Legislator Case Law & Legislation
VII U 162/24 AI generated

Social security court dismisses claim for sick pay return due to lack of bad faith by recipient.

Case Number VII U 162/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The court partially allowed the appellant's request to overturn a social security office decision ordering the return of sick pay. The appellant argued that the delay in payment was due to a medical leave, while the social security office claimed the benefit was improperly received. The court ruled that although the appellant had no legal right to the benefit, they lacked the bad faith required to mandate its return.

Legislator headnote

AI generated

Art. 138 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; Art. 6 ust. 1 ustawy o zasiłkach chorobowych: The social security office may demand the return of improperly paid benefits only if the recipient acted in bad faith, which was not established here as the recipient lacked knowledge of the illegality.

Keywords

AI generated
social security benefits sick pay return bad faith requirement uninsured period procedural appeal

Cited Legislation

AI generated
Art. 138 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Art. 6 ust. 1 ustawy o zasiłkach chorobowych
Przechodząc do meritum Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 6 ust.
Art. 477 14 § 2 k.p.c.
sentencji wyroku, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. uwzględnił odwołanie poprzez zmianę decyzji i uznanie, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu wypłaconego zasiłku wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.121,42 zł.
art. 302 k.p.c
Sąd przeprowadził również dowód z przesłuchania stron, który na zasadzie art. 302 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
I TR 49/66
138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) przyjmuje się, że organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę (wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 1966 r., I TR 49/66, niepubl.
I UK 174/09
Social security benefits withdrawn after retroactive pension granted; court rejects reimbursement based on good faith.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt VII U 162/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Piotr Pawlak Protokolant: Stażysta Agata Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2025 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy M. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o zasiłek chorobowy na skutek odwołania M. G. od decyzji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 2 lutego 2024 nr (...) 1. odwołujący nie ma obowiązku zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.121,42 zł (jeden tysiąc sto dwadzieścia jeden złotych 42/100), 2. oddala odwołanie w pozostałym zakresie. Sędzia Piotr Pawlak Sygn. akt VII U 162/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 lutego 2024 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił M. G. prawa do zasiłku od 2 maja 2020 r. do 15 maja 2020 r. oraz zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia decyzji, w łącznej kwocie 1.121,42 zł. W treści uzasadnienia organ wskazał, że wypłacił ubezpieczonemu zasiłek chorobowy za okres od dnia 2 maja 2020 r. do dnia 15 maja 2020 r. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności, NIP: (...).

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych uzyskał informację, że w związku z błędnie wykazaną podstawą wymiaru składek skorygowano dokument rozliczeniowy za miesiąc 5/2020, bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. W wyniku korekty składka za (...) została opłacona po terminie. Powyższe oznacza zatem, że M. G. nie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu w miesiącu 5/2020, czyli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Z powyższą decyzją ubezpieczony nie zgodził się, wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że jedyne opóźnienie w płatności wynikało z pobytu na zwolnieniu lekarskim z uwagi na orzeczoną niezdolność do pracy. W odpowiedzi na powyższe organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od odwołującego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w uzasadnieniu, podtrzymując dotychczasową argumentację. Sąd ustalił, co następuje: M. G. od dnia 1 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2020 r. oraz od 1 czerwca 2020 r. podlega ubezpieczeniom obowiązkowym społecznym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. okoliczności bezsporne, nadto dowód: decyzja ZUS z dnia 02.02.2024 r.

– akta organu rentowego k. 7v. W okresie od 2 maja 2020 r. do 15 maja 2020 r. M. G. był niezdolny do pracy, a organ rentowy wypłacił na jego rzecz zasiłek chorobowy. Okoliczności bezsporne, nadto dowód: decyzja ZUS z dnia 02.02.2024 r. – akta organu rentowego, k. 7-8v oraz pismo ZUS z dnia 12.01.2024r. – akta organu rentowego, k.2. M. G. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą nie podlegał dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 1 maja 2020 r. do 31 maja 2020r. zgodnie z decyzją z dnia 15 maja 2025 roku. Odwołujący nie zaskarżył decyzji z dnia 15 maja 2025r co skutkowało jej uprawomocnieniem.

Dowód: decyzja ZUS z dnia 15.05.2025 r., nr (...) – k. 52-53 i 69-70. M. G. w okresie przed majem 2020r. nie zalegał z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne. Ubezpieczony jako płatnik składek na ubezpieczenia społeczne nie miał wiedzy o tym, aby wydana została decyzja z dnia 15 maja 2020 r. i o tym, aby została dokonana korekta deklaracji przez biuro rachunkowe, które upoważnił do sporządzania deklaracji ZUS oraz do reprezentowania przed sądem i złożenia wyjaśnień w sprawie VII U 162/24. Dowód: dowód z przesłuchania odwołującego – protokół z rozprawy z dnia 22 grudnia 2025 r.

– k. 90-91 oraz umowa o współpracy zawarta w dniu 03.01.2018 r. – k. 22, a także pełnomocnictwo z dnia 16.10.2024 r. – k.

33.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie jest zasadne w części dotyczącej zmiany zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o braku obowiązku zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.121,42 zł. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego, których wiarygodność oraz autentyczność nie były kwestionowane przez strony postępowania. Sąd przeprowadził również dowód z przesłuchania stron, który na zasadzie art. 302 k.p.c. ograniczył do przesłuchania odwołującego.

W ocenie Sądu zeznania odwołującego były konkretne, spójne i logiczne, zatem zasługiwały na walor wiarygodności. Oceniając materiał dowodowy Sąd kierował się zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczeniem życiowym. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia wymagała kwestia prawna, czy w związku z niepodleganiem dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu w okresie pobierania zasiłku społecznemu, odwołujący jest zobowiązany do zwrotu świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako pobranych nienależnie. Przechodząc do meritum Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j.

Dz. U. z 2025 r. poz. 501; dalej zwana jako ustawa zasiłkowa) zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu , który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Natomiast na podstawie art. 66 ust. 2 powołanej ustawy, jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust. 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

Nadto do zwrotu świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa znajdują zastosowanie regulacje zawarte w art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.; dalej zwana jako ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych). Wspomniany przepis stanowi, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia; 3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia (ust. 2 powołanego przepisu).

W świetle treści powyższych przepisów stwierdzić należy, że w prawie ubezpieczeń społecznych obowiązek zwrotu jest wyraźnie ograniczony do wypadków, w których wzbogacony przyjął świadczenia w złej wierze, wiedząc, że mu się one nie należą. Świadomość nienależności świadczenia wypływa bądź z pouczenia przez organ rentowy o okolicznościach powodujących zwrot świadczeń, bądź stąd, że osoba ta sama spowodowała wypłatę nienależnych świadczeń, bądź stąd, że osoba ta sama spowodowała wypłatę nienależnych świadczeń swoim zawinionym działaniem.

Należy w tym miejscu przytoczyć treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 r. (sygn. akt I UK 174/09, Legalis nr 303893; por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2022 r., II USKP 156/21, LEX nr 3434029), w którym wskazano, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym problematyki zwrotu nienależne pobranych świadczeń (także na tle niemal analogicznych uregulowań zawartych w uprzednio obowiązujących art. 80 i 81 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.

U. Nr 3, poz. 6 ze zm., oraz art. 106 i 107 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu aktualnego art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) przyjmuje się, że organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę (wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 1966 r., I TR 49/66, niepubl. – patrz: B. Gudowska, Ubezpieczenie emerytalno-rentowe w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Warszawa 1993 r., s. 171). Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji ubezpieczeniowej.

Wypłacenie świadczenia w sposób, na który nie miała wpływu wina świadczeniobiorcy, nie uzasadnia powstania po stronie osoby ubezpieczonej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zatem podstawowym warunkiem uznania, iż wypłacone świadczenie podlega zwrotowi w myśl powołanego przepisu jest po pierwsze, brak prawa do świadczenia oraz po drugie, świadomość tej osoby przyjmującej to świadczenie, która płynie ze stosowanego pouczenia. W stanie faktycznym niniejszej sprawy zostało ustalone, iż okres niepodlegania przez odwołującego dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu za okres od 1 maja 2020 roku do 31 maja 2020 roku został ustalony decyzją z dnia 15 maja 2025 roku (k.52-53).

W konsekwencji, należy uznać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej odwołującemu nie przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego za sporny okres. Jednakże w ocenie Sądu nie można było przypisać ubezpieczonemu złej woli w związku z pobieraniem świadczenia, gdyż w jego trakcie pobierania nie miał świadomości, że jest ono nienależne. Należy również zauważyć, iż w okresie pobierania zasiłku chorobowego odwołujący pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu o prawidłowości składanych przez siebie dokumentów i prowadzonych rozliczeniach z organem rentowym, dających podstawę do uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia.

Zdaniem Sądu, nie można odwołującemu przypisać celowego działania wprowadzenia organu rentowego w błąd. Nadto, należy zauważyć, iż odwołujący w sposób sumienny regulował składki wynikające z deklaracji ZUS, które wypełniało w jego imieniu biuro rachunkowe. Konkludując, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do żądania zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego, gdyż postępowaniu odwołującego nie można przypisać cech świadomego działania. Zatem z uwagi na powyższe, Sąd w punkcie 1. sentencji wyroku, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. uwzględnił odwołanie poprzez zmianę decyzji i uznanie, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu wypłaconego zasiłku wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.121,42 zł.

W punkcie 2 Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. oddalił odwołanie w zakresie braku uprawnień odwołującego do zasiłku chorobowego za sporny okres z uwagi na niepodleganie w tym okresie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Sędzia Piotr Pawlak