Supreme Court quashes ban on driving category B vehicles due to misinterpretation of traffic safety law ratio legis.

WYROK Z DNIA 4 GRUDNIA 2006 R. V KK 360/06 Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że za- grażają bezpieczeństwu w komunikacji, a skoro tak, to nie można abstra- hować od związku między rodzajem pojazdu, który sprawca prowadził, a zakresem orzeczonego przez sąd zakazu. Oznacza to, że z zakresu zaka- zu pro-wadzenia pojazdów nie mogą być wyłączone uprawnienia do pro- wadzenia pojazdu takiego rodzaju, który sprawca prowadził, dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

Przewodniczący: sędzia SN H. Gradzik. Sędziowie SN: A. Deptuła (sprawozdawca), J. Steckiewicz. Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Pogorzelski. Sąd Najwyższy w sprawie Janusza E., skazanego z art. 178a § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 grudnia 2006 r., ka- sacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w A. z dnia 21 kwietnia 2006 r. u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę p r z e k a z a ł Sądowi Rejono- wemu w A. do ponownego rozpoznania. 2 U Z A S A D N I E N I E Janusz E. oskarżony został o to, że w dniu 15 lutego 2006 r. w miej- scowości B., na drodze publicznej kierował samochodem m-ki „Rover”, bę- dąc w stanie nietrzeźwości (1,80 promila alkoholu we krwi) – tj. o popełnie- nie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. W akcie oskarżenia prokurator umieścił wniosek o wydanie na pod- stawie art. 335 § 1 k.p.k. wyroku skazującego bez przeprowadzenia roz- prawy i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar: kary 50 stawek dzien- nych grzywny, przy przyjęciu wysokości jednej stawki w kwocie 10 zł oraz środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i I na okres roku.

Sąd Rejonowy w A., na posiedzeniu w dniu 21 kwietnia 2006 r., uwzględnił wniosek prokuratora i wyrokiem z tej daty uznał Janusza E. za winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i wymierzył mu karę oraz środek karny zgodnie z wnioskiem. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 2 maja 2006 r. W dniu 4 października 2006 r. wpłynęła do Sądu Najwyższego kasa- cja Prokuratora Generalnego, w której zawarty został zarzut rażącego i ma- jącego istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenia przepisu prawa materialnego – art. 42 § 2 k.k., polegającego na błędnej wykładni tego przepisu i w konsekwencji zaniechania orzeczenia wobec Janusza E. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B.

Prokurator Generalny wniósł w kasacji o uchylenie zaskarżonego wy- roku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w A. do ponownego roz- poznania. Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Stanowisko wyrażone w kasacji należy w pełni podzielić. 3 Przepis art. 42 § 2 k.k. zawiera nakaz orzekania wobec m.in. sprawcy przestępstwa określonego w art. 178a k.k. środka karnego zakazu prowa- dzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów mechanicznych określonego ro- dzaju. Gdyby przepis ten odczytywać jedynie przez językowe jego brzmie- nie, to zaskarżonemu wyrokowi nie możnaby niczego zarzucić.

Rzecz jed- nak w tym, że problematyka wykładni przepisu prawnego to nie tylko kwe- stia językowa ale także kwestia teleologiczna, bowiem przepisy prawa słu- żą określonym celom, które w drodze wykładni powinny być osiągnięte. Wykładnia przepisu prawnego nie może zatem zmierzać do takiego ustale- nia znaczenia normy prawnej, które byłoby dysfunkcjonalne uwzględniając ratio legis interpretowanej normy, pozbawiając ją tym samym aksjologicz- nego uzasadnienia. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest wy- kluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagra- żają bezpieczeństwu w komunikacji, a skoro tak, to nie można abstrahować od związku między rodzajem pojazdu, który sprawca prowadził, a zakre- sem orzeczonego przez Sąd zakazu.

Oznacza to, że z zakresu zakazu prowadzenia pojazdów nie mogą być wyłączone uprawnienia do prowa- dzenia pojazdu takiego rodzaju, który sprawca prowadził, dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Tym samym, orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych innego rodzaju niż pojazd prowadzony przez sprawcę, stoi w oczywistym konflikcie z ratio legis art. 42 § 2 k.k. i stanowi rezultat błędnej wykładni tego przepisu. W sprawie niniejszej nie ulega żadnej wątpliwości, że Janusz E. bę- dąc w stanie nietrzeźwości prowadził pojazd samochodowy do którego prowadzenia wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii „B” (art. 88 ust. 1 pkt 3 – prawa o ruchu drogowym), a więc orzeczony zakaz powinien obejmować (co najmniej) prowadzenie pojazdów, do kierowania których 4 wymagane jest prawo jazdy takiej kategorii, tych bowiem uprawnień oskar- żony nadużył przy popełnieniu zarzucanego mu przestępstwa.

W tych warunkach wniosek prokuratora nie mógł być uwzględniony. Wniosek ten nie dawał procesowej możliwości realizacji norm prawa mate- rialnego, przy prawidłowych ich rozumieniu, a tym samym nie prowadził do osiągnięcia celów prowadzonego postępowania karnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosowanie uproszczonej procedury będzie możliwe tylko po spełnieniu warunku o jakim mowa w art. 387 § 3 k.p.k.