Court strips parental rights due to severe neglect, alcoholism, and criminal environment despite limited contact.
Legislator summary
AI generatedThe court granted the mother's request to strip the father of parental rights over his minor daughter. The father had suspended contact with the child for over two years, failed to pay child support, and lived in a criminal environment while suffering from alcoholism. The court ruled that these actions constituted severe neglect and a lack of will to fulfill parental duties, justifying the deprivation of rights.
Legislator headnote
AI generatedArt. 111 § 1 k.r.s.; Art. 102 k.p.c.; Art. 13 § 2 k.p.c.; Art. 520 § 1 k.p.c.; Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r.; Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.; Deprivation of parental rights is justified by severe neglect, chronic alcoholism, and a criminal environment when accompanied by a lack of will to improve the situation.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt III Nsm 96/25
UZASADNIENIE
M. A. (1) wystąpiła z wnioskiem o pozbawienie władzy rodzicielskiej U. R. nad małoletnią O. R. (1). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni M. A. (2) wskazała, że uczestnik postępowania U. R. nie interesuje się córką. Wskazała, że w dniu 25 maja 2023 roku uczestnikowi postępowania została zawieszona władza rodzicielską nad małoletnią. Ojciec nie podjął starań o jej przywrócenie. U. R. od czasu opuszczenia zakładu karnego, które miało miejsce w listopadzie 2024 roku spotkał się z córką dwa, razy przy czym jedno spotkanie było w towarzystwie jego siostry, a na drugie przyjechał z kolegami.
Oba spotkania trwały godzinę, a uczestnik postępowania nie bawił się z córką. U. R. ma zasądzone alimenty na rzecz córki, z których się nie wywiązuje. Uczestnik postępowania jest osoba uzależnioną od alkoholu i aktywne go spożywa. Podała również, że ojciec małoletniej przebywa w środowisku przestępczym. Zarządzeniem z 15 lipca 2025 roku Przewodnicząca ustanowiła dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania U. R. kuratora w osobie adwokata. Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania w odpowiedzi na wniosek wniosła o oddalenie wniosku w całości.
W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek zaprzeczyła twierdzeniom wnioskodawczyni. Podkreśliła, że uczestnik postępowania przyjeżdżał realizować kontakty z małoletnią. Sąd ustalił, co następuje: Małoletnia O. A. (2) R. urodzona (...) w L. jest córką U. R. i M. A. (2). Wyrokiem z 25 maja 2023 roku w sprawie sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w G. ustalił, że U. R. jest ojcem małoletniej O. A. (1), nadał małoletniej nazwisko A.-R. oraz zawiesił władzę rodzicielską U. R. nad małoletnią O. A. (1) R.. Wyrokiem z 25 września 2024 roku w sprawie (...) Sąd Rejonowy w P. zasądził od U.
R. na rzecz małoletniej O. R. (2) alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie, płatne z góry do dnia 10 każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat, do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniej powódki – M. A. (1), poczynając od 25 września 2024 roku. Alimenty zasądzone od U. R. wypłacane są z Funduszu Alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie. U. R. nie utrzymuje kontaktu z małoletnią. Nadużywa alkoholu, przebywa w towarzystwie przestępczym.
Odbywał karę pozbawienia wolności. U. R. odwiedził córkę dwa razy, w tym raz z siostrą, a raz z kolegami. Nie zachowywał się agresywnie wobec córki, ale nie wykazuje nią zainteresowania. U. R. kontaktuje się z matką dziecka, kiedy chce pożyczyć od niej pieniądze. Obecnie wszystkie decyzje odnośnie małoletniej podejmuje jej matka M. A. (1). (dowód: odpis skrócony aktu urodzenia k. 6, informacja k. 7, wyrok Sądu Rejonowego w Piszu z 25.09.2024r. w sprawie sygn. akt (...) k. 9-9v, zeznania świadka A. M. e-protokół z 19.02.2026r. [00:04:03] k. 83-83v, przesłuchanie wnioskodawczyni M.
A. (1) e-protokół 19.02.2026r. [00:14:26]. 00:17:17], [00:18:17] k. 83v)
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 111§ 1 k.r.o. jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Zgodnie natomiast z art. 109 § 1 k.r.o. jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia. Kryterium zastosowania ingerencji sądu opiekuńczego na podstawie obu powyższych przepisów jest dobro dziecka i potrzeba ochrony tego dobra.
Przyczyną zastosowania art. 109 k.r.o. jest stan zagrożenia dobra dziecka, natomiast w trybie art. 111 k.r.o. samo istnienie zagrożenia dobra dziecka nie wystarcza, muszą być ponadto stwierdzone konkretne okoliczności wskazane w tym przepisie. Pozbawienie władzy rodzicielskiej, mimo że jest środkiem najsurowszym, nie musi być poprzedzone zarządzeniami z art. 109 k.r.o. (post. SN z dnia 3.12.98 r. II CKN 871/98). Zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i § 3 k.r.o. władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowywania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw, a powinna być wykonywana tak, jak tego wymagają dobro dziecka i interes społeczny.
Nadto obowiązek ten dotyczy alimentowania dziecka (postan. SN z dnia 12.01.2000 r. III CKN 834/99). Zgodnie natomiast z art. 96 k.r.o. rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Przez dobro dziecka rozumie się sytuację, w której dziecko przebywa i wychowywane jest w warunkach maksymalnie gwarantujących mu właściwy rozwój fizyczny i duchowy, w rodzinie – najlepiej naturalnej – w atmosferze miłości, w warunkach pozwalających zaspokoić rozsądnie rozumiane jego potrzeby i najpełniej rozwijać jego talenty i zdolność samodzielnego, twórczego działania oraz kształtować charakter w duchu określonych ideałów.
Model ten jest zwrócony nie tylko na aktualną sytuację dziecka, ale także zwrócony ku jego przyszłości i raczej owa dalsza perspektywa ideału dojrzałego człowieka zyskuje preferencje w razie kolizji z wartościami rozpatrywanymi jedynie z punktu widzenia aktualnych potrzeb dziecka (C. G.: Pojęcie i funkcja „dobra dziecka” w polskim prawie rodzinnym i opiekuńczym, Studia (...), t.XXXI, s.19). Ustawodawca używając słowa „rażące zaniedbania” dał tym samym do zrozumienia, że nie chodzi o wszystkie zaniedbania rodziców, ale tylko o te poważne i o dużym stopniu szkodliwości dla dziecka.
Ustawodawca nie wymaga przy tym wystąpienia skutków zaniedbań, chociaż mogą one wskazywać na wystąpienie ich w „rażącym stopniu”. W piśmiennictwie i w orzecznictwie podkreśla się jednak, że zaniedbania rodziców o mniejszym ciężarze gatunkowym mogą również uzasadniać pozbawienie władzy rodzicielskiej, jeśli charakteryzują się dużym nasileniem złej woli, uporczywością i niepoprawnością (post. SN z dnia 19.06.97 r. III CKN 122/97). Trwały brak zainteresowania dzieckiem również powoduje stan rażącego zaniedbywania obowiązków rodzicielskich szczególnie w sytuacji, gdy stan ten nie ustaje i brak przy tym pozytywnej prognozy co do możliwości poprawy sytuacji małoletniego.
Przenosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy do pozbawienia U. R. władzy rodzicielskiej nad małoletnią O. R. (1). W ocenie Sądu uczestnik postępowania rażąco zaniedbuje swoje obowiązki względem dziecka. Nie łoży na jego utrzymanie, spotyka się z dzieckiem sporadycznie – przy czym ostatni kontakt miał miejsce w 2024 roku. Nawet podczas spotkania z córką nie był nią zainteresowany. Uczestnik postępowania nie interesuje się zdrowiem, rozwojem ani potrzebami małoletniej.
Ponadto U. R. prawdopodobnie cierpi na chorobę alkoholową. Zdaniem Sądu osoba nadużywająca alkoholu nie jest w stanie prawidłowo wykonywać władzy rodzicielskiej. Ojciec małoletniej obraca się w środowisku przestępczym, co w sposób oczywisty zagraża dobru małoletniej. Podkreślić należy, iż pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest jednoznaczne z zakazem kontaktowania się z dzieckiem. Uczestnik postępowania ma prawo kontaktować się z córką. Nie będzie mógł natomiast współdecydować w sprawach dotyczących dziecka, a więc związanych z jego kształceniem, leczeniem, wyjazdami za granicę, wypoczynkiem zimowym, letnim, itp.
Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza również, że uczestnik postępowania nie może czynić starań o jej przywrócenie. Jeżeli U. R. będzie zachowywał się poprawnie, regularnie kontaktował się z dzieckiem, troszczył o jego potrzeby i rozwój, płacił alimenty, będzie mógł wnosić o przywrócenie mu władzy rodzicielskiej. Oczywiście nie nastąpi to od razu. Podkreślić należy, iż małoletnia O. R. (1) nie widziała ojca blisko dwa lata, a ostatnie spotkanie trwało zaledwie godzinę. W rzeczywistości małoletnia nie zna swojego ojca.
Będzie zatem potrzebowała czasu, aby odbudować więź z ojcem i nabrać do niego zaufania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 111 § 1 kro, Sąd pozbawił U. R. władzy rodzicielskiej nad małoletnią O. R. (2). Na podstawie § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej oraz § 4 pkt 4) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Sąd przyznał kuratorowi adwokatowi K.
C. wynagrodzenie w kwocie 590,40 złotych, w tym podatek VAT, które do kwoty 296 złotych nakazał wypłacić z zaliczki, a pozostałą kwotę 294,40 złotych nakazał wypłacić ze środków budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu. Na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania wnioskodawczyni brakującą częścią zaliczki. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 520 § 1 k.p.c.