Supreme Court rules delegation orders specifying case categories or specific cases are legally invalid and do not limit a judge's authority.

UCHWAŁA Z DNIA 19 LUTEGO 2003 R. I KZP 51/02 Delegowanie w trybie określonym w art. 77 § 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) uprawnia do pełnienia wszystkich obowiązków sędziego we wska- zanym sądzie w czasie określonym zarządzeniem o delegowaniu. Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki. Sędziowie: SN J. Skwierawski, SA del. do SN Z. Świda (spra- wozdawca). Prokurator Prokuratury Krajowej: R. Pusz. Sąd Najwyższy w sprawie Ireneusza P., po rozpoznaniu, przekaza- nego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w P., postano- wieniem z dnia 27 listopada 2002 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy „Czy przepis art. 77 § 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju są- dów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070) daje prezesowi sądu okrę- gowego umocowanie do delegowania sędziego do pełnienia w sądzie dla niego niemacierzystym obowiązków sędziego wyłącznie w zakresie, który z mocy ustawy pokrywa się z kompetencjami sędziów danego sądu, to jest bez umocowania do ingerencji w zakres spraw, które sędzia delegowany może rozpoznawać w danym sądzie w czasie delegacji, czy też umocowa- nie to wiąże się z prawem do przedmiotowego ograniczania obowiązków sędziego w czasie delegacji, w szczególności poprzez wskazanie kategorii 2 spraw czy też konkretnych spraw, które sędzia delegowany może rozpo- znawać?” u c h w a l i ł udzielić odpowiedzi j a k w y ż e j.

U Z A S A D N I E N I E Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne sformuło- wane zostało w następującej sytuacji procesowej. W toku postępowania przed sądem pierwszej instancji sędzia spra- wozdawca została przeniesiona z Sądu Rejonowego w C. do Sądu Rejo- nowego w P. W związku z tym dalsze czynności w Sądzie Rejonowym w C. dokonywane były na podstawie zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w P. o delegowaniu, wydawanego na podstawie art. 77 § 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.

U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) cyt. dalej jako u.s.p. Zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2002 r. Prezes Sądu Okręgowego delegował sędziego sprawozdawcę do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Rejonowym w C. – Wydział II Karny w dniu 20 sierpnia 2002 r. W zarządzeniu sprecyzowano, że delegowanie następuje w celu orzekania w sprawach II K 109/01, II K 347/01 i w sprawie II K 84/02. Dalej, zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2002 r. Prezes Sądu Okręgowego delegował sędziego sprawozdawcę do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Rejonowym w C.

– Wydział II Karny w dniu 27 sierpnia 2002 r. W zarządzeniu tym sprecyzowano, że delegowanie nastą- piło w celu orzekania w sprawach II K 402/01 i II K 452/01, lecz nie wska- zano sprawy II K 84/02, choć w dniu 27 sierpnia 2002 r. miało nastąpić ogłoszenie wyroku w sprawie oskarżonego Ireneusza P. Wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 sierpnia 2002 r. oskarżony ten został skazany 3 za przypisane mu przestępstwa, określone w art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 2 k.k. w zw. z art. 201 k.k. w zw. z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., z art. 197 § 2 k.k. i z art. 207 § 1 k.k., na karę łącz- ną 6 lat pozbawienia wolności, na poczet której, na podstawie art. 63 § 1 k.k., zaliczono okres tymczasowego aresztowania od dnia 17 grudnia 2001 r.

Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżył orze- czenie w całości, zarzucił wyrokowi rażącą obrazę art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającą na nienależytej obsadzie sądu w dniu wydania i ogłoszenia wy- roku, domagając się m. in. z tego powodu uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w C. do ponownego rozpozna- nia. W uzasadnieniu apelacji, w części poświęconej temu zarzutowi, jej autor, powołując się na dwa orzeczenia Sądu Najwyższego, wskazał, iż w dniu wydania i ogłoszenia wyroku Sąd nie był należycie obsadzony, gdyż przewodnicząca od dnia 1 lipca 2002 r. orzekała w Sądzie Rejonowym w P., a w dniu 27 sierpnia 2002 r. nie miała delegacji do orzekania w sprawie II K 84/02 w Sądzie Rejonowym w C.

Braku tego nie konwalidowało dele- gowanie na wcześniejszy termin w dniu 20 sierpnia 2002 r. ani też delego- wanie do orzekania w innych sprawach. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, przekazał zagadnienie prawne Sądowi Najwyższemu. Wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczą przede wszystkim kwestii, czy delegowany na podstawie art. 77 § 8 u.s.p. sędzia ma ogólne prawo do orzekania w określonym czasie w sądzie, do którego go delegowano, czy też wskazanie w zarządzeniu o delegowaniu konkret- nych spraw, w których ten sędzia ma orzekać, ogranicza jego uprawnienia do pełnienia obowiązków sędziego w tym sądzie tylko do tych spraw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotą instytucji delegowania sędziego na podstawie art. 77 § 8 u.s.p. jest uprawnienie sędziego do orzekania w innym sądzie niż macierzysty. 4 Powołane w apelacji orzeczenia Sądu Najwyższego wiążą się wprawdzie z problemem delegowania sędziego, jednakże nie dotyczą kwestii stanowią- cej przedmiot rozstrzyganego obecnie zagadnienia prawnego. Uchwała bowiem z dnia 21 listopada 2001 r., I KZP 28/01 (OSNKW 2002, z. 1-2, poz.

3) dotyczy możliwości udziału w składzie sądu tylko jednego sędziego innego sądu (art. 46 § 1 u.s.p.), natomiast wyrok z dnia 1 października 2002 r., V KK 114/02 (niepubl.) dotyczy kwestii orzekania sędziego w in- nym sądzie niż macierzysty bez zarządzenia o delegowaniu. Rozstrzygane zagadnienie prawne dotyczy zakresu spraw, co do któ- rych prawo orzekania ma sędzia delegowany na podstawie art. 77 § 8 u.s.p. Wymogi, które musi spełniać zarządzenie o delegowaniu sędziego, określone przez przepis art. 77 § 8 u.s.p., to: podmiot uprawniony do dele- gowania, wskazanie sądu oraz czasu delegowania.

Uprawnionym podmio- tem do delegowania sędziego sądu rejonowego jest prezes sądu okręgo- wego, po uzyskaniu zgody kolegium sądu okręgowego. Zarządzenie o de- legowaniu musi wskazywać sąd równorzędny (sądowi macierzystemu sę- dziego delegowanego), znajdujący się na obszarze właściwości tego sa- mego sądu okręgowego. Istotnym elementem zarządzenia jest także okre- ślenie czasu delegowania, który nie może być dłuższy niż miesiąc w ciągu roku. „Czas nie dłuższy niż miesiąc” oznacza, iż delegowanie sędziego przez prezesa sądu do pełnienia obowiązków w innym sądzie na obszarze właściwości tego samego sądu okręgowego może nastąpić od określonej daty na nieprzerwany okres miesiąca lub krótszy albo na oznaczone – tak- że pojedynczo – dni, których suma, w wypadku wielokrotnego delegowania w danym roku, nie może przekroczyć trzydziestu (uchwała z dnia 26 wrze- śnia 2002 r., I KZP 28/02, OSNKW 2002, z. 11-12, poz. 99).

Wobec tego, delegowanie w niniejszej sprawie sędziego Sądu Rejo- nowego w P. do orzekania w Sądzie Rejonowym w C. zarządzeniem Pre- zesa Sądu Okręgowego w P. z dnia 12 sierpnia 2002 r. na dzień 20 sierp- 5 nia 2002 r. oraz zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2002 r. na dzień 27 sierpnia 2002 r. nie naruszyło zasad delegowania określonych przepisem art. 77 § 8 u.s.p. Określenie w zarządzeniu siedziby sądu, do którego jest delegowany sędzia oraz czasu delegacji, wiąże, dając uprawnienie do orzekania sę- dziemu delegowanemu, jedynie w tym zakresie.

Nieprawidłowe jest natomiast delegowanie sędziego jedynie do orze- kania w konkretnej sprawie rozpoznawanej w innym sądzie, jeżeli tylko tak określony jest czas delegowania, gdyż nie pozwala to na jednoznaczne ustalenie wyznaczonego czasu, w jakim sędzia ma pełnić obowiązki w in- nym sądzie (uzasadnienie uchwały I KZP 28/02). Podkreślić należy, że ustawa nie przewiduje kompetencji prezesa są- du do ograniczania delegowania sędziego na podstawie art. 77 § 8 u.s.p. do rozpoznania określonego rodzaju spraw, czy też kompetencji do wska- zania w zarządzeniu konkretnych spraw.

Zakres czynności, do których kompetencje ma sędzia delegowany, ustawa określa ogólnie jako „pełnie- nie obowiązków sędziego” (art. 77 § 8 u.s.p.). Sędziowie wykonują zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości (art. 2 § 1 u.s.p.), określone m. in. przez przepisy o czynnościach sądów (roz- dział 6 u.s.p.) oraz przepisy innych ustaw. Do czynności sądów wykonywa- nych przez sędziów należy przede wszystkim wydawanie wyroków w imie- niu Rzeczypospolitej Polskiej (art. 42 § 1 u.s.p.), przy czym delegowany sędzia sądu równorzędnego może zastąpić sędziego danego sądu w jego czynnościach na podstawie zarządzenia prezesa sądu, do którego został delegowany (art. 45 u.s.p.).

Zakres spraw rozpoznawanych w czasie delegowania musi wchodzić w zakres obowiązków sędziego danego sądu. Jednakże zastrzeżenie za- warte w zarządzeniu o delegowaniu, np. takie jak określenie rodzaju spraw 6 albo konkretnej sprawy, w której sędzia ma orzekać, jest ograniczeniem nie przewidzianym w ustawie i jako takie nie wiąże. Jeżeli więc sędzia został delegowany przez prezesa sądu okręgowe- go w trybie art. 77 § 8 u.s.p. do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie równorzędnym, to orzekanie przez niego w sprawie niewskazanej w zarządzeniu o delegowaniu nie stanowi naruszenia prawa.

Należy dodatkowo zauważyć, że decyzje o składzie sądu orzekają- cego w konkretnej sprawie podejmuje prezes sądu, w którym sprawa się toczy (art. 350 k.p.k.), według zasad określonych w art. 351 k.p.k. Decyzje takie w sądzie rejonowym, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego, nie należą więc do prezesa sądu okręgowego.