Social Security Court grants pension supplement for special conditions work despite general pension right.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court partially allowed the insured's appeal, granting a pension supplement for work under special conditions. The insured argued that driving a bus with over 15 seats constituted such work, while the Social Security Agency denied the claim because a general pension right had already been established. The court ruled that obtaining a general pension does not preclude the supplement, which is designed to compensate for the loss of early retirement eligibility, and found the insured's 15-year period of special work conditions valid based on witness testimony and documents.
Legislator headnote
AI generatedArt. 2 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; art. 23 ustawy o emeryturach i rentach z FUS: The right to a pension supplement for special working conditions is not negated by the acquisition of a general pension right, as the supplement serves to compensate for the loss of early retirement eligibility rather than to enable earlier career termination.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII U 842/25
UZASADNIENIE
Decyzją z 5 marca 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił ubezpieczonemu E. L. (L.) prawa do emerytury wraz z rekompensatą (prawa do rekompensaty), uzasadniając to tym, że do dnia 1 stycznia 2009r. ubezpieczony nie udokumentował okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wymiarze wymaganych 15 lat. W odwołaniu od decyzji ubezpieczony wniósł o uwzględnienie odwołania i przyznanie prawa do rekompensaty, po uprzednim zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...), (...) Sp. z o.o. oraz Przedsiębiorstwie Usług (...) “C.
L.” Sp. z o.o. jako kierowca autobusu o liczbie miejsc powyżej 15. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. S ąd ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z 21 marca 2024r. organ rentowy przyznał odwołującemu E. L. (ur. (...)) emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego. W dniu 9 kwietnia 2024r. odwołujący złożył wniosek o ponowne przeliczenie świadczenia i w załatwieniu tego wniosku organ rentowy wydał decyzję z 16 kwietnia 2024r. odmawiającą prawa do ponownego przeliczenia wysokości świadczenia odwołującego.
W odwołaniu z 6 maja 2024r. od powyżej decyzji E. L. wskazał wyraźnie, że wnosi o doliczenie dodatku do kapitału początkowego w postaci rekompensaty. Wyrokiem z 11 lutego 2025r. tut. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie i przekazał do rozpoznania organowi rentowemu nowe żądanie odwołującego zgłoszone w odwołaniu z dnia 6 maja 2024r. o przyznanie prawa do rekompensaty. Organ rentowy wykonując zobowiązanie z powyższego wyroku, decyzją z 5 marca 2025r. odmówił odwołującemu prawa do emerytury wraz z rekompensatą z przyczyn omówionych we wstępie.
Ubezpieczony od 3 maja 1984r. do 30 czerwca 1992r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy w Przedsiębiorstwie (...) w R.. Odwołujący w (...) jeździł autobusem marki “K.” mającym ok. 45 miejsc. Jego praca polegała na transporcie pracowników (...) (murarzy, spawaczy, ślusarzy, elektryków) do pracy na trzy zmiany do różnych hut, w których pracownicy ci wykonywali prace remontowe. Kierowca autobusu zbierał pracowników z różnych miejsc i dowoził ich do różnych hut w tym do C., K.. W weekendy odwołujący jako kierowca autobusu obsługiwał w ramach (...) wycieczki do Czech.
To była praca na okrągło również w soboty i niedziele. Od 1 lipca 1992r. do 31 stycznia 1994r. pracował w (...) Sp. z o.o. w R. jako kierowca. Odwołujący w T. także pracował jako kierowca autobusu, praca była taka sama jak w (...). Kierowcy byli przypisani do konkretnego autobusu, o który dbali. W czasie oczekiwania na następną grupę pracowników do przewiezienia myto autobus. Czasem tymi autobusami pracownicy ( kierowcy) obsługiwali wycieczki szkolne. Obsada autobusu przeważnie była stała, w razie urlopu lub L4 jechał ktoś inny.
Autobusów na stanie było ok. 40 do 60, a kierowców przynajmniej 120. W zależności od miejsca, w które kierowca zawoził pracowników i odbierał z poprzedniej zmiany, mogła zejść cała dniówka na ten dowóz i rozwiezienie pracowników po różnych miejscach, do których trzeba było ich dowieźć. Zmiana odwołującego trwała 12 godzin dziennie. Nie pracował w innym charakterze w tym czasie. Z reguły było przydzielonych dwóch kierowców na jeden autobus, ale bywały sytuacje jak awarie, urlop czy chorobowe, kiedy trzeba było dokonać zmian.
W okresie od 1 lutego 1994r. do 6 maja 2001r.odwołujący wykonywał pracę kierowcy na stanowisku kierowca – mechanik w Przedsiębiorstwie Usług (...) Sp. z o.o. Od 7 maja 2001r. do 31 lipca 2001r.(w okresie wypowiedzenia) zmieniono mu stanowisko na kierowca mikrobusu, w tym czasie korzystał ze zwolnienia lekarskiego. W firmie tej odwołujący jeździł jako kierowca autobusu linii międzynarodowych przez cały okres zatrudnienia. Jeździł autobusami mającym miejsca dla powyżej 40 osób. Nie było w firmie mikrobusów. Wśród pracowników tej firmy byli też pracownicy serwisu, którym podstawiało się autobus po powrocie z trasy.
Odwołujący nie pracował jako mechanik w C. L., mimo, że miał stanowisko kierowca – mechanik. Takie określenie stanowiska zabezpieczało sytuacje, kiedy podczas trasy za granicą autobus uległby awarii, wówczas kierowca mógł dokonać np. wymiany żarówki. W autobusie nie było żadnych narzędzi do naprawy, bo kierowcy nie znali się na naprawie. Chodziło tylko o drobne czynności jak np. wymianę żarówki. Każdy autobus miał swoją trzy osobową załogę, a w trasę wyjeżdżały dwie osoby. Kierowcy zmieniali się co 4,5 godziny jazdy.
Te zmiany kierowców wynikały z przepisów. Kiedy autobus zepsuł się w Polsce naprawiali go mechanicy z C. L., a za granicą pracodawca współpracował z trzema firmami, które zajmowały się naprawą. W razie awarii na trasie trzeba się było z nimi kontaktować. C. L. był podzielony na dział transportu - autobusowego i dział mechaniczny. Wszystkie naprawy wykonywali mechanicy działu mechanicznego. Na umowie o prace pracownicy mieli wpisane kierowca - mechanik, ale na świadectwie pracy wpisano np. świadkowi A. S.: kierowca autobusu powyżej 15 miejsc pracy.
Ubezpieczony nie dopilnował tej kwestii, bo nie wiedział, że będzie mu to potrzebne. Z zakresu czynności odwołującego w (...) sp. z o.o. wynikały m. in. czynności przeglądów i codziennej obsługi autokarów, usuwanie stwierdzonych usterek, utrzymanie czystości, prawidłowe załadowanie, przewóz i obanderolowanie bagażu pasażerów, rzetelne prowadzenie dokumentacji kursu i terminowe oraz rzetelne prowadzenie rozliczeń finansowych kursów. Analiza zakresu czynności odwołującego prowadzi do wniosku, że pełnił on obowiązki kierowcy a nie mechanika, a czynności usuwania usterek nie dotyczyły napraw pojazdu, lecz drobnych kwestii (jak wskazana przez świadków żarówka).
Razem z ubezpieczonym pracowali M. G., J. O., T. K. oraz A. S.. Ubezpieczony w spornym okresie posiada okresy nieskładkowe (L-4) w ilości nie mającej wpływu na prawo do rekompensaty, w łącznym wymiarze 5 miesięcy i 15 dni. Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego ze spornego okresu jego zatrudnienia, zeznań świadków M. G., J. O., T. K., i A. S., przesłuchania ubezpieczonego( protokół elektroniczny z rozprawy z 25 listopada 2025r.). Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i ubezpieczonego, którzy byli współpracownikami ubezpieczonego z okresu spornego i stąd bezpośrednimi świadkami jego pracy, gdyż były one rzeczowe, logiczne, zgodne ze sobą i korespondujące z treścią zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym zawartej w aktach osobowych ubezpieczonego.
S ąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego E. L. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. (t. jedn. Dz. U. z 2024 poz.1696) w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia wniosku, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub przepisów odrębnych.
Jednocześnie art. 2 pkt 5 powołanej ustawy stwierdza, że rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 17 grudnia 2015r. (sygn. akt III AUa 717/15), celem rekompensaty jest złagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach.
Nie polega ona jednak na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, ale na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (w myśl art.23 ustawy rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Jedynie nabycie prawa do wcześniejszej emerytury stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty, natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty.
Zdaniem Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwala na przyjęcie, że ubezpieczony w okresie objętym sporem od 3 maja 1984r. do 6 maja 2001r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w wykazie A działu VIII, pod poz. 2 tj.: „prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów.
” Z materiału dowodowego wynika, że ubezpieczony stale i w pełny wymiarze czasu pracy był kierowcą autobusu o liczbie miejsc powyżej 15. Wynika to jednoznacznie z wiarygodnych zeznań słuchanych w sprawie świadków M. G., J. O., T. K., i A. S., byłych współpracowników ubezpieczonego, a także zeznań samego ubezpieczonego i ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Po uwzględnieniu okresu spornego do pracy w warunkach szczególnych, a po odliczeniu okresów nieskładkowych, ubezpieczony legitymuje się wymaganym do przyznania rekompensaty 15 - letnim okresem takiej pracy.
W takiej sytuacji ubezpieczony spełnia przesłanki do przyznania prawa do rekompensaty. W konsekwencji takiego przyjęcia Sąd z mocy art. 47714 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu E. L. prawo do rekompensaty do emerytury od(...) tj. od miesiąca złożenia wniosku zawartego w odwołaniu z 6 maja 2024r. zgodnie z art. 129 w zw. z art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art.98 k.p.c. w związku z §9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. 2023 poz.1935 ). (-) SSO Gabriela Sobczyk