Supreme Court dismisses appeal on costs when lower court fails to specify special circumstances for exemption under Civil Procedure Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Poland dismissed the defendants' appeal regarding the allocation of appellate costs. The lower court refused to charge the losing plaintiff with costs despite the defendants arguing no special circumstances existed under Article 102 of the Civil Procedure Code. The Supreme Court ruled that the lower court violated the law by failing to explicitly identify the specific facts constituting a 'particularly justified case' required to deviate from the general rule of liability for the outcome.
Legislator headnote
AI generatedArt. 102 k.p.c.; Art. 391 § 1 k.p.c.: The court must explicitly identify specific circumstances justifying an exception to the general rule of liability for the outcome when exempting a party from costs.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt III CZ 30/10 POSTANOWIENIE Dnia 21 lipca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Marek Sychowicz w sprawie z powództwa M. K. i Z. K. przeciwko J. D. i K. D. o zakaz wykonywania aktów posiadania i nakazanie przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 lipca 2010 r., zażalenia pozwanych na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt III Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r. Sąd Rejonowy w Z. nakazał pozwanym J. D. i K. D., aby w terminie siedmiu dni od uprawomocnienia się wyroku usunęli bramę wjazdową, oznaczoną w opinii biegłego inż. P. B. z dnia 18 maja 2009 r. literami A-C-D, upoważnił powódki M. K. i Z. K. do zastępczego wykonania tej czynności na koszt pozwanych, zakazał pozwanym wykonywania jakichkolwiek aktów posiadania na działce nr 96 objętej księgą wieczystą nr (...) Sądu Rejonowego w Z., oddalił powództwo w 2 pozostałej części i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódek kwotę 1 526 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Wyrok ten zaskarżyła apelacją powódka M. K. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010 r. Okręgowy w N. oddalił apelację i nie obciążył powódki M. K. kosztami postępowania apelacyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd Okręgowy stwierdził, że „o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o przep. art. 102 k.p.c. (w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.)”. W zażaleniu na zawarte w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r. postanowienie o kosztach procesu pozwani zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 102 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez odstąpienie od obciążenia powódki kosztami postępowania apelacyjnego, mimo że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek pozwalający na zastosowanie tego przepisu.
W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Art. 102 k.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami, stanowi wyjątek od podstawowej zasady rozstrzygania o kosztach, jaką jest zasada odpowiedzialności za wynik procesu. W przepisie tym ustawodawca nie skonkretyzował pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, stąd ich kwalifikacja należy do sądu, który – uwzględniając całokształt okoliczności danej sprawy – powinien rozważyć, czy zasady współżycia społecznego przemawiają za zastosowaniem wyjątkowej regulacji.
Odstępując od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i przyjmując za podstawę orzeczenia o kosztach art. 102 k.p.c., sąd obowiązany jest wskazać konkretne okoliczności, przemawiające – w jego ocenie – za uznaniem, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, o którym mowa w tym przepisie. W braku takiego wskazania kontrola prawidłowości orzeczenia o kosztach procesu jest wyłączona, co z kolei uzasadnia zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 1973 r., I PR 188/73, OSNCP 1974, nr 3, poz. 59 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 111/09, nie publ., z dnia 15 kwietnia 2010 r., II CZ 113/09, niepubl., z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 33/10, niepubl. i z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 12/10, niepubl.). 3 Sąd Okręgowy nie uczynił zadość wymaganiu wskazania okoliczności, których wystąpienie uznał za szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.