieokreślonym bliżej czasie, pomiędzy dniem 1 grudnia 2005 r. a 31 stycznia 2006 r. w K. będąc funkcjonariuszem publicznym żołnierzem w czynnej służbie wojskowej oraz sprawując funkcje dowódcy Jednostki Woj- skowej X. w M. w zamiarze, aby gen. bryg. rez. Marian D., wówczas peł- niący czynną służbę wojskową na stanowisku zastępcy dowódcy Jednostki Wojskowej Y. w B. oraz ppłk rez. Czesław N. pełniący w tym czasie zawo- dową służbę wojskową na stanowisku Wojskowego Komendanta Uzupeł- nień w M. popełnili czyny zabronione polegające na prowadzeniu polowań bez uprawnień, w ten sposób, że wbrew szczególnemu prawnemu obo- wiązkowi, którego źródłem był fakt sprawowania funkcji dowódcy Jednostki Wojskowej X. w M., posiadając obiektywną możliwość zapobieżenia ich popełnienia ułatwił ich popełnienie w ten sposób, że umożliwił prowadzenie przez te osoby polowania na terenie lotniska wojskowego przynależnego 4 do Jednostki Wojskowej X. w M., pomimo tego, iż stanowił on obiekt o cha- rakterze specjalnym w granicach jego ogrodzenia, niewchodzący w skład obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 paździer- nika 1995 r.

Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, to jest o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 paź- dziernika 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), 3. w nieokreślonym bliżej czasie, pomiędzy dniem 1 grudnia 2005 r. a 31 stycznia 2006 r. w K., będąc funkcjonariuszem publicznym – żołnierzem w czynnej służbie wojskowej oraz sprawując funkcję dowódcy Jednostki Woj- skowej X. w M. w zamiarze, aby gen. bryg. rez.

Marian D., wówczas peł- niący czynną służbę wojskową na stanowisku zastępcy dowódcy Jednostki Wojskowej Y. w B. oraz ppłk rez. Czesław N. pełniący w tym czasie zawo- dową służbę wojskową na stanowisku Wojskowego Komendanta Uzupeł- nień w M. popełnili czyny zabronione polegające na prowadzeniu polowań bez uprawnień w ten sposób, że wbrew szczególnemu prawnemu obo- wiązkowi, którego źródłem był fakt sprawowania funkcji dowódcy Jednostki Wojskowej X. w M., posiadając obiektywną możliwość zapobieżenia ich popełnienia ułatwił ich popełnienie w ten sposób, że umożliwił prowadzenie przez te osoby polowania na terenie lotniska wojskowego przynależnego do Jednostki Wojskowej X. w M., pomimo tego, iż stanowił on obiekt o cha- rakterze specjalnym w granicach jego ogrodzenia, niewchodzący w skład obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 paździer- nika 1995 r.

– Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem 5 Łowieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, to jest o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 paź- dziernika 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), 4. w nieokreślonym bliżej czasie, pomiędzy dniem 1 grudnia 2005 r. a 31 stycznia 2006 r. w K., będąc funkcjonariuszem publicznym – żołnierzem w czynnej służbie wojskowej oraz sprawując funkcje dowódcy Jednostki Woj- skowej X. w M. w zamiarze, aby gen. bryg. rez.

Marian D., wówczas peł- niący czynną służbę wojskową na stanowisku zastępcy dowódcy Jednostki Wojskowej Y. w B. oraz ppłk rez. Czesław N. pełniący w tym czasie zawo- dową służbę wojskową na stanowisku Wojskowego Komendanta Uzupeł- nień w M. popełnili czyny zabronione polegające na prowadzeniu polowań bez uprawnień w ten sposób, że wbrew szczególnemu prawnemu obo- wiązkowi, którego źródłem był fakt sprawowania funkcji dowódcy Jednostki Wojskowej X. w M., posiadając obiektywną możliwość zapobieżenia ich popełnienia ułatwił ich popełnienie w ten sposób, że umożliwił prowadzenie przez te osoby polowania na terenie lotniska przynależnego do Jednostki Wojskowej X. w M., pomimo tego, iż stanowił on obiekt o charakterze spe- cjalnym w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, to jest o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 paź- dziernika 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) (...)” III. ppłk rez. Czesław N. został oskarżony o to, że: 6 „w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. w K., bę- dąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, na terenie lotniska wojsko- wego przynależnego do Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt o charakterze specjalnym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzący w skład obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

– Prawo łowieckie (Dz. U. Nr 147, poz. 713 ze zm.; Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 ze zm. oraz Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim – na podstawie art. 45 ust. 3 cyt. ustawy Prawo ło- wieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny – nie mniej niż 60 razy polował nie posiadając uprawnień do polowania, to jest o czyn z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

– Prawo łowieckie (Dz. U. Nr 147, poz. 713 ze zm. i teksty jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372, ze zm. oraz Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066, ze zm.) w zw. z art. 12 k.k.)”. Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 31 maja 2010 r. uznał:

1. gen. bryg. rez. Mariana D. za winnego popełnienia zarzucanych mu czy- nów, przyjmując, iż stanowią one ciąg przestępstw z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie w zw. z art. 91 § 1 k.k., i za to na podstawie art. 53 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo ło- wieckie w zw. z art. 91 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył karę 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość 1 stawki dziennej na kwotę 70 zł. Na podstawie art. 47 § 2 k.k. Sąd orzekł od oskarżonego na rzecz Polskiego Związku Wędkarskiego – Zarząd Główny w W. nawiązkę w wysokości 500 zł.

2. płk. Eugeniusza G. za winnego popełnienia trzech czynów opisanych w pkt. 2-4 aktu oskarżenia przyjmując, iż stanowią one ciąg przestępstw z art. 7 18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie i w zw. z art. 91 § 1 k.k., a nadto (...) na podstawie art. 53 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie w zw. z art. 91 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 60 § 1 i § 6 pkt 3 k.k. oraz 33 § 1 i 3 k.k., wy- mierzył oskarżonemu płk. Eugeniuszowi G. 50 stawek dziennych grzywny określając wysokość 1 stawki na kwotę 70 zł, a w oparciu o przepis art. 47 § 2 k.k. orzekł nawiązkę w wysokości 500 zł na rzecz Polskiego Związku Wędkarskiego – Zarząd Główny w W., (...).

3. ppłk. rez. Czesława N. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, stanowiącego występek z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie w zw. z art. 12 k.k., przy czym liczbę przypadków nie- legalnego polowania określił na nie mniej niż dwadzieścia. Na podstawie art. 53 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie przy za- stosowaniu art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył oskarżonemu płk. rez. Czesławowi N. 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na 75 zł, a w oparciu o przepis art. 47 § 2 k.k. orzekł nawiąz- kę w wysokości 1000 zł na rzecz Polskiego Związku Wędkarskiego – Za- rząd Główny w W.

Na mocy art. 41 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego śro- dek karny zakazu zajmowania stanowiska łowczego w Kole Łowieckim „Bażant” w M. przez okres roku. Apelację od powyższego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonych. I. Obrońca oskarżonego gen. bryg. rez. Mariana D., zaskarżając wy- rok w całości zarzucił: - obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 53 pkt 4 prawa łowieckiego przez niezasadne przyjęcie, że czyn polegający na polowaniu bez upo- ważnienia do wykonywania polowania indywidualnego jest równoznaczny z wykonywaniem polowania bez uprawnień; - obrazę art. 7 k.p.k. wskutek wadliwej oceny zeznań świadka Adama B., 8 - błąd w ustaleniach faktycznych, które oparte zostały na sprzecznych ze sobą i nielogicznych zeznaniach świadka Adama B.

Na tej podstawie, autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyro- ku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów. II. Obrońca oskarżonego płk. Eugeniusza G., zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1. w odniesieniu do czynów z pkt. 2,3 i 4 wyroku: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, pole- gający na przyjęciu, że stan zgromadzonych w sprawie dowodów jest wy- starczający dla ustalenia, że płk Eugeniusz G. umożliwił popełnienie prze- stępstw kłusownictwa przez współoskarżonych gen. bryg. rez. Mariana D. i ppłk. rez. Czesława N., poprzez wykonywanie przez te osoby polowań na terenie lotniska wojskowego w K.M., oparciu orzeczenia wyłącznie na ze- znaniach świadka Adama B., w sytuacji, gdy dowody z wyjaśnień oskarżo- nych i zeznań świadków obrony oraz dowody z dokumentów wskazują co innego, przez co doszło do naruszenia zasad procesowych określonych w art. 4 i 7 k.p.k. (...), 4. generalnie wobec całości rozstrzygnięcia: - naruszenie przepisów postępowania – art. 42 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., po- legające na globalnym przywołaniu dowodów w sposób zbiorczy, powodu- jące brak możliwości przeprowadzenia kontroli ustaleń faktycznych, po- przez jedynie wybiórcze omówienie okoliczności mających znaczenie w sprawie, pozostawienie poza oceną uzupełnień materiału dowodowego z zeznań świadków pochodzących z przewodu sądowego i sporządzonych protokołów, nieodniesienie się do dowodów przyjętych przez Sąd, a mają- cych znaczenie przy ocenie braku uprawnień oskarżonego płk.

Eugeniusza G. (...). W oparciu o podniesione wyżej zarzuty obrońca płk. Eugeniusza G. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie go od popełnienia 9 przypisanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpozna- nia. III. Obrońca oskarżonego ppłk. rez. Czesława N. zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu na skutek naru- szenia art. 4 k.p.k., art. 5 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., że oskarżony dopuścił się zarzucanych w akcie oskarżenia nie mniej niż 20 czynów w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy na takie ustalenia nie po- zwala. - obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 53 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

– Prawo łowieckie przez jego błędną wy- kładnię, i na tej podstawie wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskar- żonego od zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zarzuty podniesione w złożonych apelacjach nie zasługują na uwzględnienie, co czyni wniesione środki odwoławcze bezzasadnymi. (...) Podnoszony we wszystkich apelacjach zarzut obrazy art. 53 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), przez błędne jego zastosowanie jest niezasad- ny.

Pogląd obrońców oskarżonych, że skoro wszyscy oskarżeni posiadali pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej, to bezpodstawne jest czynie- nie im zarzutu naruszenia art. 53 pkt 4 powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie, jest niesłuszny. Jak trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, warunkiem legalności polowania jest posiadanie odpowiednich uprawnień do wykonywania polo- wania. Samo posiadanie pozwolenia na broń myśliwską oraz członkostwo w Polskim Związku Łowieckim nie spełnia warunku posiadania odpowied- nich uprawnień.

Nie jest również wystarczającym warunkiem legalności po- 10 lowania posiadanie jednego z trzech rodzajów (podstawowego, selekcjo- nerskiego bądź sokolniczego) uprawnień do wykonywania polowania. Zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 prawa łowieckiego polowanie może być wy- konywane przez członków Polskiego Związku Łowieckiego za zgodą dzier- żawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego. Zgoda taka jest warunkiem legal- nego wykonywania polowania zbiorowego, jak i indywidualnego. Jeśli cho- dzi o polowania indywidualne, niezbędne jest posiadanie pisemnego upo- ważnienia łowieckiego (art. 42 ust. 8).

Zdaniem Sądu Najwyższego myśliwy, który poluje indywidualnie, nie posiadając w ogóle upoważnienia wydanego przez dzierżawcę lub zarząd- cę obwodu łowieckiego, dopuszcza się przestępstwa określonego w art. 53 pkt 4 prawa łowieckiego, choćby posiadał uprawnienia podstawowe, selek- cjonerskie lub sokolnicze. Polowanie przy braku takich uprawnień in concreto, tj. upoważnienia dzierżawcy lub zarządcy kryminalizowane jest przez art. 53 pkt 4 prawa łowieckiego. Przenosząc powyższe zapatrywanie na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że oskarżeni ppłk rez.

Czesław N. i gen. bryg. rez. Ma- rian D. nie posiadając zgody Starostów S. i M. na odłów lub odstrzał reduk- cyjny zwierzyny na terenie lotniska, które nie wchodziło w skład obwodu łowieckiego, polowali nie posiadając uprawnień w rozumieniu art. 53 pkt 4 prawa łowieckiego i w tej sytuacji działaniem swoim dopuścili się przestęp- stwa z tego przepisu ustawy. Natomiast oskarżony płk Eugeniusz G. obejmował swoją świadomo- ścią to, że teren lotniska jest wyłączony z polowań, a mimo tego umożliwił trzykrotnie pozostałym oskarżonym przeprowadzenie takich polowań, udo- stępniając im samochód służbowy oraz sam im towarzysząc takim działa- niem ułatwił popełnienie przestępstw określonych w art. 53 pkt 4 prawa ło- wieckiego w rozumieniu art. 18 § 3 k.k. (...)