Court allows loan claim against municipality as heir, limiting liability to estate inventory value.

Sygn. akt I C 1124/25

UZASADNIENIE

(...) S.A. w V. wniosła o zasądzenie od Gminy Miejskiej T. kwoty 7548,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21.10.2025r. do dnia zapłaty, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 19.04.2023r. zawarła umowę pożyczki z E. M., która zmarła (...) Na pozwaną Gminę, jako spadkobiercę, przeszły obowiązki zmarłej z tytułu niespłaconej pożyczki: należność główna (kapitał) w kwocie 7109,64 zł i odsetki naliczone do dnia 20.10.2025r. w kwocie 438,66 zł. Pomimo wezwania do zapłaty, strona pozwana nie dokonała spłaty zadłużenia.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że powództwo jest przedwczesne, skoro dotychczas nie został sporządzony spis inwentarza spadku. Stan faktyczny: W dniu 19.04.2023r. E. M. zawarła z powodem umowę pożyczki nr (...), w kwocie 7983,41 zł, na 24 miesiące. Całkowita kwota do zapłaty w dniu zawarcia umowy wynosiła 9296,62 zł. Umowa uległa rozwiązaniu z chwilą śmierci pożyczkobiorcy E. M. w dniu (...), po której spadek nabyła pozwana Gmina z dobrodziejstwem inwentarza. Pismem z dnia 3.04.2025r. (doręczonym w dniu 10.04.2025r.) strona powodowa wezwała pozwaną, jako następcę prawną pożyczkobiorcy E. M., do zapłaty kwoty 7173,87 zł, tytułem zobowiązania z w.w. umowy pożyczki.

Dowód:  umowa pożyczki – k. 6-10, formularz informacyjny – k.11; Szczegóły operacji kasowych – k.15; Szczegółowe rozliczenie pożyczki – k.16  postanowienie tut. Sądu z 5.02.2025r., (...) – k.19;  wezwanie do zapłaty – k.17.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Zobowiązanie, wynikające z w.w. umowy pożyczki nie ma charakteru ściśle osobistego, wobec czego nie mogło wygasnąć na skutek śmierci pożyczkobiorcy. W prawa i obowiązki pożyczkobiorcy weszła pozwana Gmina, jako spadkobierca ustawowy, i na nią przeszły obowiązki majątkowe zmarłej, w tym zadłużenie z tytułu umowy pożyczki (art. 922§1 kc w zw. z art. 720§ 1 kc). Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie daje podstaw do oddalenia powództwa. Gmina jest spadkobiercą zmarłego pożyczkobiorcy, a jej odpowiedzialność ograniczona jest do wartości czynnej spadku, która to okoliczność znaczenia nabierze w toku egzekucji.

Kwestia, czy długi spadkowe przekraczają stan czynny spadku wobec jego przyjęcia z dobrodziejstwem inwentarza, nie podlega badaniu w ramach postępowania rozpoznawczego. Ograniczenie odpowiedzialności dłużnika - spadkobiercy może być zastrzeżone w wyroku (art. 319 kpc) bądź w klauzuli wykonalności, nadanej przeciwko spadkobiercy (art. 792 kpc). Artykuł 319 kpc, uprawniający sąd do ograniczenia w sentencji wyroku zakresu odpowiedzialności dłużnika za dług spadkowy do wartości stanu czynnego spadku (przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza z art. 1031 § 2 kc), nie daje podstawy do oddalenia powództwa, wytoczonego przez wierzyciela spadkodawcy, na tej podstawie, że zmarły nie pozostawił spadku.

Ustalenie, czy istnieje spadek (majątek), pozwalający na zaspokojenie przypadającej od dłużnika należności, należy do postępowania egzekucyjnego ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2013r., V ACa 1007/12, Legalis, OSA 2013 nr 10, poz. 24, str. 59). Zobowiązanie spadkodawczyni wobec pożyczkodawcy nie wygasło zarazem na skutek jej śmierci, ponieważ skutku takiego umowa nie przewidywała. A jej obowiązek, z tytułu niespłaconej pożyczki, przeszedł na spadkobiercę, czyli pozwaną Gminę. Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w pkt I wyroku, zastrzegając, na podstawie art. 319 kc, że strona pozwana ponosi odpowiedzialność tylko do wartości ustalonego w spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

O kosztach procesu Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, określoną w art. 98 § 1, 1 1 i 2 k.p.c. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Od kwoty, zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu, należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu. Do niezbędnych kosztów procesu, prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Pozwana Gmina, jako przegrywająca, powinna zwrócić powodowi, poniesione koszty procesu, w skład których wchodzi opłata sądowa od pozwu.