Supreme Court dismisses cassation; theft by demand does not require actual taking or return possibility.

POSTANOWIENIE Z DNIA 1 MARCA 2005 R. III KK 75/04 Zabór rzeczy przez sprawcę żądającego korzyści majątkowej, jak i faktyczna możliwość jej zwrotu nie należą do ustawowych znamion prze- stępstwa określonego w art. 286 § 2 k.k. Przewodniczący: sędzia SN J. Skwierawski. Sędziowie SN: A. Deptuła (sprawozdawca), D. Rysińska. Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Pogorzelski. Sąd Najwyższy w sprawie Borysa A., skazanego z art. 286 § 2 k.k. i art. 282 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r., kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w E. z dnia 27 listopada 2003 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w E. z dnia 14 sierpnia 2003 r., o d d a l i ł kasację (...).

Z u z a s a d n i e n i a : Wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia 14 sierpnia 2003 r. Borys A. skazany został: - z art.286 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 33 § 3 k.k. na rok pozbawienia wolności i 60 stawek dziennych grzywny – za to, że w okresie od dnia 23 listopada do dnia 4 grudnia 2002 r. w E., w celu osiągnięcia korzyści 2 majątkowej, żądał od Marike A. 15 000 zł w zamian za zwrot bezprawnie zabranych rzeczy wartości 80 000 zł na szkodę jej męża Romana H., - art. 282 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. na rok pozbawienia wolności i 60 stawek dziennych grzywny – za to, że w dniu 22 kwietnia 2002 r. w E., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej grożąc popełnieniem przestępstwa na szkodę Watana i Alwart G. doprowadził ich do wydania mu pieniędzy w kwocie 1 500 USD w zamian za dopuszczenie do pro- wadzenia dalszej działalności gospodarczej.

Jako karę Sąd Rejonowy w E. orzekł rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 80 stawek dziennych grzywny. Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego; zarzucając obrazę prze- pisów prawa materialnego, ale także błąd w ustalenia faktycznych, wnosił o uniewinnienie Borysa A. od przypisanego mu przestępstwa z art. 282 k.k. oraz o przyjęcie, że pierwsze z przypisanych oskarżonemu przestępstw kwalifikuje się z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., i wymierzenie kary z nadzwyczajnym jej złagodzeniem lub w dolnych granicach ustawowego zagrożenia.

Sąd Okręgowy w E. wyrokiem z dnia 27 listopada 2003 r. zmienił za- skarżony wyrok w ten jedynie sposób, że z kwalifikacji prawnej pierwszego z przestępstw przypisanych oskarżonemu wyeliminował art. 12 k.k., utrzy- mując w mocy ten wyrok w pozostałym zakresie. Kasację wniósł obrońca Borysa A. formułując zarzuty w sposób na- stępujący:

a) w odniesieniu do czynu z art. 286 § 2 k.k. – rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 286 § 2 k.k., polegające na błędnym zakwalifikowa- niu zachowania oskarżonego jako wypełniające znamiona czynu opisa- nego w tym przepisie, gdy w rzeczywistości zachowanie to wypełnia znamiona czynu z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., 3 b) w odniesieniu do czynu z art. 282 k.k. – rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 5 § 2 i 7 k.p.k., polegające na dokonaniu oceny dowodów w sposób przekracza- jący zasadę swobodnej ich oceny oraz na rozstrzygnięciu nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego. W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w E. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgo- wej w E. wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest niezasadna. Wysunięte przez skarżącego zarzuty obrazy prawa materialnego oraz przepisów postępowania, będące nota bene dosłownym wręcz powtórze- niem (i przy posłużeniu się podobną stylistyką) zarzutów zwartych w apela- cji, opierają się na całkowicie błędnej argumentacji. Błędność przyjętej przez sądy kwalifikacji prawnej pierwszego z prze- stępstw przypisanych oskarżonemu Borysowi A. autor skargi kasacyjnej upatruje w tym, że „sprawca przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. powinien po- siadać skradzione rzeczy choćby wspólnie z innymi osobami, w przeciw- nym razie nie może nastąpić wydanie rzeczy” (cytat z uzasadnienia kasa- cji).

Warunek ten nie został spełniony albowiem – jak dalej pisze skarżący – „oskarżony nie dokonał zaboru ani nie posiadał rzeczy skradzionych po- krzywdzonemu ..., oskarżony jedynie powziął wiadomość od osób trzecich, znajomych pokrzywdzonego, że został mu skradziony towar. Okoliczność tę postanowił wykorzystać. Swym zachowaniem zmierzał do uzyskania ko- rzyści majątkowej wprowadzając w błąd pokrzywdzonego o posiadaniu za- branych rzeczy i możliwości ich zwrotu w zamian za korzyść majątkową”. Tak więc autor kasacji brak znamion przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. przypisanego Borysowi A. widzi w tym, że oskarżony nie dokonał zaboru 4 rzeczy pokrzywdzonego, rzeczy tych nie posiadał i nie mógł tym samym ich zwrócić (w każdym razie faktów tych, zdaniem obrońcy, nie dowiedziono).

Stanowisko takie uznać trzeba za całkowicie błędne. Ani bowiem za- bór rzeczy przez sprawcę żądającego korzyści majątkowej, ani też faktycz- na możliwość ich zwrotu nie stanowią o bycie przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. Przepis ten ma zastosowanie również do sytuacji, w których sprawca nie dokonał zaboru rzeczy, ani też nie będąc posiadaczem takiej rzeczy, wiedząc zaś jedynie o tym, że pokrzywdzony rzecz taką utracił w wyniku bezprawnego jej zaboru przez inną osobę, a więc wykorzystując sytuację spowodowaną przez innych żąda korzyści majątkowej w zamian za jej zwrot, pomimo że nie jest w stanie tego dokonać.

Sytuacja taka podobna jest do typowego oszustwa, polega bowiem na wprowadzeniu pokrzyw- dzonego w błąd, tak co do faktu posiadania utraconej przez niego rzeczy, jak i możliwości jej zwrotu oraz doprowadzenia go, przez oszukańcze za- biegi, do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem po- przez udzielenie sprawcy korzyści majątkowej. Nie jest przy tym nawet ko- nieczne uzyskanie przez sprawcę takiej korzyści. Dla realizacji znamion tego przestępstwa bez znaczenia jest fakt czy sprawca rzeczywiście uzy- skał korzyść majątkową, a także czy doszło w ten sposób do uszczuplenia majątku innej osoby.

W tym stanie rzeczy, dla oceny prawnej pierwszego z przestępstw przypisanych Borysowi A., pozbawione są jakiegokolwiek znaczenia zawar- te w skardze wywody o braku podstaw do przypisania oskarżonemu sprawstwa zaboru rzeczy pokrzywdzonego czy też podawania nawet w wątpliwość zaistnienia samego zaboru mienia Romana H. (bo i taki „argu- ment” pojawił się w kasacji, co już należy uznać za oczywiste nadużycie, skoro fakt zaboru mienia Romana H. został dowiedziony bez cienia wątpli- wości), a także twierdzenie o braku możliwości spełnienia przez Borysa A. wyrażonej przez niego obietnicy zwrotu rzeczy.

Podobnie bez jakiegokol- 5 wiek znaczenia pozostaje fakt czy oskarżony finalnie uzyskał korzyść ma- jątkową. Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że przyjęta przez sądy kwalifikacja prawna czynu oskarżonego jest całkowicie trafna, a wyrażone w skardze kasacyjnej żądanie jej zmiany ze wskazaniem na przepis art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., jako racja na rzecz uchyle- nia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy temu Sądowi do po- nownego rozpoznania, ocenić trzeba jako zupełnie nieuzasadnione. /.../