Plaintiff's claim dismissed due to settled dispute; court awards costs based on efficiency and fairness principles.

sygn. akt I C 1548/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 29 lipca 2024 roku Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. w I Wydziale Cywilnym w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 lipca 2024 roku w W. sprawy z powództwa K. L., W. L. i A. L. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o zapłatę 1. oddala powództwo;

2. zasądza od każdego z powodów na rzecz pozwanej po 305,67 zł (trzysta pięć złotych sześćdziesiąt siedem groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE

P. ż wartość przedmiotu sporu nie przekracza 4 000 zł, uzasadnienie sporządzono w skróconej formie stosownie do art. 505 8 § 4 k.p.c., ograniczając je do wyjaśnienia podstawy prawnej z podaniem przepisów prawa. Powództwo należało oddalić z uwagi na zasadnie podniesiony przez pozwaną zarzut powagi rzeczy ugodzonej ( res transacta). Zgodnie z treścią art. 917 k.c. przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Na gruncie niniejszej sprawy strony zawarły 24 września 2023 r. ugody („umowy o wypłatę natychmiastowej rekompensaty”), zgodnie z którymi pozwana zobowiązała się wypłacić po 100 euro rekompensaty z tytułu opóźnienia lotu z przyczyn od niej niezależnych i niemożliwych do uniknięcia, a powodowie zrzekli się wszelkich innych roszczeń z tego tytułu, oświadczając, że zostali poinformowani o prawach wynikających z rozporządzenia na (...), w szczególności są świadomi treści art. 7 ww. rozporządzenia. Ugody zostały przez pozwaną wykonane 11 października 2023 r.

W tej sytuacji powództwo podlegało oddaleniu. Zarzut niezwiązania ugodą w związku z uchyleniem się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 918 § 1 k.c., uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie byłyby powstały, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy.

Jak z kolei wynika z treści § 2 cytowanego artykułu, nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w złej wierze. Tak więc uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu możliwe jest, o ile błąd dotyczy stanu faktycznego (a nie treści ugody), który w świetle treści ugody został przez strony uznany za pewny (a nie niepewny, a ugoda miała tę niepewność uchylić), a okazał się nieprawdziwy. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy powodowie, choć reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika, nie wykazali tej przesłanki (art. 6 k.c.) tj. ani że w świetle treści ugody przyczyny opóźnienia lotu leżące poza możnością panowania przewoźnika były uznawane przez strony za pewne, ani że w rzeczywistości było odwrotnie (nie wynikały z okoliczności nadzwyczajnych, zwalniających przewoźnika z odpowiedzialności zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004).

Bierność powodów ma istotne znaczenie procesowe, mając na uwadze zakreślony zawodowemu pełnomocnikowi rygor z art. 2053 § 2 k.p.c. z terminem na podanie wszystkich twierdzeń i dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia, który upłynął 15 lipca 2024 r. Dość wskazać, że co do zasady (vide art. 917 k.c.) ugoda zawierana jest w celu uchylenia niepewności, a więc zawarte w niej oświadczenia (typu „strony zgodnie stwierdzają, że”) nie stanowią dowodu przekonania graniczącego z pewnością o zgodności tych stwierdzeń z rzeczywistością.

Przeciwnie, należy stwierdzić, że na gruncie niniejszej sprawy strony, zawierając ugodę, uchyliły niepewność co do przyczyn opóźnienia lotu, uznając je zgodnie za niezależne od przewoźnika i nierodzące po jego stronie odpowiedzialności odszkodowawczej. Po drugie, wskazać należy, że powodowie nie wykazali żadnej inicjatywy celem wykazania rzeczywistych (ich zdaniem) przyczyn opóźnienia tj. że były inne niż wskazane w ugodzie (leżały po stronie przewoźnika) – nie podali ani żadnych twierdzeń w tym kierunku ( onus proferendi), ani dowodów ( onus probandi).

Pełnomocnik powodów ograniczył się do powołania na art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004, w świetle którego pasażer może dochodzić odszkodowania uzupełniającego ugodzone, jeśli zawarcie ugody było skutkiem niepoinformowania go o przysługujących prawach. Jednakże twierdzenie pełnomocnika powodów o wprowadzeniu pasażerów (błędnie nazywanych przez pełnomocnika „cedentami”) w błąd pozostaje nie tylko gołosłowne (niepoparte żadnymi dowodami – art. 6 k.c., w szczególności pełnomocnik nie zgłosił dowodu z przesłuchania powodów), ale nadto sprzeczne z zawartymi w podpisanych ugodach oświadczeniami powodów o świadomości ich praw i treści art. 7 rozporządzenia nr 261/2004, gdzie wskazana jest wysokość należnej rekompensaty.

W szczególności dowodem na okoliczność przeciwną nie może być protokół rozprawy z innej sprawy sądowej, dotyczącej innego lotu, gdzie inni pasażerowie złożyli zeznania, w świetle których zresztą zawarcie ugód było w pełni dobrowolne, bo zeznający w tamtej sprawie ugód takich świadomie nie podpisali. Nie świadczy też o nieświadomości powodów to, że w tamtej sprawie stewardessy informowały, że przewoźnik nie zgodzi się na wypłatę ugodowo wyższej kwoty. Powoływanie przez pełnomocnika powodów art. 184 k.p.c., który dotyczy ugody sądowej (i to zawieranej w ramach tzw. postępowania pojednawczego – por. art. 223 § 2 k.p.c.) było zupełnie nieadekwatne, mając na uwadze zawarcie przez strony ugody pozasądowej.

O kosztach procesu sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 105 § 1 k.p.c. O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 11 k.p.c. Sąd nie podziela stanowiska deprecjonującego współuczestnictwo formalne, które jest wyrazem chęci powodów do zaoszczędzania wysiłku sądu i pozwanego (tym samym wygenerowanych tym kosztów) i zrównujące to współuczestnictwo z technicznym połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w trybie art. 219 k.p.c., którego konsekwencją jest założenie, że (jednemu) pozwanej reprezentowanej przez (jednego) radcę prawnego, w razie wygrania sprawy z powództwa kilku współuczestników formalnych należy się wielokrotność wynagrodzeń radcy prawnego (stanowisko to narusza art. 105 § 1 k.p.c., art. 72 § 1 k.p.c., art. 98 § 3 k.p.c., i wcale nie jest uzasadnione uchwałami III CZP 29/15 i III CZP 58/15, a co najwyżej wyrażonymi w ich uzasadnieniach obiter dicta niedostatecznie uzasadnionymi poglądami zrównującymi instytucję współuczestnictwa z technicznym połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania, ponadto prowadzi do rezultatów sprzecznych z zasadami wyrażonymi w art. 109 § 2 k.p.c. i z zasadami słuszności, a w sprawach pasażerskich ponadto narusza prawo unijne zniechęcając pasażerów groźbą poniesienia wysokich kosztów od dochodzenia mających genezę w rozporządzeniu unijnym roszczeń).

Co do zasady pozwanej należny byłby zwrot kosztów w wysokości 917 zł, z czego 900 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego wg stawki z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych i 17 zł tytułem poniesionej opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa. Zasądzenie pozwanej kosztów w takiej wysokości byłoby jednak niezasadne w świetle art. 102 k.p.c., który wymaga uwzględnienia szczególnie uzasadnionego wypadku, który ma miejsce w niniejszej sprawie. Okazuje się bowiem, że gdyby powodowie wytoczyli 3 osobne procesy przeciwko pozwanej (każdy z powodów o 300 euro z odsetkami), wówczas każdy z nich zobowiązany byłby do zwrotu pozwanej po 287 zł kosztów procesu (270 zł wynagrodzenia wg stawki z § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa).

Byłoby niesprawiedliwe i dysfunkcjonalne (w konsekwencji prowadziłoby do mnożenia przez powodów procesów, co tylko dodałoby zbędnej pracy pozwanym i sądom), gdyby powodowie, którzy swoją decyzją co do wystąpienia z jedną (zamiast trzema) sprawami zaoszczędzili pracy tak sądowi jak i pozwanej, mieli ponosić przez to wyższe koszty. Omyłkowo jednak (nie uwzględniając powyższego) sąd zasądził od każdego z powodów po 305,67 zł zamiast po 287 zł. Może być to naprawione, chociażby w trybie autokontroli, w razie wniesienia stosownego środka zaskarżenia.

Z. ądzenia: - odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanej r. pr. K. B. przez umieszczenie w portalu informacyjnym. W., 23 sierpnia 2024 roku asesor sądowy Mateusz Janicki