Criminal law: Cumulative concurrence of Art. 282 and 286 § 2 CC applies when one act fulfills both elements.

WYROK Z DNIA 6 LISTOPADA 2006 R. V KK 40/06 Jeżeli w przypisanym oskarżonemu czynie zawierają się znamiona czynności wykonawczych opisanych w przepisach określających różne ty- py czynów zabronionych, to przepisy te, stanowiąc podstawę skazania, po- zostają w zbiegu kumulatywnym (art. 11 § 2 k.k.) również wtedy, gdy te znamiona są częściowo identyczne Gdy działanie oskarżonego, realizujące znamiona ustawowe określo- ne w art. 282 k.k., wyczerpuje zarazem znamiona czynu zabronionego ty- pizowanego w art. 286 § 2 k.k., to przepisy te pozostają w zbiegu kumula- tywnym (art. 11 § 2 k.k.) i stanowią podstawę skazania za jedno przestęp- stwo.

Przewodniczący: sędzia SN H. Gradzik (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Dołhy, P. Kalinowski. Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Mik. Sąd Najwyższy w sprawie Leopolda Ś., oskarżonego z art. 282 k.k.w. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i innych przepisów, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 6 listopada 2006 r., kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 sierpnia 2005 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 10 stycznia 2005 r., u c h y l i ł zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w W. w stosunku do oskarżonego Leopolda Ś., a na podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k., także w stosunku do oskarżonego Janusza K., w częściach dotyczą- 2 cych zmiany wyroku Sądu Rejonowego w T. co do orzeczeń skazujących obu oskarżonych za przestępstwa z art. 282 k.k. i z art. 286 § 2 k.k., wy- mierzających im kary łączne i zasądzających koszty sądowe za postępo- wanie odwoławcze oraz opłaty za obie instancje (pkt I a, d, e, f i IV) i spra- wę obu oskarżonych w tym zakresie p r z e k a z a ł Sądowi Okręgowe- mu w W. do ponownego rozpoznania.

U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2005 r., Sąd Rejonowy w T. skazał Le- opolda Ś. za to, że:

1) w dniu 5 listopada 2003 r. w T., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, dysponując wcześniej skradzionym samochodem Au- di, żądał telefonicznie od Jarosława B. korzyści majątkowej w wysoko- ści 15 000 zł w zamian za zwrot tego pojazdu, przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., tj. za czyn z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – na karę 3 lat pozbawienia wolności;

2) w tym samym czasie i miejscu, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grożąc tele- fonicznie porwaniem dziecka oraz spaleniem sklepu, usiłował dopro- wadzić Jarosława B. do przekazania mu kwoty 6 000 zł za zwrot skra- dzionego samochodu Audi, przy czym czynu tego dopuścił się w wa- runkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., tj. za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. i w zw. z art. 64 § 1 k.k. – na karę 4 lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 i 86 § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonego łączną karę 6 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności. 3 Tym samym wyrokiem, za współdziałanie w popełnieniu przez Leo- polda Ś. opisanych wyżej czynów, Sąd Rejonowy skazał Janusza K. za czyny o takiej samej kwalifikacji prawnej (z pominięciem art. 64 § 1 k.k.) na kary pozbawienia wolności w tym samym wymiarze, przy czym łączną karę orzeczono w wysokości 5 lat i 5 miesięcy.

Na podstawie art. 46 § 2 k.k. zasądzono od obu oskarżonych solidar- nie kwotę 5 000 zł na rzecz pokrzywdzonego Jarosława B. tytułem nawiąz- ki. W apelacji od powyższego wyroku obrońca oskarżonego Leopolda Ś. zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, a konkretnie art. 4, art. 5 § 2, art. 7 i 410 k.p.k. Podniósł też zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a z ostrożności procesowej” zarzucił obrazę art. 11 § 1 k.k. Uzasadniając ten ostatni zarzut skarżący argumentował, że działanie oskarżonego opisane w obu przypi- sanych mu czynach stanowi w istocie jeden czyn w rozumieniu wskazane- go przepisu, ewentualnie o kumulatywnej kwalifikacji prawnej.

Stąd też skazanie za dwa przestępstwa nastąpiło z naruszeniem art. 11 § 1 k.k. Apelujący wnosił o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzuconych mu czynów. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2005 r., zmienił wyrok w zaskarżonej części ten sposób, że w opi- sie przestępstwa z pkt 1 określił wysokość żądanej przez oskarżonego kwoty na 6 000 zł, a także obniżył wymiar kar pozbawienia wolności: za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.  do 3 lat, za czyn z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – do 2 lat, zaś kary łącz- nej – do 4 lat.

W pozostałej części wyrok ten utrzymał w mocy. Analogiczne zmiany do wyroku wprowadził Sąd Okręgowy w odniesieniu do oskarżone- go Janusza K., po rozpoznaniu apelacji na jego korzyść. 4 Od prawomocnego wyroku obrońca oskarżonego wniósł kasację. Podniósł zarzuty:

1) rażącego naruszenia art. 7 k.p.k., przez dowolną ocenę materiału do- wodowego, prowadzącą do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 286 § 2 k.k., na skutek pominięcia, że groźby karalne wobec po- krzywdzonych były kierowane już podczas pierwszego kontaktu telefo- nicznego, a tym samym, czyn wypełnił tylko znamiona przestępstwa z art. 282 k.k.;

2) rażącego naruszenia art. 457 § 2 k.p.k., wobec braku należytego uza- sadnienia stanowiska w odniesienia do zarzutu apelacji wskazującego na naruszenie art. 11 § 2 k.k. Podnosząc te zarzuty autor apelacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonej części, a także odpowiadającej tej części wy- roku Sądu Rejonowego i o przekazanie sprawy do ponownego rozpozna- nia w pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Samo porównanie treści obu zarzutów przemawiało za celowością odniesienia się w pierwszej kolejności do drugiego z nich.

Ewentualne uznanie jego zasadności przesądzałoby o treści rozstrzygnięcia w postę- powaniu kasacyjnym, bez konieczności rozpoznania zarzutu pierwszego. Należy jednak zauważyć, że skarżący wytykając, iż uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego nie spełnia ustawowych wymogów, omyłkowo wskazał na obrazę art. 457 § 2 k.p.k. Są one przecież unormowane w art. 457 § 3 k.p.k., a nie w przepisie wymienionym przez autora kasacji. Wskazując na to uchybienie obrońca nawiązał do rozpoznania spra- wy przez Sąd Okręgowy w zakresie zarzutu apelacji, wysuniętego z „ostrożności procesowej”, a dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 11 § 1 k.k., do którego miało dojść na skutek przyjęcia, że za- chowania oskarżonego opisane w pkt.

II i III części dyspozytywnej wyroku 5 stanowią dwa czyny i dwa przestępstwa, choć powinny być uznane za je- den czyn w pojęciu art. 11 § 1 k.k., stanowiący jedno tylko przestępstwo, kwalifikowane ewentualnie na podstawie zbiegających się przepisów (art. 11 § 2 k.k.). Skarżący wyraził pogląd, że uzasadnienie sądu odwoławczego pomija to uchybienie. Jeśli skonfrontować ten zarzut kasacji z treścią uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji, to trzeba zauważyć, że zawiera ono jednak odnie- sienie do podniesionej kwestii.

Sąd odwoławczy bronił koncepcji wyodręb- nienia dwóch czynów w inkryminowanym zachowaniu obu oskarżonych, stwierdzając, że zostały one popełnione w innym czasie i miejscu, przy czym „groźby skierowane do pokrzywdzonego i jego rodziny zostały wypo- wiedziane później, tj. po nieudanej próbie odbioru pieniędzy”. Stąd też, zdaniem tego Sądu, słusznym było uznanie, że obaj oskarżeni popełnili dwa przestępstwa  jedno z art. 286 § 2 k.k., drugie z art. 282 k.k. Nie można więc utrzymywać, jak czyni to skarżący, że z naruszeniem art. 457 § 3 k.p.k.

Sąd Okręgowy pominął zarzut uchybienia art. 11 § 1 k.k. w uza- sadnieniu wyroku. Zarzut kasacji wskazujący na obrazę art. 457 § 3 k.p.k. jest zatem chybiony. Nie oznacza to jednak, że stanowisko Sądu Okręgowego w przed- miocie podniesionego w apelacji zarzutu obrazy art. 11 § 1 k.k. było mery- torycznie trafne. Podkreślenia wymaga, że Sąd ten nie zmienił ustaleń fak- tycznych przyjętych przez Sąd pierwszej instancji, odnoszących się do omawianej tu kwestii. Uznał je za trafne i opierał się na nich przy rozpo- znaniu apelacji.

Dlatego też, budzi zdumienie i sprzeciw argumentacja Są- du odwoławczego przedstawiona dla potwierdzenia słuszności wyodręb- nienia dwóch czynów w zachowaniu oskarżonych zmierzającym do uzy- skania okupu za skradziony samochód. Wbrew temu, na co powołał się Sąd Okręgowy, nie ustalono w wyroku sądu meriti, że groźby porwania dziecka pokrzywdzonych i spalenia sklepu pojawiły się „później”, tj. po nie- 6 udanej próbie odbioru pieniędzy. Wszak Sąd Rejonowy ustalił, iż już w pierwszej rannej rozmowie z Jarosławem B. oskarżony Janusz K.

żądał zapłaty okupu pod groźbą pozbawienia życia jego dziecka i dziecka konku- biny. Trafność tego ustalenia nie może ulegać wątpliwości w świetle ze- znań pokrzywdzonych, a zwłaszcza przy uwzględnieniu treści protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w cha- rakterze świadka Jarosława B. Czynność ta odbyła się w dniu zdarzenia, tj. 5 listopada 2003 r. od godz. 800 do 925 . Przesłuchiwany zeznał do protoko- łu, iż już przy pierwszym kontakcie telefonicznym, po zażądaniu pieniędzy rozmówca uprzedził go, iż w razie niespełnienia żądania zagrożone będzie życie dzieci.

Treść tych zeznań pokrzywdzony potwierdził na rozprawie. Kolejne żądania i groźby były ponawiane przez Janusza K., jak wynika z dalszych ustaleń, w tymże dniu, ale po zawiadomieniu o przestępstwie w Komendzie Powiatowej Policji w T. Jasno stąd wynika, że przy rozpoznaniu zarzutu obrazy art. 11 § 1 k.k. Sąd odwoławczy, rozdzielając żądania oku- pu od gróźb, jako różne zdarzenia, postrzegał istotne okoliczności faktycz- ne, niezgodnie z tym, co ustalono w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji. Powyższe uwagi miały ważkie znaczenie przy rozpoznaniu pierwsze- go zarzutu kasacji.

Nominalnie skarżący wytknął w nim dowolność w oce- nie materiału dowodowego, prowadzącą do rażącego naruszenia prawa materialnego, przez skazanie Leopolda Ś. za czyn z art. 286 § 2 k.k., mimo że, w jego przekonaniu, całość przypisanego zachowania mieści się w znamionach określonych w art. 282 k.k. Istotą zarzutu jest jednak zakwe- stionowanie, jak wcześniej uczyniono to w apelacji, wyodrębnienia w za- chowaniu oskarżonego dwóch przestępstw z naruszeniem art. 11 § 1 k.k. Taka intencja skarżącego znajduje swój wyraz w całości przedstawionego wywodu.

Jego zdaniem, zachowanie polegające na żądaniu pieniędzy za zwrot skradzionego samochodu, wyrażonym równocześnie z groźbami, 7 mieści się w znamionach ustawowych przestępstwa z art. 282 k.k. Stąd też, skazanie oskarżonego z art. 286 § 2 k.k. naruszać miałoby przede wszystkim przepis art. 11 § 1 k.k., ale w konsekwencji również art. 286 § 2 k.k., skoro opis czynu z art. 282 k.k. objął także działanie odpowiadające znamionom ustawowym z art. 286 § 2 k.k., i tym samym je pochłonął. Przy rozpoznaniu pierwszego zarzutu kasacyjnego, którego pełną treść uściślono przy zastosowaniu reguły określonej w art. 118 § 1 k.p.k., podstawą rozważań Sądu Najwyższego był stan faktyczny odtworzony przez Sąd Rejonowy.

Jak już wyżej podkreślono, nie zmienił go sąd odwo- ławczy, lecz nadał mu, co do pewnych istotnych okoliczności, swoistą, nie- uprawnioną interpretację. A jeśli punktem wyjścia dla oceny trafności kwali- fikacji prawnej, podważanej w apelacji, a następnie w kasacji, są fakty usta- lone przez Sąd pierwszej instancji, to zauważyć trzeba, że opisują one za- chowanie oskarżonych jako wielokrotne ponawianie w dniu 5 listopada 2003 r. żądań zapłaty okupu za samochód, wzmacnianych każdorazowo groźbami porwania, czy też pozbawienia życia dzieci, a także spalenia sklepu, w wypadku niespełnienia żądań.

Rozmowy telefoniczne tej treści z Jarosławem B. i Janiną O. przeprowadzał oskarżony Janusz K., ale zawsze w porozumieniu z oskarżonym Leopoldem Ś. i z jego inspiracji. Taki obraz faktów pozwala na jednoznaczne odniesienie się do kwe- stionowanej w kasacji materialnoprawnej oceny zachowania obu oskarżo- nych, przyjętej w wyroku Sądu pierwszej instancji i aprobowanej przez sąd odwoławczy. Zdaniem Sądu Najwyższego postrzeganie w owym zachowa- niu dwóch czynów, jako substratu odrębnych skazań, było błędne. Przypi- sane działanie polegało na wypowiadaniu określonych treści, powtarza- nych wielokrotnie w ciągu tego samego dnia.

Wypowiedzi różniły się tylko narastającą gwałtownością żądań i gróźb w miarę, jak przedłużało się wy- czekiwanie na zapłatę okupu. Jest oczywiste, że zachowanie, polegające na jednoczesnym żądaniu okupu i wypowiadaniu gróźb, stanowiło jeden 8 czyn w znaczeniu nadanym w art. 11 § 1 k.k. formułą „ten sam czyn”. Każ- da wypowiedź przytoczonej treści, przez swą czasową zwartość, jednokie- runkowość i adresowanie do tych samych odbiorców, może być tu trakto- wana jako jeden tylko „obiekt”, na który kieruje uwagę organ procesowy dokonujący subsumcji faktów pod przepis, bądź przepisy wyrażające nor- my sankcjonowane.

W procesie subsumcji należy mieć na uwadze przede wszystkim znamiona czynności wykonawczych konkretnych typów czynów zabronio- nych, określających najsilniej ich normatywną charakterystykę. One wła- śnie, odniesione do odtworzonego zachowania oskarżonego, wskazują w pierwszej kolejności na kwalifikację prawną czynu. Niewątpliwie, żądanie korzyści majątkowej w zamian za zwrot skradzionej rzeczy, pod groźbą zamachu na życie lub zdrowie osoby, zapowiadające też użycie przemocy, jest czynnością sprawczą (jeszcze w formie usiłowania) czynu zabronione- go z art. 282 k.k., wyrażoną słowami:

„groźbą zamachu na życie lub zdro- wie albo gwałtownego zamachu na mienie, doprowadza inną osobę do rozporządzenia mieniem”. To samo zachowanie zawiera w sobie zarazem czynność sprawczą czynu zabronionego z art. 286 § 2 k.k., ujętą w sło- wach „żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy”. Jak widać, w zachowaniu oskarżonego daje się rozpoznać zna- miona czynności sprawczych dwóch czynów zabronionych. Są one iden- tyczne tylko w pewnej części, wyrażonej w obu przepisach (chociaż innymi słowami), jako żądanie korzyści majątkowej od innej osoby.

Różnią się jed- nak innymi elementami. Opisane w art. 282 k.k. charakteryzuje sposób działania sprawcy, polegający na wyrażaniu gróźb określonej treści, a wskazane w art. 286 § 2 k.k. precyzuje motywację żądania. Dostrzegając identyczność częściową znamion czynności wykonawczych ujętych w wy- mienionych przepisach, zauważyć zarazem należy, że zachowanie oskar- żonych w całości wypełniło każde z nich. Ta częściowa identyczność zna- 9 mion czynności wykonawczych obu typów czynów zabronionych powinna była przesądzić o uznaniu, że in concreto zachowanie oskarżonego równo- cześnie wypełniające te znamiona, stanowi jeden czyn w rozumieniu art. 11 § 1 k.k., o kumulatywnej kwalifikacji prawnej.

Rozszerzając tę myśl można sformułować generalną konkluzję, że jeśli w przypisanym oskarżonemu czynie zawierają się znamiona czynności wykonawczych opisanych w przepisach określających różne typy czynów zabronionych, to przepisy te, stanowiąc podstawę skazania, pozostają w zbiegu kumulatywnym (art. 11 § 2 k.k.) również wtedy, gdy te znamiona są częściowo identyczne (por. J. Majewski – „Ten sam czyn” jako jedna z przesłanek kumulatywnej kwalifi- kacji w: Zbieg przepisów oraz zbieg przestępstw w polskim prawie karnym, Toruń 2006r., s. 5152).

Niczego w tym względzie nie może zmienić okoliczność, że opisane zachowania oskarżonych były powtarzane w ciągu tego samego dnia w ce- lu wykonania z góry powziętego zamiaru. Wszystkie one bowiem, jako toż- same z punktu widzenia kryteriów wyodrębnienia czynu stanowiącego tylko jedno przestępstwo (art. 11 § 1 k.k.), uważać należy, zgodnie z art. 12 k.k., za jeden czyn zabroniony. Konkludując, Sąd Najwyższy stwierdza, że słuszny jest zarzut obrazy art. 11 § 1 k.k., tj. przepisu wyrażającego pryn- cypialną dla odpowiedzialności karnej normę, iż ten sam czyn może stano- wić tylko jedno przestępstwo.

Uchybienie art. 11 § 1 k.k. tkwiło już w wyro- ku Sądu Rejonowego i nie zostało usunięte w postępowaniu odwoławczym, mimo wysunięcia stosownego zarzutu w apelacji. Obarcza ono zatem także wyrok Sądu odwoławczego. Rozpoznanie zarzutu obrazy art. 286 § 2 k.k., w kontekście ujętym w kasacji, nastąpiło z konsekwentnym uwzględnieniem powyższych rozwa- żań i wniosków. Skarżący zakwestionował samą możliwość wprowadzenia tego przepisu do kwalifikacji prawnej, przy założeniu (słusznym, jak wyżej wykazano), że zachowanie oskarżonego stanowiło jeden czyn.

Sąd Naj- 10 wyższy wykazał natomiast, że przepisy art. 282 k.k. i art. 286 § 2 k.k. nie pozostają w zbiegu pomijalnym. Znamiona czynu z art. 282 k.k. nie obej- mują wszystkich znamion czynu z art. 286 § 2 k.k., a tym samym nie „kon- sumują” ich. To prawda, że znamię czynności sprawczej określone w art. 286 § 2 k.k., ograniczone do słów „żąda korzyści majątkowej” nie wychodzi poza formułę odnośnego znamienia ujętego w art. 282 k.k., w słowach „do- prowadza...do rozporządzenia mieniem”, ale żądanie, o którym mowa w art. 286 § 2 k.k., wtedy tylko mieści się w polu penalizacji tym przepisem, gdy jest przedmiotowo ukierunkowane, a ściśle, gdy żądający wiąże je ze zwrotem bezprawnie zabranej rzeczy.

O ile zatem każde żądanie korzyści majątkowej postrzegać można, jako działanie zmierzające do doprowadze- nia innej osoby do rozporządzenia mieniem, to tylko żądanie specyficzne ze względu na jego określoną motywację, stanowi znamię czynności sprawczej występku z art. 286 § 2 k.k. Zakres penalizacji określony w art. 282 k.k. nie obejmuje w całości zachowań opisanych w art. 286 § 2 k.k. Dlatego też, gdy działanie oskarżonego, realizujące znamiona ustawowe określone w art. 282 k.k., wyczerpuje zarazem znamiona czynu zabronio- nego typizowanego w art. 286 § 2 k.k., to przepisy te pozostają w zbiegu kumulatywnym (art. 11 § 2 k.k.) i stanowią podstawę skazania za jedno przestępstwo.

Nietrafnie zatem argumentował obrońca oskarżonego, że ustalenie, iż groźby karalne wobec pokrzywdzonych były kierowane już podczas pierwszego kontaktu telefonicznego, eliminuje przepis art. 286 § 2 k.k. z kwalifikacji prawnej czynu, a ogranicza ją wyłącznie do art. 282 k.k. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w postępowaniu kasacyjnym znaczenie decydujące miało stwierdzenie zasadności zarzutu obrazy art. 11 § 1 k.k. Uchybienie temu przepisowi prawa materialnego miało bez wąt- pienia rażący charakter, gdyż naruszało jedną z podstawowych zasad od- powiedzialności karnej i wpłynęło w istotnym stopniu na treść zaskarżone- go wyroku.

Już z tych względów należało uwzględnić wniosek kasacji, lecz 11 tylko w części postulującej uchylenie wyroku Sądu Okręgowego. Dla usu- nięcia wykazanego wyżej uchybienia prawu materialnemu nie jest bowiem konieczne powtórzenie postępowania przed ASądem pierwszej instancji. Wystarczające będzie ponowne rozpoznanie zawartego w apelacji zarzutu obrazy art. 11 § 1 k.k. W tym względzie, w ponowionym postępowaniu od- woławczym Sąd Okręgowy będzie związany wyrażonymi tu zapatrywania- mi prawnymi (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.).

Orzeczeniem o uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądu odwoławcze- go, we wskazanym w części dyspozytywnej zakresie, objąć należało także rozstrzygnięcia co do skazanego Janusza K., który nie wniósł kasacji. Przemawiały za tym te same względy, które zdecydowały o treści wyroku kasacyjnego wobec skazanego Leopolda Ś. (art. 536 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k.). Po ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, w wypadku orzeczenia o zmianie wyroku Sądu Rejonowego i przyjęciu, że oskarżeni popełnili przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zbiegu z art. 286 § 2 k.k., kary pozbawienia wolności zostaną wymierzone, co oczywiste, na podstawie 282 k.k., jak tego wymaga przepis art. 11 § 3 k.k. Nie będzie to jednak oznaczało, że wysokość kar nie może przekro- czyć wymiaru 3 lat, orzeczonego przez Sąd Okręgowy w zaskarżonym wy- roku za czyny zakwalifikowane tam z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. W zaistniałym układzie procesowym zakaz reformationis in peius nie blokuje możliwości orzeczenia kar przekraczających ten wymiar.

Przewidywane tu skazanie dotyczyłoby bowiem czynu zabronionego o innym kształcie, łą- czącym opis obu czynów zarzuconych aktem oskarżenia, zawierającym znamiona ustawowe dwóch różnych przestępstw. Zakaz orzeczenia na niekorzyść oskarżonych miałby ten jedynie skutek, że wymierzone kary nie mogłyby przekroczyć granicy 4 lat, tj. wymiaru łącznych kar pozbawienia wolności orzeczonych w wyroku zaskarżonym kasacją. 12 Z tych wszystkich motywów, wykazujących zasadność pierwszego zarzutu kasacji, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.