Social court dismisses part of appeal and grants pension due to new law changing eligibility rules mid-proceeding.

Sygn. akt V U 1280/12

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA w SO Stanisław Stankiewicz Protokolant: Bożena Radziusz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 roku w Białymstoku sprawy H. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o emeryturę na skutek odwołania H. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 04 lipca 2012 roku Nr (...) I. Umarza postępowanie w części dotyczącej okresu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze ponad 9 lat, 11 miesięcy i 5 dni. II. Zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje H. D. emeryturę od 1 stycznia 2013 roku. III. Oddala odwołanie w pozostałej części. Sygn. akt VU 1280/12

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 4.07.2012 r. odmówił przyznania H. D. prawa do wcześniejszej emerytury ponieważ nie rozwiązała stosunku pracy oraz nie udowodniła, że pracowała do 1.01.1999 r. co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach. Według organu rentowego w takich warunkach była zatrudniona 9 lat, 11 m-cy i 5 dni. W odwołaniu od tego orzeczenia wnioskodawczyni podała, że nadal jest zatrudniona w zespole operacyjnym dyscyplin zabiegowych. Pracę tę wykonywała i wykonuje stale oraz w pełnym wymiarze czasu pracy.

Organ rentowy popełnił błąd uznając, iż w szczególnych warunkach przepracowała tylko 9 lat i 11 m-cy. Na podstawie takiego zarzutu zażądała zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania jej wcześniejszej emerytury. Zgodnie z treścią art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym kobietom urodzonym po dniu 31.12.1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeśli w dniu wejścia w życie ustawy (1.01.1999 r.) osiągnęły:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat (15 lat) oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (20 lat) Taka emerytura przysługiwała pod warunkiem rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonej będącej pracownikiem. Od 1 stycznia 2013 r. ubezpieczona może nabyć prawo do emerytury będąc stroną stosunku pracy. Zmiana brzmienia art.184 została dokonana na mocy art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11.05.2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012. 637). Wg art. 100 ust.1 ustawy z 17.12.1998 r. prawo do świadczenia określonego w niej powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Zakres przedmiotowy ustawy (art.

1) obejmuje w pierwszej kolejności warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowego. Postępowanie w sprawie o świadczenie ma charakter wnioskowy. Organ rentowy i sąd orzekają o istnieniu lub nieistnieniu prawa a nie o spełnieniu warunku jego nabycia. 29.11.2012 r. wpłynęła do Sądu kserokopia świadectwa pracy w szczególnych warunkach z dnia 27.11.2012 r. (k.45). Wynika z niego, że H. D. od 1.08.1976 r. do 1.01.1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę na stanowisku pielęgniarki w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych.

Rada Ministrów na podstawie rozporządzenia z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zaliczyła tego rodzaju pracę do pracy w szczególnych warunkach (Dział XII, poz.2). Pod wpływem działań Sądu O/ZUS wydał 19.12.2012 r. nową decyzję. Ponownie odmówił H. D. prawa do emerytury, ale już tylko z powodu nierozwiązania stosunku pracy. Uznał, że ubezpieczona w szczególnych warunkach była zatrudniona 20 lat, 2 m-ce i 15 dni. Zgodnie z treścią art.477 13 kpc zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd – przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony – powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części.

Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji nie ma wpływu na bieg sprawy. O/ZUS przy pomocy decyzji z 19.12.2012 r. częściowo zmienił zaskarżoną decyzję. Nie ulega wątpliwości, że owa zmiana polega na ograniczeniu odmowy przyznania emerytury do jednej przyczyny. Z tego powodu Sąd umorzył postępowanie odwoławcze w części dotyczącej okresu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze ponad 9 lat, 11 m-cy i 5 dni. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter rozpoznawczo – odwoławczy. Zgodnie z treścią art.83 ust.2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

Art.316 § 1 tego Kodeksu stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy; w szczególności zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że stało się ono wymagalne w toku sprawy. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18.01.2012 r. (II UK 117/11-LEX Nr 1130393) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w art.316 § 1 kpc chodzi o zasady dotyczące czasu orzekania, które mają za zadanie określenie momentu właściwego dla oceny stanu sprawy przez Sąd przy wydaniu wyroku (zasada aktualności).

Stan sprawy może bowiem w toku procesu ulegać zmianom. „Stanem rzeczy” w rozumieniu tego przepisu są więc zarówno okoliczności faktyczne sprawy jak i przepisy prawa, na podstawie których ma być wydane rozstrzygnięcie (ich zmiana pomiędzy wytoczeniem powództwa lub złożeniem odwołania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych a zamknięciem rozprawy). Ponieważ art.316 § 1 kpc ma również zastosowanie w postępowaniu odwoławczym, to Sąd II instancji obowiązany jest brać pod uwagę zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy, wpływające na treść rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Najwyższego. Zmiana stanu prawnego w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych w toku sprawy powinna zostać wzięta pod uwagę przez Sąd rozpoznający odwołanie. W niniejszej sprawie zmiana art.184 ustawy z 17.12.1998 r. pozwoliła przyznać H. D. emeryturę od 1.01.2013 r. Z podanych wyżej względów Sąd na mocy art.477 14 § 1 i 2 kpc orzekł jak w wyroku.