Appellate court exempts plaintiff from losing party costs due to defendant's pre-trial concealment of franchise info.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court reversed the lower court's order requiring the plaintiff to pay the defendant's legal fees. The plaintiff argued that the defendant concealed information about a franchise reduction, forcing a procedural change that led to her losing the case. The court held that Article 102 of the Civil Procedure Code exempts a losing party from costs when the opponent's pre-trial conduct, such as hiding facts, makes the loss unjust. Consequently, the plaintiff was not charged with the defendant's costs, and the plaintiff's appeal costs were awarded to her.
Legislator headnote
AI generatedArt. 98 § 1 k.p.c.; Art. 102 k.p.c.; Art. 103 § 1 k.p.c.: A losing party is exempt from bearing the opponent's costs if the opponent's pre-trial conduct, such as concealing relevant information, renders the loss contrary to principles of justice, as the Code penalizes only conduct within the proceedings.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt IV Cz 676/14 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2014r. Sąd Okręgowy w Słupsku Wydział IV Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wanda Dumanowska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014r. w Słupsku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa S. K. (1) przeciwko (...) Sp. z o.o. Oddziałowi w Polsce z siedzibą w (...) Spółce z o.o. z siedzibą w M. o zapłatę na skutek zażalenia powódki na postanowienie zawarte w pkt III wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku, z dnia 30 czerwca 2014r., sygn. akt IX C 542/11 postanawia:
1. zmienić zaskarżone postanowienie zawarte w pkt III wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 30 czerwca 2014 w ten sposób, że nie obciążać powódki kosztami procesu, 2. zasądzić od pozwanego (...) Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki S. K. (1) kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem zawartym w pkt III wyroku z dnia 30.06.2014r. Sąd Rejonowy w Słupsku zasądził od powódki S. K. (2) na rzecz pozwanego (...) Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. kwotę 2.417 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu, orzekając w tym przedmiocie na podstawie art. 98 kpc wobec faktu, że żądanie powódki wobec tego pozwanego zostało w całości oddalone. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła powódka, która podnosząc zarzuty naruszenia art. 102 kpc i art. 103 kpc, domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia zawartego w pkt III wyroku Sądu Rejonowego poprzez nieobciążanie jej kosztami procesu względem tego pozwanego oraz o zasądzenie na jej rzecz od tegoż pozwanego kosztów postepowania zażaleniowego. W uzasadnieniu podkreśliła, że zasądzone od niej na rzecz pozwanego (...) Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. koszty zostały wywołane jego niesumiennym postępowaniem polegającym na zatajeniu informacji o franszyzie redukcyjnej, co skutkowało koniecznością przekształcenia powództwa.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne. Rozstrzygając co do meritum powództwa skierowanego przeciwko pozwanemu (...) Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. Sąd Rejonowy orzekł na niekorzyść powódki, albowiem oddalił jej powództwo, co oznacza, że co do zasady przegrała ona proces, jaki zainicjowała przeciwko temuż pozwanemu. W zakresie zatem kosztów sądowych rozważyć należało, czy powódka zobligowana jest do poniesienia kosztów według zasady odpowiedzialności za wynik procesu, czy też istnieją podstawy, by mimo w istocie przegranej sprawy, mogła ona skorzystać z dobrodziejstwa zasady słuszności wynikającej z art. 102 kpc.
Generalna reguła w zakresie kosztów sądowych obowiązująca w postępowaniu cywilnym wynika z treści art. 98 § 1 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Wyjątek od tej reguły przewidziany jest w przepisie art. 102 kpc stanowiącym wyłom w wyżej wymienionej zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu. Przepis ten stanowiąc, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle, daje sądowi swobodę przy rozstrzyganiu o zwrocie kosztów procesu.
Reguła zawarta w art. 102 kpc podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej. O nieobciążeniu strony przegrywającej kosztami procesu sąd orzeka na podstawie okoliczności konkretnej sprawy zasługujących na miano wyjątkowych. Przepis ten nie konkretyzuje pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, dlatego ustalenie, czy w sprawie zachodzi taki wypadek zależy od oceny sądu, ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie (vide: orz. SN z dnia 11.08.2010 r. I CZ 51/2010, LexPolonica nr 3873691).
Do okoliczności takich należą zarówno fakty związane z przebiegiem procesu, jak i niezwiązane z samym procesem, lecz z sytuacją życiową i materialną strony przegrywającej (patrz też: T. Ereciński i inni, Komentarz do kpc, t. I, str. 245, Wyd. Prawnicze, W-wa 2001). W realiach niniejszej sprawy uznanie, że istnieją w niej podstawy do zastosowania przepisu art. 102 kpc jest uzasadnione względami słusznościowymi. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16.02.2011r. wydanym w sprawie II CZ 203/2010 (LexPolonica nr 3878417) wyraził pogląd, że przepis art. 102 kpc powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności.
Sąd II instancji akceptuje powyższy pogląd i uznaje, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają nieobciążanie powódki kosztami przegranej przez nią sprawy wytoczonej przeciwko pozwanemu (...) Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W.. Nie ma bowiem wątpliwości, że powódka nie miała możliwości sprecyzowania treści żądania w inny sposób, aniżeli ten, w jaki uczyniła to w pozwie. Na etapie postępowania przedsądowego nie były jej znane, pozostające wyłącznie do dyspozycji obu pozwanych w niniejszej sprawie, informacje dotyczące franczyzy redukcyjnej wynikającej z umowy łączącej tych pozwanych.
Dopiero stanowisko wyrażone w odpowiedzi na pozew pozwanego (...) Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. stało się podstawą do dokonania odpowiedniej modyfikacji powództwa. Zdaniem Sądu Okręgowego okoliczności powyższe związane z przebiegiem postępowania stanowią samodzielną podstawę uwolnienia z mocy art. 102 kpc powódki od obowiązku ponoszenia kosztów procesu i to niezależnie od podniesionego w treści zażalenia zarzutu naruszenia przepisu art. 103 kpc. Zważyć bowiem należy, że, jak na to wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25. (...). (II PR 53/67, LexPolonica nr 392181), Przez wymienione w przepisie art. 103 § 1 kpc „niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie” należy rozumieć postępowanie strony w samym procesie, nie zaś przed procesem.
Pogląd wyrażony w tezie publikowanego orzeczenia jest identyczny z tym, jaki Sąd Najwyższy wypowiedział już pod rządem kpc z 1932 r. w orzeczeniu z dnia 21 sierpnia 1954 r. II CZ 80/54. Wyeksponowana przez Redakcję Nowego Prawa (w numerze (...) str. 112) teza tego orzeczenia brzmi: „ Art. 103 kpc normuje w zakresie kosztów sporu skutki winy, której dopuściła się strona w toku samego procesu, bezpodstawne byłoby jednak uznanie, iż chodzi tu także o stosunki stron istniejące poza postępowaniem sądowym”. Aktualność tego poglądu także pod rządem nowego kodeksu postępowania cywilnego przyjmują M.
P. i M. W. („Z problematyki kosztów procesu cywilnego”, Palestra 1967/1 str. 45), którzy na temat art. 103 kpc piszą m.in.: „Wymieniony przepis wymaga istnienia winy kwalifikowanej w postaci niesumienności lub oczywiście niewłaściwego postępowania w toku procesu, natomiast nie wystarcza do jego zastosowania przypisanie niesumienności lub oczywiście niewłaściwego postępowania dłużnikowi w okresie, który poprzedza wytoczenie procesu. Wspomniany przepis wymaga bowiem istnienia winy strony lub interwenienta, dłużnik zaś staje się stroną dopiero po wytoczeniu procesu.
Dotyczy to odpowiednio interwenienta”. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, mając na uwadze przepis art. 102 kpc, mocą art. 386 § 1 kpc z art. 397 § 2 kpc i art. 13 § 2 kpc, orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd II instancji orzekł na podstawie art. 98 § 1 kpc i art. 108 § 1 kpc w zw. z § 12 ust. 2 pkt 1) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.
U. z 2013r., poz. 490).