Social security court allows compensation for special work conditions based on expert opinion confirming 15+ years of radiation exposure.
Legislator summary
AI generatedThe court dismissed the appeal regarding the initial capital calculation but modified the contested decision to grant compensation for special work conditions. The applicant argued for recognition of work in special conditions based on his history as a fire alarm system installer, while the social security fund opposed this citing a 15-year minimum requirement. The court accepted the expert opinion confirming the applicant worked with radioactive isotopes for over 15 years, thereby establishing the legal entitlement to the compensation benefit.
Legislator headnote
AI generatedUstawa o emeryturach pomostowych, art. 21 ust. 1; Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., § 2 ust. 1; Rekompensata z tytułu pracy w warunkach szczególnych przysługuje, gdy okres pracy w takich warunkach, określany przez charakterystykę czynności i nie tylko przez świadectwo pracy, wynosi co najmniej 15 lat.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt VII U 1577/24
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2026 roku Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2026 roku w Warszawie sprawy Z. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. o ponowne ustalenie kapitału początkowego i rekompensatę z tytułu pracy w warunkach szczególnych na skutek odwołania Z. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. z dnia 5 lipca 2024r., znak: (...) (...) z dnia 2 września 2024r., znak: (...) 1. oddala odwołanie od decyzji z dnia 5 lipca 2024r., znak: (...) (...) 2. zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 2 września 2024r., znak: (...), w ten sposób, że przyznaje Z. C. rekompensatę z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
UZASADNIENIE
do punktu 2 wyroku z dnia 11 lutego 2026 roku Z. C. w dniu 25 września 2024r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w K.: - z dnia 5 lipca 2024r., znak: (...) (...), o ponownym ustaleniu kapitału początkowego; - z dnia 2 września 2024r. znak: (...), odmawiającej prawa do rekompensaty. Uzasadniając odwołanie, Z. C. wskazał, że w firmie (...) pracował od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r. na stanowisku montera instalacji sygnalizacji pożaru. Po czterech latach pracy awansował na stanowisko zastępcy brygadzisty, a następnie od 1 marca 1992r. na stanowisko brygadzisty, wykonując w dalszym ciągu prace związane z montażem i konserwacją systemów sygnalizacji pożaru.
Do firmy (...) przeszedł z firmy (...) jako brygadzista (firma (...) przejęła pracowników z (...) - tylko brygadzistów) i pracował tam od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. Wykonywał nadal prace związane z montażem i konserwacją instalacji sygnalizacji pożaru (odwołanie z 25 września 2024r., k. 3-4 a.s.). W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w K. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., a uzasadniając przedstawione stanowisko zacytował treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych, zgodnie z którym rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Ponadto organ rentowy wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Okresy pracy, o których mowa wyżej, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach (...) lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia).
Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, organ rentowy wyjaśnił, że ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej do 31 grudnia 2008r. W ocenie organu rentowego Z. C. udokumentował jedynie 11 lat, 7 miesięcy i 19 dni takiego stażu (okres od 12 września 1977r. do 25 września 1979r. i od 16 listopada 1998r. do 31 grudnia 2008r. z wyłączeniem zwolnień lekarskich). Organ rentowy odmówił uwzględnienia okresu od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r., a więc zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w R. oraz od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. - zatrudnienia w (...) sp. z o.o. z siedzibą w K., ponieważ pracodawcy w świadectwach pracy w szczególnych warunkach powołali się na rozporządzenie Rady Ministrów, Wykaz A, Dział XIV, pkt 4, ale zarazem wskazali stanowisko nie znajdujące odzwierciedlenia w tym akcie prawnym.
Wymienili odpowiednio prace związane z montażem izotopowych czujek dymu, narażające na promieniowanie jonizujące - początkowo na stanowisku montera instalacji sygnalizacji p.poż. - zastępcy brygadzisty, a następnie brygadzisty oraz prace związane z montażem i konserwacją izotopowych czujek dymu, narażających na działanie promieniowania jonizującego jako monter instalacji (...) – brygadzista. Natomiast w rozporządzeniu wskazano prace narażające na działanie promieniowania jonizującego oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia (odpowiedź na odwołanie z 17 października 2024r., k. 15-16 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Z. C. w okresie od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) na stanowiskach: montera instalacji sygnalizacji p.poż., zastępcy brygadzisty oraz brygadzisty. Wykonywał prace polegające na montażu i instalacji systemów przeciwpożarowych. Zajmując stanowisko brygadzisty, wykonywał takie same zadania, jak pracując na stanowisku montera. Funkcja brygadzisty zobowiązywała do większej odpowiedzialności i organizacji materiałów.
Na co dzień praca polegała na zamawianiu i instalowaniu czujek. W tamtym czasie przeważnie były to czujki izotopowe, w których był G. 239. Poza tym ubezpieczony zajmował się uruchamianiem systemów, ich konserwacją, a także wykonywaniem pomiarów dozymetrycznych i kontrolą szczelności źródła promieniowania. Był narażony na kontakt z czujkami (pismo z 28 lutego 1992r., k. 6 a.s.; świadectwo pracy z dnia 30 listopada 1992r., k. 11 a.s.; zeznania ubezpieczonego, k. 50 a.s.). Ubezpieczony w okresie od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. pracował w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) sp. z o.o. z siedzibą w K..
Został przejęty przez tego pracodawcę z Przedsiębiorstwa (...) i wykonywał prace montera instalacji (...) – brygadzisty. Od dnia 28 maja 1993r. do dnia 30 czerwca 1993r. korzystał z urlopu bezpłatnego. Jego zadania – podobnie jak u wcześniejszego pracodawcy - również polegały na montażu i instalacji systemów przeciwpożarowych. Wykonując pracę, Z. C. realizował te same czynności, jak w Przedsiębiorstwie (...) (umowa o pracę z dnia 1 grudnia 1992r., k. 61 a.s.; świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 1993r., k. 57 a.s.; zeznania ubezpieczonego, k. 50 a.s.).
Przedsiębiorstwo (...) w dniu 30 listopada 1992r. wystawiło ubezpieczonemu świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w którym wskazano, że Z. C. w okresie od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r. stale i w pełnym wymiarze wykonywał prace związane z montażem izotopowych czujek dymu, narażając się na promieniowanie jonizujące, początkowo na stanowisku montera instalacji sygnalizacji p.poż. zastępcy brygadzisty, a następnie jako brygadzista. Jako podstawa prawna wskazany został Dział XIV poz. 4 wykaz A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (Dz.
U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) (świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia 30 listopada 1992r., k. 13 a.s.). (...) sp. z o.o. również wydała Z. C. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W dokumencie wystawionym 16 marca 2009r. wskazała, że od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze wykonywał prace związane z montażem i konserwacją izotopowych czujek dymu, tym samym narażając się na działanie promieniowania jonizującego i pracując jako monter instalacji (...) – brygadzista (świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 16 marca 2009r., k. 71 a.s.).
To samo zostało potwierdzone w „Informacji o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach” z dnia 21 sierpnia 2024r., wystawionej przez tego pracodawcę (informacja o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach z dnia 21 sierpnia 2024r., k. 87 a.s.). W dniu 7 stycznia 2024r. ubezpieczony złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę z rekompensatą (wniosek o emeryturę z rekompensatą – akta ZUS). Decyzją z dnia 10 lipca 2024r. organ rentowy przyznał zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 1 lipca 2024r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Wysokość świadczenia została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W dalszej części decyzji organ rentowy wskazał, że odmawia przyznania rekompensaty, ponieważ na dzień 31 grudnia 2008r. ubezpieczony nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych (decyzja ZUS z dnia 10 lipca 2024r. – akta ZUS). W dniu 14 sierpnia 2024r. Z. C. wniósł o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. Decyzją z dnia 2 września 2024r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w K. odmówił ubezpieczonemu prawa do rekompensaty, wskazując, że ubezpieczony na dzień 31 grudnia 2008r. nie udokumentował 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony udowodnił staż pracy w szczególnych warunkach od 12 września 1977r. do 25 września 1979r. oraz od 16 listopada 1998r. do 31 grudnia 2008r. (z wyłączeniem zwolnień lekarskich) – łącznie 11 lat, 7 miesięcy i 19 dni. Do okresu pracy w warunkach szczególnych nie został uwzględniony okresu pracy w (...) sp. z o.o. oraz w Przedsiębiorstwie (...), ponieważ dostarczone przez ubezpieczonego dokumenty nie spełniają wymaganych warunków. Pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach powołał się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.
Wykaz A Dział XIV pkt 4, ale wykazał stanowisko nieznajdujące odzwierciedlenia w powołanym wykazie. Ponadto pracodawca nie powołał się na zarządzenie resortowe właściwego ministra, któremu zakład pracy podlegał (wniosek z dnia 14 sierpnia 2024r. i decyzja ZUS z dnia 2 września 2024r. – akta ZUS). Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych dokumentów, zgromadzonych w aktach organu rentowego i aktach osobowych Z. C. oraz w oparciu o zeznania ubezpieczonego. Dokumenty zostały ocenione jako wiarygodne z uwagi na to, że strony sporu ich nie kwestionowały.
Zeznania Z. C. Sąd również ocenił jako zasługujące na wiarę, gdyż ich treść jest spójna z tym, co wynika z dokumentów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Regulacja dotycząca rekompensaty z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, o którą wnioskował Z. C., została wprowadzona do ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2024r., poz. 1696). Art. 2 pkt 5 tej ustawy zawiera definicję rekompensaty rozumianej jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób jej obliczenia określają art. 21 – 23 zamieszczone w Rozdziale III „Rekompensata”.
Art. 23 stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę oraz, że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W art. 21 ust. 1 ustawy wskazano natomiast, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub przepisów odrębnych.
Wskazywane art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty:
1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Z kolei w art. 21 ust. 2 tej ustawy została zawarta przesłanka negatywna, którą stanowi ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub przepisów odrębnych. W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że Z. C. nie miał przyznanej prawomocną decyzją organu rentowego prawa do emerytury wcześniejszej, ani nie przysługuje mu prawo do emerytury pomostowej, w jego przypadku nie wystąpiły więc przesłanki negatywne, o których była mowa.
Jeśli chodzi natomiast o wskazane wcześniej przesłanki pozytywne nabycia prawa do rekompensaty, to analiza cytowanych przepisów ustawy o emeryturach pomostowych , prowadzi do wniosku, że prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948r., które przed 1 stycznia 2009r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, tak przy ustalaniu prawa do rekompensaty będą uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W rozpatrywanej sprawie organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu okresów zatrudnienia od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r. i od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. ze względu na wadliwe wystawienie świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W dokumentach, jakie wystawili pracodawcy zatrudniający ubezpieczonego we wskazanych okresach, potwierdzone zostało, że Z. C. wykonywał prace wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w Wykazie A, Dział XIV, pkt 4. Pracodawcy wskazali odpowiednio prace związane z montażem izotopowych czujek dymu, narażające na promieniowanie jonizujące - początkowo na stanowisku montera instalacji sygnalizacji p.poż. - zastępcy brygadzisty, a następnie brygadzisty oraz prace związane z montażem i konserwacją izotopowych czujek dymu, narażających na działanie promieniowania jonizującego jako monter instalacji SAP – brygadzista.
Zdaniem ubezpieczonego sama treść ww. dokumentów stanowi domniemanie wykonywania przez niego pracy w warunkach szczególnych w spornych okresach. Odnosząc się do ww. okoliczności i stanowisk stron, należy zwrócić uwagę, że wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy ( wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00).
Jednakże, na etapie postępowania sądowego Sąd samodzielnie, niezależnie od oceny pracodawcy zaprezentowanej w ww. dokumencie, ocenia to, czy praca w spornym okresie może być kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych. Sąd takiej oceny dokonuje nie tylko, gdy brak jest świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale także wtedy, gdy pracodawca wystawi taki dokument. Jest tak dlatego, że jest on dokumentem prywatnym i jego wiarygodność każdorazowo podlega ocenie. O znaczeniu świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach w sądowym postępowaniu odwoławczym wypowiedział się Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 6 grudnia 2023r. (III USK 315/22, LEX nr 3649728), podkreślając że prawo do wcześniejszej emerytury warunkuje praca w szczególnych warunkach określona w rozporządzeniu wykonawczym, czyli uprawnienie wynika z takiej pracy na określonym stanowisku, stale i w pełnym wymiarze.
Świadectwo pracy w szczególnych warunkach jest tylko dowodem, który z założenia powinien potwierdzać faktyczną pracę na danym stanowisku pracy w szczególnych warunkach. Gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestionuje świadectwo pracy, to spór rozpoznaje sąd ubezpieczeń społecznych. Wówczas prócz dowodu z dokumentów dowodem mogą być też zeznania świadków. Pracownik może też wykazywać, że pracodawca wystawił nieprawidłowe świadectwo pracy, gdyż faktycznie wykonywał prace w szczególnych warunkach. Innymi słowy, niezależnie od treści świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub jego braku w sądowym postępowaniu odwoławczym sprawa po odwołaniu od decyzji organu rentowego staje się sprawą cywilną i sąd ustala stan faktyczny, czyli czy ubezpieczony wykonywał jako pracownik pracę w szczególnych warunków.
Świadectwo pracy jest wówczas tylko dowodem, który podlega ocenie. Podobne stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 czerwca 2018r. (I UK 325/17, LEX nr 2558479) podkreślając, że świadectwo pracy oraz świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach są dokumentami prywatnymi, wystawianymi przez prywatnego pracodawcę, są jego oświadczeniami wiedzy, które mogą być podważane w każdy sposób przed sądem w postępowaniu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd nie jest zaś w żaden sposób związany oceną charakteru zatrudnienia pracownika dokonaną przez pracodawcę w wystawionym pracownikowi świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Ma ono służyć jedynie celom dowodowym. Dokument ten podlega co do swojej wiarygodności i mocy dowodowej takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód (art. 233 § 1 k.p.c.). Z uwagi na powyższe Sąd w przedmiotowej sprawie nie ustalił wykonywania przez ubezpieczonego pracy w warunkach szczególnych w spornych okresach, opierając się tylko na świadectwach, jakie wystawili pracodawcy. Dokumenty te zakwestionował organ rentowy, to nie oznacza jednak, że nie było możliwości, by dokonać ustaleń zgodnych ze stanowiskiem ubezpieczonego, a to dlatego, że bez względu na to, czy świadectwo pracy w warunkach szczególnych zostało przez pracodawcę wystawione bądź w sytuacji jego wadliwości, Sąd każdorazowo bada, jakie prace wykonywał wnioskodawca oraz jak należy je kwalifikować.
Jest to możliwie, gdyż w razie wszczęcia postępowania sądowego, toczącego się wskutek odwołania ubezpieczonego od odmownej decyzji organu rentowego w sprawie przyznania uprawnień do wcześniejszej emerytury czy rekompensaty, dopuszczalne jest przeprowadzanie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego .
W postępowaniu sądowym nie ma bowiem takich ograniczeń dowodowych jak w postępowaniu przez Zakładem i wnioskodawca nie tylko świadectwem pracy w warunkach szczególnych może wykazać, że faktycznie pracował w warunkach szczególnych. W tym celu może przedstawić również i inne dowody. Uwzględniając zaprezentowane poglądy i przepisy, Sąd – ustalając, czy Z. C. wykonywał prace w warunkach szczególnych od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r. i od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. – najpierw w Przedsiębiorstwie (...), a potem w (...) sp. z o.o.
– przesłuchał ubezpieczonego i dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W opinii z dnia 15 września 2025r. biegły sądowy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy Ł. E. wskazał, że ubezpieczony, pracując u wskazanych pracodawców, wykonywał pracę w potencjalnym narażeniu na promieniowaniu jonizujące. W ocenie biegłego, nie ma znaczenia nazwa stanowiska (monter, z-ca brygadzisty, czy brygadzisty), jeśli do zadań Z. C. wciąż należały prace związane z montażem czujek zawierających promieniotwórcze izotopy.
Biegły wskazał, że poz. 24 działu XIV zawartego w wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) uwzględnia „Kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie", a więc również „prace narażające na działanie promieniowania jonizującego oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia".
Tym samym osoba pełniąca funkcję kierowniczą, nadzorującą prace lub osoby je wykonujące, również powinna być uznana za taką, która wykonuje prace w szczególnych warunkach. Specyfika pracy ubezpieczonego odpowiadała pozycji 4 i ewentualnie pozycji 24 działu XIV „Prace różne" z Wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. W dalszej części biegły wskazał, że o tym, czy dana praca może być uznana za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie decyduje świadectwo pracy w szczególnych warunkach, czy też nazwa stanowiska pracy, na którym praca ta jest wykonywana, lecz jej charakterystyka, zgodnie z kryteriami zawartymi w przepisach.
W analizowanym przypadku biegły wyraził stanowisko, że można stwierdzić, że Z. C. - świadcząc pracę w okresach od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r. oraz od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. - wykonywał pracę w warunkach szczególnych, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (opinia biegłego sądowego z dnia 15 września 2025r., k. 93-98 a.s.). Opinię biegłego sądowego Ł. E. Sąd ocenił jako rzetelną.
Została ona została wydana w oparciu o zgromadzone dokumenty, jak również przy uwzględnieniu zeznań ubezpieczonego. Ponadto treść opinii jest jasna i logiczna, a także wyczerpująco i przekonująco uzasadniona. Biegły sądowy ostatecznie udzielił jednoznacznej odpowiedzi na pytania. Dokonując charakterystyki wykonywanych przez ubezpieczonego czynności, odniósł się do odpowiednich przepisów, formułując logiczne i zrozumiałe wnioski. Istotne jest również i to, że tak ubezpieczony, jak i organ rentowy, nie wnieśli zastrzeżeń i uwag do opinii sporządzonej przez biegłego.
Powyższe potwierdza, że opinię biegłego należało ocenić jako jasną i zrozumiałą i uwzględnić ją, dokonując ustaleń faktycznych i oceny prawnej. W konsekwencji zaaprobowania omówionej opinii oraz analizy innych zgromadzonych w sprawie dowodów, Sąd ostatecznie przyjął, że Z. C. w okresie od 1 stycznia 1988r. do 30 listopada 1992r. w Przedsiębiorstwie (...) oraz w okresie od 1 grudnia 1992r. do 30 czerwca 1993r. w (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. wykonywał pracę w potencjalnym narażeniu na promieniowanie jonizujące. Jego praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy i mimo różnego nazewnictwa stanowisk (monter, zastępca brygadzisty, czy brygadzista), ubezpieczony przez cały wskazany czas zajmował się montażem czujek zawierających promieniotwórcze izotopy, wykonując tym samym prace wskazane pod pozycją 4 i 24 działu XIV Wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r.
Wymieniono tam prace narażające na działanie promieniowania jonizującego oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia oraz kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, a takie właśnie prace ubezpieczony realizował w spornych okresach. Po uwzględnieniu tych okresów (łącznie stanowią one 5 lat i 6 miesięcy) i ich zsumowaniu z dotychczas ustalonym przez organ rentowy stażem pracy w warunkach szczególnych – 11 lat, 7 miesięcy i 19 dni, łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosi 17 lat, 1 miesiąc i 19 dni, a więc więcej niż wymagane 15 lat.
W tych okolicznościach należało stwierdzić, że ubezpieczony spełnia przesłanki do uzyskania prawa do rekompensaty. W konsekwencji odwołanie w tym zakresie podlegało uwzględnieniu poprzez zmianę zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c.