Supreme Court allows appeal by clarifying scope of challenge covers entire judgment despite formal defects.

Sygn. akt I CZ 131/06 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości w W. przeciwko Wyższej Szkole […] w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2007 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 14 września 2006 r., uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach procesu w postępowaniu zażaleniowym w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. 2 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego z w W. z 9 grudnia 2005 r., którym wskazany Sąd uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, w jednej z trzech spraw połączonych do wspólnego prowadzenia i orzekania, w punkcie II. oddalił powództwo, a w pkcie III zasądził od pozwanej Wyższej Szkoły […] koszty procesu.

W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że w apelacji powód nie wskazał, czy zaskarża wyrok w całości albo w części, natomiast wniosek ewentualny zawierał żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach procesu. Ponadto bez wskazania kwotowo zakresu, wnosił o umorzenie postępowania w zakresie kwoty, o którą ograniczył powództwo. Granice zaskarżenia nie są tożsame z wskazaniem zakresu zmiany lub uchylenia zawartym we wniosku apelacji.

Gdyby nawet – według zapatrywania Sądu Apelacyjnego – możliwe było określanie granic zaskarżenia na podstawie wniosków apelacji, to w rozpoznawanej sprawie nie prowadziłoby to do zadowalających rezultatów, ponieważ Sąd Okręgowy rozpoznawał trzy połączone sprawy o zapłatę różnych kwot o łącznej wysokości 186 016, 29 zł. W zażaleniu powód domaga się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 368 § 1 pkt 1 i 5 k.p.c. Skarżący dowodzi, że ustawa nie określa rodzaju sformułowań ani miejsca pisma procesowego, w którym należy umieścić określenie zakresu zaskarżenia.

Podnosi również, że wartość przedmiotu zaskarżenia określił jako kwotę, której zasądzenia żądał. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zmiana przepisów o postępowaniu apelacyjnym dokonana na podstawie art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. zmierzająca do usprawnienia postępowania odwoławczego, polegająca na wyraźnym określeniu (art. 368 § 1 k.p.c.) wymagań wobec apelacji jako pisma procesowego, zwłaszcza po kolejnej nowelizacji polegającej na wprowadzeniu sankcji odrzucenia, jeżeli nie spełnia wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5, niewątpliwie zaostrzyła warunki formalne 3 zaskarżania orzeczeń apelacją - obowiązujące pełnomocników zawodowych.

Rodzi to wątpliwość, czy ze względu na te wymagania dopuszczalność apelacji wnoszonej przez adwokatów i radców prawnych powinna być oceniana według kryteriów obowiązujących, np. w odniesieniu do skargi kasacyjnej. Wyjaśnienie ich powinno uwzględniać podobieństwa sformułowań (np. art. 3984 § 1 i art. 368 § 1 k.p.c.), ale i różnice wynikające z powszechności apelacji jako gwarancji dwuinstancyjności procesu (art. 176 ust. 1 Konstytucji) oraz istotnego ograniczenia dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 3981 § 1, art. 3982 § 1, art. 3989 § 1, art. 5191 k.p.c.) i kognicji sądu kasacyjnego (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 3983 § 3 k.p.c.).

Przepis art. 368 § 1 k.p.c. nie zawiera szczegółowych wskazań sposobu wypełniania stawianych wymagań, dlatego nie można pominąć ich funkcji związanej z zakresem rozpoznawania sprawy (art. 378 k.p.c.) oraz – na co wskazał Sąd Apelacyjny - ustalenia, w jakiej części orzeczenie sądu pierwszej instancji stało się prawomocne. Przechodząc do okoliczności podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, należy zwrócić uwagę na stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż „ostatecznie powód domagał się zasądzenia łącznie kwoty 167 292, 05 zł”, a nie kwoty 186 016, 29 zł wymienionej wcześniej w tym samym uzasadnieniu.

Jeżeli w apelacji powód w zasadniczym swoim żądaniu domagał się „uchylenia pkt. II wyroku odnośnie oddalenia powództwa i zasądzenie /.../ kwoty 167 292,05 zł”, to stwierdzenie o braku określenia granic zaskarżenia jest nieusprawiedliwione, gdyż Sąd Rejonowy orzekł o całości żądania pozwu i w takim zakresie powód zaskarżył ten wyrok. Konstatacji tej nie podważa żądanie umorzenia postępowania w zakresie kwoty, o którą powód ograniczył powództwo, nie ma bowiem wątpliwości, co do wysokości tej kwoty (różnica między 186 016, 29 a 167 292,05), a przede wszystkim żądanie to nie wchodzi w zakres zaskarżenia, skoro wyrok Sądu Rejonowego nie zawiera orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania (brak tzw. substratu).

Sygnalizowana przez Sąd Apelacyjny wątpliwość ze względu na żądanie „ewentualne” nie powinna wpływać również na dopuszczalność apelacji, jest to bowiem utrwalony w praktyce asekuracyjny sposób formułowania wniosku przez 4 skarżącego, na wypadek niepodzielenia żądania zasadniczego o wydanie orzeczenia reformatoryjnego. W rozpoznawanej sprawie wniosek ten nie zmienia oceny odnośnie do zaskarżenia całości albo części, skoro wyraża tę samą treść przy użyciu innego zwrotu. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 39816 k.p.c. orzekł jak na wstępie. db