Heirs of a deceased debtor are jointly liable for the debt up to the value of the estate.

Sygn. akt I C 273/25

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2026 r. Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Lidia Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. w O. na rozprawie sprawy z powództwa (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w V. przeciwko T. V., H. V. (2), F. V. o zapłatę 35395,86 zł I zasądza od pozwanych T. V., H. V. (1) i F. V. solidarnie na rzecz powoda (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w V. kwotę 35395,86 zł ( trzydzieści pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt pięć złotych osiemdziesiąt sześć groszy ), z tym że kwotę 23020,60 zł ( dwadzieścia trzy tysiące dwadzieścia złotych sześćdziesiąt groszy ) z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od dnia 10 maja 2025 r. do dnia zapłaty, zastrzegając pozwanym T.

V., H. V. (2) i F. V. prawo do powoływania się w toku egzekucji na ograniczenie odpowiedzialności do wysokości wartości spadku po X. V.; II zasądza od zasądza od pozwanych T. V., H. V. (1) i F. V. solidarnie na rzecz powoda (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w V. kwotę 1792,54 zł ( jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt dwa złote pięćdziesiąt cztery grosze ) tytułem zwrotu kosztów procesu; III przyznaje adw. G. N. wynagrodzenie za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu pozwanej H. V. (1) w kwocie 1800,00 zł ( jeden tysiąc osiemset złotych ) wraz z podatkiem VAT w wysokości 23 % od tej sumy;

IV przyznaje adw. G. N. wynagrodzenie za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu pozwanego F. V. w kwocie 1800,00 zł ( jeden tysiąc osiemset złotych ) wraz z podatkiem VAT w wysokości 23 % od tej sumy; V przyznane w pkt III i IV wynagrodzenie nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić adw. G. N. z sum budżetowych, koszty pełnomocnika z urzędu przejmując na rachunek Skarbu Państwa. Sędzia Lidia Grzelak Sygn. akt I C 273/25

UZASADNIENIE

Powód (...) Kasa (...) Bank (...) S.A. w V. w pozwie wniesionym w dniu 19 maja 2025 r. do Sądu Rejonowego w Ciechanowie wnosił o zasądzenie na swoją rzecz solidarnie od pozwanych T. V., H. V. (1) i F. V. kwoty 35395,86 zł, z tym że kwoty 23020,60 zł z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od dnia 10 maja 2025 r. do dnia zapłaty. Ponadto wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Nakazem zapłaty z dnia 5 czerwca 2025 r. wydanym w postępowaniu upominawczym w sprawie I Nc 288/25 Sąd Rejonowy w Ciechanowie uwzględnił powództwo w całości.

Pozwani T. V., H. V. (2) i F. V. wnieśli w ustawowym terminie sprzeciwy od powyższego nakazu zapłaty, wnosząc jednocześnie o oddalenie powództwa, podnieśli zarzut przedawnienia roszczenia. Pozwana T. V. wnosiła ponadto o zasądzenie na jej rzecz od powoda (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w V. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. wyznaczono dla pozwanych H. V. (1) i F. V. pełnomocnika z urzędu. (...) w W. wskazała adw. G. N. do pełnienia obowiązków pełnomocnika z urzędu wskazanych pozwanych.

Pełnomocnik z urzędu pozwanych H. V. (1) i F. V. wnosił o przyznanie wynagrodzenia za pełnienie obowiązków procesowych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 12 września 2017 r. X. V. zawarł ze (...) Kasą (...) Bank (...) S.A. w V. umowę pożyczki nr (...) z pakietem ubezpieczeniowym. Na podstawie tej umowy X. V. pożyczył kwotę 4011,73 zł. Umowa została zawarta na czas określony do dnia 10 października 2020 r. Zwrot pożyczki miał nastąpił w 36 ratach miesięcznych; pierwsza rata w wysokości 160,19 zł płatna w terminie do 10 listopada 2017 r., zaś ostatnia w wysokości 128,78 zł płatna w terminie do 10 października 2020 r.

Pozostałe raty w wysokości po 129,45 zł każda płatne były do 10 każdego miesiąca. Kwotę pożyczki wypłacono pożyczkobiorcy w gotówce ( umowa k. 174 - 177 ). W dniu 14 marca 2018 r. X. V. zawarł ze (...) Kasą (...) Bank (...) S.A. w V. umowę pożyczki nr (...) z pakietem ubezpieczeniowym. Na podstawie tej umowy X. V. pożyczył kwotę (...),86 zł. Umowa została zawarta na czas określony do dnia 10 kwietnia 2026 r. Zwrot pożyczki miał nastąpił w 96 ratach miesięcznych; pierwsza rata w wysokości 600,44 zł płatna w terminie do 10 maja 2018 r., zaś ostatnia w wysokości 402,19 zł płatna w terminie do 10 kwietnia 2026 r.

Pozostałe raty w wysokości po 403,80 zł każda płatne były do 10 każdego miesiąca. Kredyt był oprocentowana według zmiennej stopy procentowej w skali roku ( § 5 ). Wypłata pożyczki nastąpiła w dniu 13 marca 2018 r. jednorazowo przez spłatę wierzytelności kredytowej X. V. wynikającą z umowy z dnia 12 września 2017 r. oraz przez przelanie pozostałej części tj. kwoty 3525,32 zł na rachunek bankowy pożyczkobiorcy. Zgodnie z § 12 umowy w przypadku nieterminowej spłaty kredytu należność z tego tytułu stawała się w dniu następnym należnością przeterminowaną, od której pobierane są odsetki według stopy procentowej obowiązującej w danym okresie dla kredytów przeterminowanych i kredytów postawionych po upływie wypowiedzenia w stan natychmiastowej wykonalności, tj. w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie.

Termin wypowiedzenia umowy wynosił 30 dni. Zgodnie z § 18 umowy w następnym dniu po upływie ostatniego terminu wypowiedzenia całe zadłużenie z tytułu udzielnego kredytu wraz z odsetkami i należnymi opłatami, staje się zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym. Od całego zadłużenia przeterminowanego z tytułu udzielonego kredytu, z wyłączeniem opłat i prowizji, bank miał prawo pobierać odsetki, o których mowa w § 12 umowy ( umowa wraz z plisą k. 157 - 162 ). W dniu 16 października 2018 r. X. V. zawarł ze (...) Kasą (...) Bank (...) S.A. w V. umowę pożyczki nr (...).

Na podstawie tej umowy X. V. pożyczył kwotę 29918,06 zł. Umowa została zawarta na czas określony do dnia 10 listopada 2028 r. Zwrot pożyczki miał nastąpił w 120 ratach miesięcznych; pierwsza rata w wysokości 600,10 zł płatna w terminie do 10 grudnia 2018 r., zaś ostatnia w wysokości 370,03 zł płatna w terminie do 10 listopada 2028 r. Pozostałe raty w wysokości po 395,39 zł każda płatne były do 10 każdego miesiąca. Kredyt był oprocentowana według zmiennej stopy procentowej w skali roku ( § 5 ). Wypłata pożyczki nastąpiła w dniu 16 października 2018 r. jednorazowo przez spłatę wierzytelności kredytowej X.

V. w kwocie (...),70 zł wynikającą z umowy z dnia 14 marca 2018 r. oraz przez przelanie pozostałej części na rachunek bankowy pożyczkobiorcy. Zgodnie z § 12 umowy w przypadku nieterminowej spłaty kredytu należność z tego tytułu stawała się w dniu następnym należnością przeterminowaną, od której pobierane są odsetki według stopy procentowej obowiązującej w danym okresie dla kredytów przeterminowanych i kredytów postawionych po upływie wypowiedzenia w stan natychmiastowej wykonalności, tj. w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie.

Termin wypowiedzenia umowy wynosił 30 dni; warunkiem wypowiedzenia było uprzednie wezwanie do zapłaty oraz pouczenie o możliwości restrukturyzacji zadłużenia. Zgodnie z § 8 umowy w następnym dniu po upływie ostatniego terminu wypowiedzenia całe zadłużenie z tytułu udzielnego kredytu wraz z odsetkami i należnymi opłatami, staje się zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym. Od całego zadłużenia przeterminowanego z tytułu udzielonego kredytu, z wyłączeniem opłat i prowizji, bank miał prawo pobierać odsetki, o których mowa w § 12 umowy ( umowa k. 7 – 13, potwierdzenie uruchomienia pożyczki k. 14, wniosek k. 90 ).

X. V. nie spłacił rat kredytu zgodnie z umową. X. V. zmarł dnia 26 października 2018 r., a zatem przed upływem terminu płatności pierwszej raty ( odpis skrócony aktu zgonu k. 5 akt I Ns 21/19, harmonogram spłaty pożyczki k. 15 – 16 ). Spadek po X. V. nabyli z dobrodziejstwem inwentarza żona T. V. w ½ części oraz rodzice F. V. i H. V. (2) po ¼ części ( akta I Ns 21/19 ). Pismami z dnia 31 października 2024 r. (...) Kasa (...) Bank (...) S.A. w V. wezwał spadkobierców X. V. do wpłacenia zaległej należności w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia, pouczając o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację oraz o możliwości wypowiedzenia umowy.

Wezwania zostały odebrane przez spadkobierców X. V. w dniu 7 listopada 2024 r. ( wezwanie wraz z zpo k. 17 - 22 ). Żadne ze spadkobierców X. V. nie złożyło wniosku o restrukturyzację zadłużenia, wobec czego w dniu 26 listopada 2024 r. (...) Kasa (...) Bank (...) S.A. w V. wypowiedział im umowę pożyczki nr (...). W piśmie wskazano, że należności banku wyliczone na dzień 26 listopada 2024 r. wynoszą 36498,90 zł, w tym z tytułu kapitału – 13756,20 zł. Spadkobiercy pożyczkobiorcy otrzymali pouczenie, iż po upływie okresu wypowiedzenia cała należność z tytułu niespłaconej pożyczki stanie się wymagalna.

Wypowiedzenie umowy każde ze spadkobierców X. V. otrzymało w dniu 2 grudnia 2024 r. ( wypowiedzenie umowy pożyczki wraz z zpo k. 23 – 28 ). Spadkobiercy X. V. nie dokonali po nim działu spadku ( bezsporne ). Zadłużenie z tytułu umowy pożyczki nr (...) z dnia 16 października 2018 r. wynosi według stanu na dzień 9 maja 2025 r.: 35395,86 zł, w tym 23020,60 zł - kapitał oraz 12375,26 zł – odsetki. Bank uwzględnił, że raty pożyczki wymagalne przed dniem 1 stycznia 2022 r. uległy przedawnieniu ( harmonogram spłaty k. 15 – 16, historia operacji k. 86 – 88, 89 ).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt spraw I Ns 21/19, zebranych w sprawie dokumentów oraz zeznań pozwanych T. V. ( k. 120 ), F. V. ( k. 121 ), H. V. (1) ( k. 121 ). Powyższy stan faktyczny jest bezsporny. Sąd jako wiarygodne ocenił dokumenty, gdyż ich prawdziwość nie budzi wątpliwości i żadna ze stron w toku procesu ich nie kwestionowała. Sąd miał w szczególności na uwadze, że pozwani nie kwestionowali wartości przedmiotu sporu. Podnieśli natomiast zarzut przedawnienia oraz nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Wskazywali również na swoją trudną sytuację majątkową. Zauważyć należy, że bank wskazywał, że pożyczkobiorca X. V. nie spłacił nic na poczet udzielonej pożyczki. Znajduje to uzasadnienie w treści zawartej umowy; termin płatności pierwszej raty upływał po śmierci X. V.. Powód wskazał również, że roszczenie dochodzone w niniejszym procesie nie uwzględnia rat przedawnionych tj. wymagalnych przed 1 stycznia 2022 r. Wskazać również należy, że pozwani nie dokonali działu spadku. Przedstawiona przez nich umowa zawarta w formie aktu notarialnego rep.

A nr (...) z dnia 16 czerwca 2020 r. stanowi umowę darowizny i sprzedaży udziałów we współwłasności nieruchomości co nie jest równoważne z dokonaniem działu spadku, nawet jeżeli darowizna i sprzedaż dotyczyły udziałów we współwłasności nieruchomości spadkowej.

Sąd zważył, co następuje:

W ocenie Sądu, powództwo (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w V. zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie, zgodnie z art. 922 § 1 kc, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Są to prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym, do których zaliczyć należy także wierzytelność z umowy (...) z dnia 16 października 2018 r. zawartej przez X. V. z powodem tj. (...) Bank (...) S.A. w V.. Bezspornym jest, że T. V. jako żona pożyczkobiorcy oraz H. V. (2) i F. V. jako jego rodzice nabyli spadek na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza.

Stosownie zatem do art. 922 § 1 kc, wstąpili w całości w prawa i obowiązki pożyczkobiorcy X. V., w tym wynikające z umowy pożyczki z dnia 16 października 2018 r., bez konieczności dokonywania jakichkolwiek innych czynności bankowych. Niewątpliwie również, umowa pożyczki została im przez bank skutecznie wypowiedziana, po uprzednim wezwaniu ich do spłaty zadłużenia i pouczenia o możliwości restrukturyzacji. Przepis art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe stanowi, iż przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Stosownie zaś do art. 78 a cyt. ustawy, jej przepisy stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie. Z definicji kredytu wynika zatem, że kredytobiorca ma prawo korzystać z przekazanej mu kwoty przez czas oznaczony w umowie. Wcześniejszy zwrot kredytu jest możliwy w przypadku powstania okoliczności uprawniających do wypowiedzenia kredytu i skutecznego dokonania takiego wypowiedzenia przez bank.

Nadto, stosownie do art. 75 lit. c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych ( ust. 1 ). W wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia ( ust. 2 ). Uznać zatem należy, że wezwanie do zapłaty kredytobiorcy oraz poinformowanie do o możliwości restrukturyzacji zadłużenia, są obligatoryjnym elementem, wymaganym dla prawidłowości skutecznego wypowiedzenia umowy.

Do kręgu przypadków uprawniających kredytodawcę ( pożyczkodawcę ) do wypowiedzenia umowy kredytu ( pożyczki ) jest nieregulowanie przez kredytobiorcę ( pożyczkobiorcę ) w terminie zobowiązań wynikających z umowy kredytu bądź pożyczki. Do kwestii wypowiedzenia umowy kredytu lub pożyczki nawiązuje wskazany art. 75c ust. 1 prawa bankowego. Normatywna zawartość tej regulacji nie pozwala żywić wątpliwości, że stosuje się ją w trakcie obowiązywania umowy kredytu ( pożyczki ), a nie po jej rozwiązaniu. Wobec skutecznego wypowiedzenia umowy pozwanym, powód wykazał wymagalność roszczenia objętego pozwem, do czego był zobowiązany z mocy art. 6 kc.

Odnosząc się do podnoszonego zarzutu przedawnienia, wskazać należy, że powództwo obejmuje wyłącznie należności nieprzedawnione tj. wymagalne po dniu 1 stycznia 2022 r. Zauważyć również należy, że – wbrew przekonaniu pozwanych – ostatnia z zawieranych przez ich poprzednika prawnego X. V. umów pożyczek – nie zawierała pakietu ubezpieczenia. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, powództwo należy uznać za zasadne. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, z uwagi na fakt, że wierzytelności dochodzona w niniejszym procesie przysługuje bankowi, przyjąć należy trzyletni termin przedawnienia.

Jednakże koniec termin przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że okres przedawnienia jest krótszy niż dwa lata ( art. 118 kc ). Zgodnie z art. 120 § 1 kc, bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Sąd ustalił, że roszczenie stało się wymagalne z dniem 3 stycznia 2025 r. Pozwani wypowiedzenie umowy otrzymali dnia 2 grudnia 2024 r. Termin wypowiedzenia wynosił 30 dni. Termin wypowiedzenia upływał zatem kalendarzowo w dniu 1 stycznia 2025 r. , czyli – stosownie do art. 115 kc – w dniu 2 stycznia 2025 r.

Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 ) kc, bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju lub przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Uznać zatem należy, że roszczenie powoda (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w V., jako wniesione w dniu 19 maja 2025 r. nie jest przedawnione co do należności wymagalnych po dniu 1 stycznia 2022 r. Zgodnie z art. 1034 § 1 kc, do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.

Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości udziałów. Stosownie zaś do § 2 cyt. artykułu, od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów. Uznać zatem należy, że w związku z faktem, że spadkobiercy nie dokonali dotychczas działu spadku po X. V., ich odpowiedzialność za długi spadkowe jest solidarna stosownie do art. 1034 § 1 kc. Zgodnie z art. 319 kpc, jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.

Stosownie zaś do art. 1031 § 2 kc, w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nie istniejące długi. Z tych względów Sąd, z uwagi na fakt, że pozwani nabyli spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zastrzegł pozwanym prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności za dług spadkowy do wartości stanu czynnego spadku po X.

V.. Sąd zasądził zatem w pkt I wyroku od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 35395,86 zł, z tym że z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od kwoty 23020,60 zł od dnia 10 maja 2025 r. do dnia zapłaty, zastrzegając ( jak wskazano wyżej ) pozwanym prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności za dług spadkowy do wysokości wartości spadku po X. V.. Jednocześnie w pkt II wyroku Sąd zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 1792,54 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu stosownie do art. 98 kpc, jako przegrywających proces w całości tj. kwotę opłaty sądowej od pozwu oraz kosztów pełnomocnictwa.

O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu pozwanych F. V. i H. V. (1) sąd orzekł stosownie do obowiązujących przepisów. Odnosząc się ponadto do wniosku pozwanych F. V. i H. V. (1) co do naruszenia zasad współżycia społecznego , wskazać należy, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie, pozwani nie mieli wpływu na zachowanie swojego syna X. V. i zaciąganie przez niego kolejnych zobowiązań w tym samym banku. Wskazać jednak należy, że kolejne zobowiązania spadkodawca przeznaczał na spłatę wcześniejszych zobowiązań.

Pozwani nie dysponują obecnie majątkiem spadkowym, jednakże wyzbyli się go w sposób nieodpłatny, zawierając umowę darowizny z drugim synem. Po otrzymaniu wezwania do zapłaty i wypowiedzenia umowy przez bank nie podjęli żadnych negocjacji z bankiem. Sąd nie neguje, że ich obecna sytuacja materialna nie jest łatwa, lecz wynika to z faktu wyzbycia się przez nich majątku oraz niskich obecnie dochodów. Pozwani, z uwagi na swoje postępowanie po uzyskaniu wiedzy o pożyczce X. V., nie zasługują więc na potraktowanie w uprzywilejowany sposób, w szczególności wskazać należy, że brak środków na spłatę zadłużenia nie może zwalniać strony z obowiązku spłaty zobowiązania.