Supreme Court dismisses appeal; free lawyer's mandate covers cassation but partial fee exemption remains unpaid.

Sygn. akt II CZ 16/08 POSTANOWIENIE Dnia 3 kwietnia 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Strus (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa T. N. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń i Reasekuracji „W.(...)” Spółce Akcyjnej w W. Oddział w P. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 kwietnia 2008 r., zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt I 1 Ca (…), oddala zażalenie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r.

Sąd Okręgowy w K. odrzucił – jako nieopłaconą – skargę kasacyjną powódki od wyroku tego Sądu z dnia 14 września 2007 r. Stwierdził, że powódka korzystała z pomocy adwokata z urzędu, z tym że podstawą jego ustanowienia było przyznane powódce częściowe tylko zwolnienie od kosztów sądowych, które nie rozciągało się na postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej. W tej sytuacji pełnomocnik powódki, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązany był, pod rygorem odrzucenia skargi, uiścić należną opłatę (art. 1302 § 3 i art. 3986 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu na to postanowienie powódka zarzuciła naruszenie przepisów art. 118 w związku z art. 92 i 97 k.p.c. Wywodziła, że skoro adwokat z urzędu został ustanowiony dla niej postanowieniem Sądu pierwszej instancji z ograniczeniem zakresu działania do etapu apelacji, a taka była treść zawiadomienia wystosowanego do adwokata, to jego umocowanie wygasło z dniem wydania wyroku przez Sąd Okręgowy. Skarga kasacyjna od tego wyroku nie została zatem wniesiona przez osobę uprawnioną 2 w rozumieniu art. 87 § 1 k.p.c. Nie została też wniesiona przez adwokata w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy powinien w tej sytuacji, na podstawie art. 97 § 2 k.p.c., wezwać osobę wnoszącą skargę kasacyjną do złożenia stosownego pełnomocnictwa.

Dopiero po złożeniu pełnomocnictwa mógłby skorzystać z rygoru odrzucenia skargi kasacyjnej. W konkluzji żaląca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 117 § 1 k.p.c., strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub w części ma prawo zgłosić wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego. Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest przy tym równoznaczne, jak wynika z art. 118 k.p.c., z udzieleniem pełnomocnictwa. W niniejszej sprawie powódka została zwolniona od kosztów sądowych w części. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2007 r. zwolnił powódkę od obowiązku uiszczenia ¾ opłaty od apelacji, natomiast Sąd Okręgowy w K., na skutek zażalenia, zmienił postanowienie Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że zwolnił powódkę w całości od opłaty od apelacji i ustanowił dla niej adwokata.

Sąd Rejonowy pismem z dnia 28 czerwca 2007 r. zawiadomił adw. A. T. o ustanowieniu go dla powódki pełnomocnikiem z urzędu w sprawie przeciwko TUiR W.(...) S.A. o zapłatę. Zarzut żalącej, że adw. A. T. został ustanowiony dla niej wyłącznie na użytek postępowania apelacyjnego jest nieuzasadniony, nie znajduje bowiem potwierdzenia w treści postanowienia Sądu Okręgowego. Rozważenia wymaga natomiast kwestia, czy pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania strony w konkretnej sprawie obejmuje również umocowanie pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej.

W postanowieniach z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CZ 73/05 (niepubl.), z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZ 13/06 (OSNC 2006, nr 10, poz. 176), z dnia 23 stycznia 2007 r., III CZ 3/07 (niepubl.) oraz z dnia 14 marca 2007 r., I CZ 5/07 (niepubl.), Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że udzielenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony w określonej sprawie, bez ograniczenia jego zakresu, oznacza umocowanie pełnomocnika także do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Podzielając ten kierunek wykładni, trzeba – wbrew odmiennym zapatrywaniom żalącej – przyjąć, że ustanowiony dla niej adwokat był umocowany do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.

Wnosząc tę skargę powinien natomiast – pod rygorem określonym w art. 1302 § 3 k.p.c. – uiścić opłatę stosunkową obliczoną od wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia. 3 Obowiązek uiszczenia opłaty ciążył na pełnomocniku z tej już tylko przyczyny, że powódka została zwolniona od kosztów sądowych jedynie w części. Obowiązek ten był zatem niezależny od rozstrzygnięcia spornej w orzecznictwie kwestii, czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone stronie w postępowaniu przed sądem pierwszej lub drugiej instancji rozciąga się na postępowanie wszczęte wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r., III CZ 52/07, niepubl. i powołane tam orzeczenia).

Z tych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.