Social security court dismissed appeal as pension rights were acquired less than five years before retirement age.

Sygn. akt VIII U 2212/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1.07.2025 roku ZUS (...) Oddział w Ł. odmówił E. O. podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu, ponieważ nabyła prawo do renty rodzinnej wcześniej niż 5 lat przed osiągnieciem wieku emerytalnego określonego w art., 24 ust. 1 ustawy emerytalnej, czyli 60 lat dla kobiet. (decyzja k.55 akt ZUS). Ubezpieczona odwołała się od powyższej decyzji, podnosząc, m.in. że w 1999 roku rocznikowo ukończyła 55 lat, nie pamięta dokładnie, od jakiej daty miała wypłacaną rentę rodzinną. Wniosła o zwrócenie się do (...) o sprawdzenie, czy decyzja nie narusza jej praw konstytucyjnych. ( odwołanie k.3 ). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując, jak w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k.

7) W piśmie z dnia 5.11.2025 r wnioskodawczyni podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, wniosła o analizę jej odwołania z uwzględnieniem art. 5 kc. (pismo – k.

16) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: E. O. urodziła się (...). Powszechny wiek emerytalny 60 lat ubezpieczona osiągnęła w dniu 21.12.2004 roku( bezsporne) Decyzją z dnia 5.08.1999 roku organ rentowy ustalił dla ubezpieczonej prawo do renty rodzinnej – od dnia 6.07.1999 roku, na stałe. (bezsporne – decyzja w załączonych aktach ZUS – k.

8) Decyzją z dnia 11.04.2025 r organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę (symbol E) od dnia 1.03.2025 r, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. W uzasadnieniu wskazano, że wyliczona emerytura jest świadczeniem korzystniejszym (bezsporne – decyzja w aktach ZUS – k.

19) W dniu 17.03.2025 roku ubezpieczona złożyła wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną. (wniosek w aktach ZUS – k.

22) W wyniku tego wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. (bezsporne)

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie wnioskodawczyni nie jest zasadne. Zgodnie z art. 95 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz.1631t.j) osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę rodzinną oraz 25 % emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, albo 2) przysługującą emeryturę, emeryturę rolniczą, emeryturę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emeryturę wojskową, emeryturę policyjną, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, rentę rolniczą szkoleniową, rentę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskową rentę inwalidzką albo policyjną rentę inwalidzką, oraz 25 % renty rodzinnej.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu osoba uprawniona ma prawo do wypłaty świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 w przypadku:

1) osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1;

2) pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

3) nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust.

1. Zgodnie z art. 24 ust. 1 cytowanej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn (…). Prawo do świadczenia określonego w ustawie emerytalnej (in abstracto) powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Zatem powstaje i istnieje niezależnie od decyzji organu rentowego, a tylko jego realizacja w postaci wypłaty świadczenia wymaga potwierdzenia decyzją. Tak więc istnienia prawa do świadczeń (in abstacto), związanego ze spełnieniem ustawowych warunków nabycia tego prawa, nie można utożsamiać z przyznaniem i wypłatą świadczenia.

Zadaniem organu rentowego, na etapie nabycia in concreto prawa, jest jedynie ustalenie, że zostały spełnione warunki uzyskania uprawnienia emerytalnego oraz jego konkretyzacja w drodze decyzji./tak SN w postanowieniu z dnia 8.05.2025 r, (...) 239/24/ Wobec tego, że ubezpieczona nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1, z uwagi na treść obowiązujących przepisów, które zarówno organ rentowy jak sąd ma obowiązek stosować, ubezpieczona nie spełniła warunków do wypłaty świadczeń w zbiegu.

Sąd nie znalazł podstaw faktycznych ani prawnych do kierowania zapytania do (...), bowiem treść spornego przepisu nie budzi wątpliwości, nadto dotychczas nie zostało obalone domniemanie zgodności z Konstytucją tego przepisu. Należy przypomnieć, że podjęcie czynności przez Rzecznika następuje: 1)na wniosek obywateli lub ich organizacji; 2)na wniosek organów samorządów; 2a)na wniosek Rzecznika Praw Dziecka; 2b)na wniosek Rzecznika Małych i Średnich (...); 3)z własnej inicjatywy. (art. 9 ustawy z dnia 15.07.1987 r o Rzeczniku Praw Obywatelskich, Dz.U. 2024.1264 t.j.) W zakresie zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego, należy podnieść, że do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się ani art. 5 k.c, ani art.8k.p. Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, mają charakter przepisów prawa publicznego.

Rygoryzm prawa publicznego nie może być łagodzony konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego przewidzianą w art. 5 k.c. lub w art. 8 k.p. Zarzut ten (nadużycia prawa podmiotowego, albo czynienia ze swego prawa podmiotowego użytku niezgodnego z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa) w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych musiałby być odniesiony do czynności organu rentowego, który - wyda-jąc decyzję - nie korzysta ze swoich praw podmiotowych (regulowanych prawem prywatnym - Kodeksem cywilnym lub Kodeksem pracy), lecz realizuje ustawowe kompetencje organu władzy publicznej.

Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 5 k.c. jest niezasadny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego w spra-wach z zakresu ubezpieczeń społecznych art. 5 k.c. nie ma zastosowania, zaś mate-rialnoprawną podstawą świadczeń emerytalno-rentowych mogą być tylko przepisy prawa, a nie zasady współżycia społecznego (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: wyrok z 19 czerwca 1986 r., II URN 96/86, Służba (...) 1987 nr 3; wyrok z 29 października 1997 r., II UKN 311/97, OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 465; wyrok z 26 maja 1999 r., II UKN 669/98, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 597 - notka; wyrok z 12 stycznia 2000 r., II UKN 293/99, OSNAPiUS 2001 nr 9, poz. 321 - notka, postano-wienie z 26 maja 1999 r., II UKN 670/98, niepublikowane).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14 § 1 kpc orzekł jak w sentencji.