Civil appeal dismissed; no cassation allowed for spousal property management consent cases under pre-2000 Civil Procedure Code.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the wife against the district court's order granting her husband permission to transfer agricultural land to their son. The husband had successfully appealed the first-instance rejection, arguing that the transfer was necessary for family needs, while the wife contested the lack of her consent. The court ruled that cassation is inadmissible in these matters because they fall under non-procedural property management governed by the Civil Code, not the procedural rules allowing appeals. Consequently, the final decision stands as the lower courts' ruling permitting the transfer.
Legislator headnote
AI generatedArt. 5191 § 2 pkt 1 k.p.c.; Art. 39 k.r.o.; Cassation is inadmissible in proceedings regarding spousal management of joint property as these are non-procedural property matters analogous to co-ownership management.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Postanowienie z dnia 29 stycznia 2002 r., I CKN 1260/00 W sprawach o udzielenie zezwolenia na dokonanie przez jednego z małżonków czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym kasacja nie przysługuje (art. 5191 § 2 pkt 1 w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. Nr 48, poz. 554). Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Wiesława O. przy uczestnictwie Lubomiry O. o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 stycznia 2002 r., na skutek kasacji uczestniczki od postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21 kwietnia 2000 r. odrzucił kasację.
Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 14 grudnia 1999 r. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek Wiesława O. o zezwolenie mu w ramach zarządu majątkiem, objętym wspólnością małżeńską z uczestniczką postępowania Lubomirą O., na nieodpłatne przekazanie własności gospodarstwa rolnego, położonego w I., ich synowi Adamowi O., stosownie do przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jedn. tekst: Dz.U. 1998 r. Nr 7, poz. 25). Apelacja od tego postanowienia wniesiona przez wnioskodawcę została uwzględniona postanowieniem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21 kwietnia 2000 r., w konsekwencji czego, po powołaniu się na art. 39 k.r.o., zezwolono mu na dokonanie tej czynności.
Postanowienie to uczestniczka zaskarżyła kasacją, opartą na pierwszej podstawie przewidzianej w art. 3931 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 5191 § 2 pkt 1 k.p.c. w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 48, poz. 554) wynika, że kasacja nie przysługuje w sprawach dotyczących „zarządu związanego ze współwłasnością lub użytkowaniem”. Sformułowanie to odpowiada tytułowi rozdziału 3 działu III tytułu II księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego (art. 611-616). Wywieść z tego można, że zamiarem ustawodawcy było stwierdzenie, iż niedopuszczalne jest wnoszenie kasacji w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym z zakresu prawa rzeczowego w rozumieniu przepisów art. 611-616 k.p.c. Sprawy z zakresu zarządu małżeńskim majątkiem wspólnym, w szczególności wymienione w art. 39 k.r.o. są również sprawami nieprocesowymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 1982 r., III CRN 163/82, "Gazeta Prawnicza" 1983, nr 3, s. 8).
W myśl tego przepisu, jeżeli jeden z małżonków odmawia zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym albo porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, drugi małżonek może zwrócić się do sądu o zezwolenie na dokonanie czynności. Charakter prawny i istota powyższych spraw są analogiczne do spraw z zakresu zarządu związanego ze współwłasnością. Z tego właśnie względu, na płaszczyźnie materialnoprawnej, zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że w kwestiach, których przepisy regulujące zarząd majątkiem wspólnym małżonków (art. 36-40 k.r.o.) nie rozstrzygają wprost, należy sięgać do art. 199 i n. k.c., dotyczących zarządu rzeczą, będącą przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych, i stosować je odpowiednio.
W tej sytuacji należy przyjąć, że sprawami dotyczącymi zarządu związanego ze współwłasnością – w rozumieniu art. 5191 § 2 pkt 1 k.p.c. – są nie tylko sprawy wymienione w art. 611-616 k.p.c., lecz również sprawy dotyczące zarządu małżeńskim majątkiem wspólnym, o których mowa w art. 565 § 1 k.p.c. Można zauważyć, że w postanowieniu z dnia 14 grudnia 1998 r., III CZ 159/98 (OSNC 1999, nr 6, poz. 118) Sąd Najwyższy, w ramach wykładni art. 5191 § 2 pkt 1 k.p.c., przyjął, że również w sprawach dotyczących zarządu spadku nie objętego (art. 666- 668 k.p.c.) kasacja nie przysługuje.
Konsekwencją przedstawionego stanowiska jest więc uznanie, że w sprawach o udzielenie zezwolenia na dokonanie przez jednego z małżonków czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym, kasacja nie jest dopuszczalna. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2001 r., I CKN 778/00 (nie publ.). W tym stanie rzeczy należało orzec, jak w sentencji (art. 13 § 2 w związku z art. 3938 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2000 r.).