Supreme Court dismisses late legal challenge to final property acquisition ruling due to lack of exceptional circumstances.

Sygn. akt V CNP 58/08 POSTANOWIENIE Dnia 23 września 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Lech Walentynowicz w sprawie ze skargi A. Z. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w C. z dnia 16 maja 2006 r. sygn. akt VI Ca (…) [WSC (…)] w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta C. przy uczestnictwie A. Z. i Politechniki C. w C. o zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 września 2008 r., 1) odrzuca skargę, 2) zasądza od A. Z. na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta C. kwotę 600, zł (sześćset) tytułem kosztów postępowania skargowego.

Uzasadnienie Uczestniczka postępowania A. Z. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w C. z dnia 16 maja 2006 r. [sygn. akt VI Ca (…)] w sprawie o zasiedzenie. Skarżąca zarzuciła wskazanemu postanowieniu naruszenie art. 172 i 336 k.c. Uprawdopodabniając wyrządzenie szkody spowodowanej przez wydanie zaskarżonego orzeczenia zgłosiła „dowód z wniosku o zasiedzenie, w którym wnioskodawca określił wartość przedmiotu sporu na 3000 zł”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

2 Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wyjątek od wskazanej zasady przewiduje art. 4241 § 2 k.p.c., który w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność skargi uzależnia od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że za wypadek wyjątkowy, o którym mowa w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c., można uznać - przykładowo - nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub błędnej informacji udzielonej przez pracownika sądu (postanowienie z dnia 2 lutego 2006 r., l CNP 4/06, OSNC 2006/6/113). Skarżąca nie wykazała, że jakikolwiek wyjątkowy wypadek występuje w jej sprawie. Przepis art. 4241 § 1 k.p.c. wyraża zasadę, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest rzeczywista niemożność zmiany lub uchylenia kwestionowanego orzeczenia, co ma miejsce m.in. w sprawie niekasacyjnej.

Wykazanie tej przesłanki jest jednym z istotnych wymagań skargi (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). Należy stwierdzić, że zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c. od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy w sprawach z zakresu prawa rzeczowego przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sprawa o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest sprawą z zakresu prawa rzeczowego i jednocześnie brak jest przepisu szczególnego wyłączającego możliwość wniesienia skargi kasacyjnej dla tej kategorii spraw.

W przedmiotowej sprawie od zaskarżonego orzeczenia Sądu Okręgowego przysługiwał zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, istniała zatem możliwość jego uchylenia lub zmiany. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości. Skarga z art. 4241 k.p.c. nie może być traktowana jako zamiennik skargi kasacyjnej. Jeżeli strona miała obiektywną możliwość skorzystania z instancji kasacyjnej i z tej możliwości nie skorzystała z przyczyn leżących po jej stronie, to skarga jest 3 niedopuszczalna (art. 4248 § 2 k.p.c.).

Następuje to zarówno przy świadomej rezygnacji z wniesienia skargi kasacyjnej, jak i przy zawinionej przez stronę niemożności skorzystania z tego środka odwoławczego. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 4248 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 k.p.c.