Court dismissed claims for employment certificates due to expiration of the three-year statutory limitation period. The court ruled that the limitation period began when the employment relationship ended, not when the labor dispute was resolved. The court held that the limitation period is a mandatory right that cannot be extended or restored.

UZASADNIENIE Powodowie A. W., M. W. i J. L. pozwem wniesionym w dniu 4 września 2023 r. (ostatecznie zmodyfikowanym 1 sierpnia 2024 r.) wystąpili z żądaniem nakazania pozwanej M. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) wydania świadectw pracy w związku z ich zatrudnieniem na stanowisku kierowców za okresy:  w stosunku do powoda A. W. – od 9 sierpnia 2010 r. do 27 czerwca 2018 r.,  w stosunku do M. W. – od 14 stycznia 2013 r. do 27 czerwca 2018 r.,  w stosunku do J. L. – od 19 kwietnia 2010 r. do 31 maja 2018 r.

W uzasadnieniu wskazano, że powodowie pozostawali w sporze z pozwaną w sprawie toczącej się pod sygn. (...) w przedmiocie m.in. ustalenia istnienia stosunku pracy. Prawomocnym wyrokiem z 5 stycznia 2022 r. Sąd (...) w S. (...) ustalił istnienie stosunku pracy pomiędzy powodami a pozwaną w ww. okresach, w związku z czym pismem z 13 kwietnia 2023 r., odebranym 20 kwietnia 2023 r., wystąpili do pozwanej o wydanie świadectw pracy. Pozwana jednak nie ustosunkowała się do pisma w tym przedmiocie, nadto nie wydała świadectw pracy zgodnie z ich żądaniem.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództw i zasądzenie od powodów kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła zarzut przedawnienia roszczenia – upływu ponad 3 lat od chwili ustania stosunku pracy. Pismem z dnia 30 stycznia 2025 r. (...) M. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) w upadłości podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powodów (k. 134-138). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: A. W., M. W. i J. L. zawarli z M. G. umowy zlecenia, w ramach których świadczyli usługi jako kierowcy (...).

W toku postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy toczącego się pod sygn. (...)Sąd ustalił, iż M. G. łączył stosunek pracy: z A. W. od dnia 9 sierpnia 2010 r. do dnia 27 czerwca 2018 r.; z M. W. od dnia 14 stycznia 2013 r. do dnia 27 czerwca 2018 r.; z J. L. od dnia 19 kwietnia 2010 r. do dnia 31 maja 2018 r. Niesporne, nadto dowód: akta sprawy sygn. (...), w tym wyrok Sądu (...) w S. (...) z dnia 5 stycznia 2022 r. wraz z uzasadnieniem. A. W., M. W.oraz J. L. wystąpili do N. K. o wydanie świadectw pracy pismem z dnia 13 kwietnia 2023 r. (doręczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r.).

Świadectwa pracy nie zostały im wydane. Niesporne, nadto dowody:  pismo z dnia 13 kwietnia 2023 r. wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 21-24,  przesłuchanie powoda A. W. – k. 107-108,  przesłuchanie powoda M. W. – k. 108,  przesłuchanie powoda J. L. – k. 108-109. Pozew o wydanie świadectw pracy złożono 4 września 2023 r. Wcześniej A. W., M. W. i J. L.nie występowali do sądu z roszczeniem o wydanie świadectwa pracy, również nie podnosili roszczenia w tym przedmiocie w ramach postępowania toczącego się pod sygn. akt (...).

Niesporne, a nadto dowód:  przesłuchanie powoda A. W. – k. 107-108,  przesłuchanie powoda M. W. – k. 108,  przesłuchanie powodaJ. L. – k. 108-109.

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w niniejszej sprawie sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których rzetelność i autentyczność nie były kwestionowane przez żadną ze stron i nie nasuwały wątpliwości, ale także w szczególności z uwzględnieniem ustaleń poczynionych w sprawie sygn. (...). Jednocześnie Sąd dał wiarę w całości dowodom z przesłuchania powodów, gdzie powodowie zgodnie wskazali, iż nie występowali przed 2023 r. z roszczeniem o wydanie świadectw pracy, co natomiast w pełni uzasadnia przyjęcie, iż ich roszczenie uległo przedawnieniu.

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 kodeksu pracy (dalej: k.p.), w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w dniu, w którym następuje ustanie stosunku pracy, jeżeli nie zamierza nawiązać z nim kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy. Jeżeli z przyczyn obiektywnych wydanie świadectwa pracy pracownikowi albo osobie przez niego upoważnionej w tym terminie nie jest możliwe, pracodawca w ciągu 7 dni od dnia upływu tego terminu przesyła świadectwo pracy pracownikowi lub tej osobie za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.

– Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717) albo doręcza je w inny sposób. Świadectwo pracy dotyczy okresu lub okresów zatrudnienia, za które dotychczas nie wydano świadectwa pracy. Zgodnie z treścią art. 97 1 §1 k.p., w przypadku niewydania przez pracodawcę świadectwa pracy pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy. Z żądaniem, o którym mowa w § 1 i 2, można wystąpić w każdym czasie przed upływem terminu przedawnienia (§3).

W myśl art. 291 § 1 k.p. roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Art. 292 zd. 1 k.p. stanowi natomiast, iż po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku pracy ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, iż występujących w sprawie A. W., M. W. oraz J. L. łączyło współuczestnictwo formalne (zgodnie z przepisem art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Pomiędzy współuczestnikami formalnymi nie zachodzi materialnoprawna więź, a sprawy łącznie rozpoznawane w istocie są jedynie sprawami podobnymi, połączonymi do rozpoznania na mocy decyzji powodów. Przy współuczestnictwie formalnym występuje zatem tyle różnych przedmiotów sporu, ilu jest współuczestników i każdy z powodów formalnie występuje z odrębnym powództwem. Powództwa podlegały oddaleniu ze względu na zasadny zarzut przedawnienia. Roszczenie o wydanie świadectwa pracy staje się wymagalne z upływem 7 dni od ustania stosunku pracy i można je podnieść w ciągu 3 lat od dnia wymagalności.

Żaden z powodów nie wystąpił ze stosownym powództwem w wymaganym ustawą okresie – o czym poniżej. Stosunki pracy łączące powodów A. W. oraz M. W. z pozwaną ustały z dniem 27 czerwca 2018 r. Roszczenia powodów o wydanie świadectwa pracy stały się wymagalne z dniem 4 lipca 2018 r. (tj. w ostatnim dniu 7-dniowego terminu na wydanie świadectwa pracy), zatem z upływem 4 lipca 2021 r. roszczenia uległy przedawnieniu. Co do zaś powoda J. L., jego stosunek pracy ustał z dniem 31 maja 2018 r., zaś jego roszczenie o wydanie świadectwa pracy stało się wymagalne z dniem 7 czerwca 2018 r.

Wobec czego z upływem 7 czerwca 2021 r. roszczenie uległo przedawnieniu. Tym samym ewentualne zobowiązania pracodawcy do wydania powodom świadectw pracy przekształciły się w tzw. zobowiązania naturalne i pracodawca nie ma obowiązku ich spełnienia – chyba że zrzeka się prawa korzystania z zarzutu przedawnienia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Pozwana w toku niniejszej sprawy skutecznie podniosła zarzut przedawnienia roszczeń. Powodowie wskazywali, iż nie wszczynali postępowania sądowego w zakresie żądania wydania świadectw pracy do 2023 r., ponieważ do czasu ustalenia stosunku pracy pozwana kwestionowała tę okoliczność i wydanie świadectwa pracy było nierealne.

Z ich przesłuchania nie wynika jednak z jakich względów, pośród roszczeń podnoszonych w związku z ustaleniem istnienia stosunku pracy, nie zgłosili roszczeń o wydanie świadectw pracy. Powodowie byli reprezentowani w procesie o ustalenie stosunku pracy przez zawodowego pełnomocnika,. Podnosili obok roszczenia o ustalenie stosunku pracy również roszczenia o wynagrodzenie, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy i odszkodowanie. Pomimo, że znane im były okoliczności ustania ich stosunków pracy (pozornych umów zlecenia) nie zgłosili w ciągu trzech lat od tego ustania roszczeń o wydanie świadectw pracy.

Dla terminu wymagalności i wystąpienia z roszczeniem o wydanie świadectwa pracy nie ma znaczenia fakt, iż z udziałem powodów i pozwanej toczyło się uprzednio postępowanie o ustalenie istnienia stosunku pracy, tj. w sprawie sygn. (...), wskutek którego ustalono istnienie stosunków pracy łączących powodów z pozwaną. Wydane orzeczenie w tej sprawie nie miało charakteru konstytutywnego, a deklaratywny i jedynie potwierdzało, iż stosunki pracy powodów faktycznie istniały do 2018 r. Jednocześnie wyrok w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy wywołuje skutek ex tunc (por. wyrok Sądu (...)- (...) z dnia 13 grudnia 2007 r. (...)).

To natomiast prowadzi do wniosku, iż pomimo uprawomocnienia się w 2023 r. wyroku w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy pomiędzy odpowiednio A. W., M. W. i J. L. a M. G., wymagalność ich roszczeń o wydanie świadectw pracy rozpoczynała się w 2018 r., zaś przedawnienie nastąpiło już w 2021 r. Powodowie wystąpili ze swoimi roszczeniami o wydanie świadectw pracy po około 2 latach od ostatniego dnia wymagalności ich roszczeń, pomimo wspierania ich działań przez zawodowego pełnomocnika. W związku z tym podniesiony zarzut przedawnienia w zakresie wszystkich roszczeń jest oczywiście uzasadniony.

Termin do wystąpienia z roszczeniem o wydanie świadectwa pracy wynikający z art. 291 k.p. jest terminem prawa materialnego i nie podlega wydłużeniu lub przywróceniu. Pomimo zatem kwestionowania przez pozwaną okoliczności w zakresie łączących strony stosunku pracy, celem dochowania terminu należałoby wystąpić ze stosownym powództwem w terminie 3 lat od upływu 7 dni od zakończenia współpracy powodów z pozwaną. Jako, że zarzut przedawnienia jest najdalej idącym zarzutem procesowym, konsekwencją jego uwzględnienia przez Sąd jest brak przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego na okoliczność zasadności każdego z powództw.

Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1 1 i § 3 k.p.c., zgodnie z którymi strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Stronami przegrywającymi w niniejszym procesie są powodowie występujący jako współuczestnicy formalni.

W tej sytuacji każdy z powodów zobowiązany jest zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego pozwanego. Minimalne stawki wynagrodzenia radcy prawnego zastępującego pozwanego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). W oparciu treść § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Sąd ustalił, że minimalna stawka wynagrodzenia w zakresie roszczenia o wydanie świadectwa pracy wynosi 240 zł.

ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) Dnia 25 marca 2026 r.