Legislator Case Law & Legislation
I CSK 341/06 AI generated

Supreme Court dismisses appeal regarding State's liability for pre-1990 administrative decisions made after the cutoff date.

Case Number I CSK 341/06
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal filed by heirs seeking compensation from the State Treasury. The lower courts ruled that the State Treasury, not the municipality, was the proper defendant because the administrative decision in question was issued before May 27, 1990. The Supreme Court clarified that the State Treasury assumes liability for such decisions regardless of whether the invalidity was declared after the statutory cutoff date, thereby upholding the lower courts' jurisdictional finding.

Legislator headnote

AI generated

Art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych; Skarb Państwa przejmuje zobowiązania wynikające z ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych przed 27 maja 1990 r. także wtedy, gdy stwierdzenie ich nieważności nastąpiło po tej dacie.

Keywords

AI generated
State Treasury liability administrative decision invalidity municipal succession compensation claim legal cutoff date proper defendant civil procedure law

Cited Legislation

AI generated
Art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
3 Powodowie wnieśli skargę kasacyjną zarzucając naruszenie art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.
Art. 160 k.p.a.
Wnioskiem skierowanym do Ministra Infrastruktury powodowie, jako spadkobiercy byłego właściciela, zwrócili się o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a., lecz decyzją z dnia 28.04.2004 r.
Art. 398 k.p.c.
Z tych względów zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania (art. 39815 k.p.c.).
art. 160 k.p
Wnioskiem skierowanym do Ministra Infrastruktury powodowie, jako spadkobiercy byłego właściciela, zwrócili się o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a., lecz decyzją z dnia 28.04.2004 r.
art. 160 § 3 k.p
3 pkt 3 w związku z pkt 4 w/w ustawy oraz w związku z art. 160 § 3 k.p.a.
art. 39815 k.p.c
Z tych względów zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania (art. 39815 k.p.c.).

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I CSK 341/06

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca) SSN Jan Górowski Protokolant Beata Rogalska w sprawie z powództwa M.N., J.N. i H.W. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę […] o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2007 r., skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt [...], uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 Uzasadnienie Powodowie M.N., J.N. i H.W. wnieśli o zasądzenie od Skarbu Państwa – Wojewody na rzecz każdego z nich odszkodowanie w kwocie po 12.526.293,66 zł oraz skapitalizowanych odsetek po 437.219,12 zł za okres od 26.02.2004 do 9.06.2004 r.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 28.02.2005 r. powództwo oddalił, ustalając co następuje: Decyzją z dnia 14.07.2003 r. prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że orzeczenie b. Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia 6.05.1953 r. odmawiające przyznania spadkobiercom byłego właściciela własności czasowej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. B. […] zostało wydane z naruszeniem prawa. Na skutek wadliwego orzeczenia następcy prawni byłego właściciela utracili wszelkie prawa do gruntu i budynku. Skarb Państwa zadysponował bowiem przedmiotową nieruchomością na rzecz „P.” S.A.

Wnioskiem skierowanym do Ministra Infrastruktury powodowie, jako spadkobiercy byłego właściciela, zwrócili się o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a., lecz decyzją z dnia 28.04.2004 r. Minister odmówił przyznania odszkodowania. Powództwo skierowane do Sądu zostało przez Sąd Okręgowy oddalone, gdyż legitymowanym biernie w niniejszej sprawie jest gmina, a nie Skarb Państwa. Sąd Okręgowy podzielił bowiem stanowisko zawarte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16.11.2004 r. III CZP 64/04, iż to gmina, a nie Skarb Państwa jest biernie legitymowana w procesie o naprawienie szkody wynikłej wskutek wydania przed dniem 27.05.1990 r. ostatecznej decyzji administracyjnej, jeżeli stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa nastąpiło po tej dacie.

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, skoro decyzja prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzająca, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia 06.05.1953 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, zapadło w dniu 14.07.2003 r. Te ocenę podzielił Sąd Apelacyjny, który wyrokiem z dnia 1.03.2000 r. oddalił apelację powodów. 3 Powodowie wnieśli skargę kasacyjną zarzucając naruszenie art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.

Nr 32, poz. 191 ze zm.) w związku z art. 160 § 1, 2 i 3 k.p.a. przez błędną wykładnię; art. 36 ust. 3 pkt 3 w związku z pkt 4 w/w ustawy oraz w związku z art. 160 § 3 k.p.a. przez błędną wykładnię oraz art. 36 w/w ustawy przez błędną wykładnię. Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie jest poza sporem, że orzeczenie byłego Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia 6.05.1953 r. o odmowie przyznania spadkobiercom byłego właściciela nieruchomości, własności czasowej (użytkowania wieczystego) zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, co stwierdzono w decyzji prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w dniu 14.07.2003 r. Jest także bezsporne, że powodowie wystąpili na podstawie art. 160 k.p.a. do Skarbu Państwa – Ministra Infrastruktury o przyznanie odszkodowania, a następnie po odmowie przyznania skierowali roszczenie odszkodowawcze w stosunku do Skarbu Państwa - Wojewody.

W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie miała kwestia legitymacji biernej w procesie o naprawienie szkody wynikłej na skutek wydania przed dniem 27.05.1990 r. ostatecznej decyzji administracyjnej, jeżeli stwierdzenie jej nieważności bądź stwierdzenie, że wydanie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, nastąpiło po tej dacie. Sądy obu instancji, odwołując się do treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16.11.2004 r. III CZP 64/04 (OSNC 2005, nr 11, poz. 182) przyjęły że w takiej sytuacji biernie legitymowana jest gmina, a nie Skarb Państwa.

To było wyłączną przyczyną oddalenia powództwa. Istotnie w powołanej uchwale Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że „gmina, a nie Skarb Państwa jest biernie legitymowana w procesie o naprawienie szkody wynikłej wskutek wydania przed dniem 27.05.1990 r. ostatecznej decyzji administracyjnej, jeżeli stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa, nastąpiło po tej dacie”. Tak Sąd Najwyższy zinterpretował zapis zawarty w art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.

Nr 32, 4 poz. 191 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że pogląd ten wzbudzał wątpliwości i zastrzeżenia. Ujawniły się tu dwa poglądy. Według pierwszego wyrażonego najdobitniej w powołanej już wcześniej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r. legitymowana biernie w zakresie tego rodzaju roszczeń jest gmina. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy samorządowej jest mowa o dwóch zobowiązaniach odszkodowawczych. Źródłem pierwszego z nich jest pierwotna decyzja, natomiast źródłem drugiego - decyzja stwierdzająca nieważność decyzji pierwotnej, lub decyzja uznająca, że wydanie pierwszej decyzji nastąpiło naruszeniem prawa (tzw. decyzja nadzorcza).

Według tego poglądu, z chwilą wydania drugiej decyzji, zobowiązanie wynikające z decyzji pierwotnej „przekształca się w zobowiązanie odszkodowawcze". Definitywne ukształtowanie zobowiązania odszkodowawczego wiąże się z decyzją nadzorczą. Zatem data tej decyzji decyduje o istnieniu lub wyłączeniu sukcesji gminy na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy samorządowej i sukcesją gmin są objęte zobowiązania odszkodowawcze, gdy decyzja nadzorcza została wydana po dniu 27 maja 1990 r. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tej uchwały zwrócił również uwagę na istnienie ścisłego powiązania między treścią art. 36 ust. 3 pkt 3 i art. 36 ust. 3 pkt 4 ustawy samorządowej.

W jego ocenie celem art. 36 ust. 3 pkt 4 ustawy było przejęcie przez Skarb Państwa wymienionych w nim zobowiązań, które w chwili powołania gmin nie były jeszcze stwierdzone prawomocnymi orzeczeniami sądowymi. Zobowiązania stwierdzone w ten sposób należało uznać za „wynikające" z tych orzeczeń i tę kategorię zobowiązań obejmował art. 36 ust. 3 pkt 3. Wyłączenie sukcesji gmin wynikające z art. 36 ust. 3 pkt 3 dotyczy sytuacji, w której zobowiązanie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądowym wydanym przed dniem 27 maja 1990 r.

Natomiast art. 36 ust. 3 pkt 4 znajduje zastosowanie wówczas, gdy przewidziane w tym przepisie zobowiązania odszkodowawcze zostały stwierdzone po tym dniu. Przy zastosowaniu analogii można - zdaniem Sądu Najwyższego - przyjąć, że wyłączenie sukcesji gmin, zawarte w art. 36 ust. 3 obejmuje jedynie sytuacje, w których stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem prawa nastąpiło przed dniem 27 maja 1990 r. W myśl drugiego poglądu odpowiedzialność odszkodowawczą 5 w okolicznościach opisanych wyżej ponosi Skarb Państwa.

Dla uzasadnienia tego poglądu podniesiono, że fakt posłużenia się przez ustawodawcę formułą zobowiązania wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej może wskazywać, że to właśnie ta decyzja stanowi zdarzenie prawne prowadzące do powstania roszczenia odszkodowawczego. Decyzja nadzorcza natomiast otwiera jedynie możliwość dochodzenia roszczenia odszkodowawczego i można ją ujmować w kategorii przesłanki skutecznego dochodzenia roszczenia o naprawienie szkody, a nie traktować jako zdarzenia kreującego zobowiązanie odszkodowawcze.

Dostrzegając tę rozbieżność, która znajdowała odbicie także w orzecznictwie sądowym, postanowieniem z dnia 6.07.2006 r. Sąd Najwyższy przedstawił omawiane zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi. W uchwale składu 7 sędziów SN z dnia 7.12.2006 r. III CZP 99/06. przyjęto ostatecznie, że „Skarb Państwa jako biernie legitymowany w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.

Nr 32, poz. 191 ze zm.) także wtedy, gdy stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa nastąpiło po dniu 26 maja 1990 r.” Wskazać należy, że zgodnie z powołanym art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy Skarb Państwa przejmuje zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego, wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych, wydanych przed dniem 27.05.1990 r. oraz zobowiązania i wierzytelności powstałe w związku z wykonaniem tych orzeczeń i decyzji administracyjnych.

Powołana uchwała składu 7 sędziów SN przesądziła więc, że Skarb Państwa przejmuje zobowiązania wynikające z ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych przed 27.05.1990 r., także wtedy, gdy stwierdzenie ich nieważności lub stwierdzenie, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, nastąpiło po 27.05.1990 r., Skarb Państwa ma więc w takiej sytuacji legitymację bierną w procesie odszkodowawczym. W kontekście tej uchwały nie sposób więc 6 kwestionować legitymacji biernej Skarbu Państwa w niniejszej sprawie. Z tych względów zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania (art. 39815 k.p.c.).