Social Security Court dismissed appeal against pension decision, ruling agency cannot act ex officio for early retirement.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court dismissed the insured's appeal against a decision granting a pension only from the month of the application. The insured argued the agency should have initiated proceedings ex officio upon reaching age 65, but the court found no legal basis for such action. The court determined that the specific transitional provisions allowed the insured to choose between ages 65 and 67, negating an automatic obligation to start proceedings at 65.
Legislator headnote
AI generatedArt. 116 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Art. 19 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r.: The social security agency lacks the authority to initiate pension proceedings ex officio when the insured has reached the statutory retirement age, provided specific transitional rules grant the insured a choice of age.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII U 1632/24
UZASADNIENIE
Decyzją z 27 sierpnia 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., przyznał ubezpieczonemu H. M., prawo do emerytury od 1 sierpnia 2024r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o emeryturę. Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji domagając się wyrównania świadczenia, za okres (...), tj. od osiągnięcia przez niego powszechnego wieku emerytalnego. W uzasadnieniu odwołania i w toku procesu podnosił, iż organ rentowy, na skutek własnego błędu, przed osiągnięciem przez niego powszechnego wieku emerytalnego, nie poinformował o możliwości złożenia wniosku o prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, z momentem jego osiągnięcia.
W ocenie odwołującego, ZUS winien z urzędu wszcząć postępowanie w sprawie przyznania mu prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego i przyznać to świadczenie od daty ukończenia tego wieku. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu ZUS powołał się na treść ustawy z 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy emerytalnej i podkreślił, że ustawodawca dla osób takich jak ubezpieczony, zachował możliwość przechodzenia ze świadczenia przedemerytalnego na emeryturę z powszechnego wieku, do czasu osiągnięcia przez nich powszechnego wieku emerytalnego, obowiązującego przed wejściem w życie tej ustawy, tj. w wypadku odwołującego 67 lat.
Obecnie natomiast, ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę z powszechnego wieku dopiero w sierpniu 2024r. i zgodnie z art. 129 ZUS mógł dokonać wypłaty świadczenia nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku o nowe świadczenie. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony H. M. urodzony (...), w okresie od 13 stycznia 2016r. był uprawniony do świadczenia przedemerytalnego, przyznanego decyzją z 5 lutego 2016r. W treści tej decyzji, odwołujący został poinformowany, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ustanie w dniu poprzedzającym osiągnięcie przez niego wieku 67 lat.
Następnie 16 listopada 2016r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 38). Weszła ona w życie od 1 października 2017r., jednak już wcześniej organ rentowy zobowiązany był do poinformowania niektórych świadczeniobiorców o wprowadzonych nią zmianach. Pismem z 12 lipca 2017r., wysłanym listem poleconym, ZUS poinformował ubezpieczonego, że zgodnie z przepisami tej ustawy, osoby mające ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego w dniu wejścia w życie tej ustawy , tj. 1 października 2017r., zachowują prawo do tego świadczenia przedemerytalnego do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia przez nich podwyższonego wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. la i lb ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w brzmieniu obowiązującym 30 września 2017r., chyba, że przed dniem poprzedzającym dzień osiągnięcia tego wieku ustanie prawo do świadczenia przedemerytalnego z innych przyczyn.
ZUS poinformował również o obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy warunkach nabywania prawa do emerytury i możliwości zgłoszenia wniosku o emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Dodatkowo ZUS poinformował, że osoba mająca w dniu wejścia w życie tej ustawy, ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego, po ukończeniu nowego powszechnego wieku emerytalnego, może zgłosić wniosek o emeryturę na warunkach określonych w znowelizowanej ustawie emerytalnej.
Z kolei ustalenie w takim wypadku, w drodze decyzji, prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych spowoduje ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia, od którego zostanie przyznana emerytura z FUS. Z kolei 2 sierpnia 2024r. ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego. W załatwieniu tego wniosku, organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję mocą której przyznał ubezpieczonemu, prawo do emerytury od 1 sierpnia 2024r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o emeryturę. Równocześnie, w związku z przyznaniem emerytury, prawo do świadczenia przedemerytalnego ustało z dniem 1 sierpnia 2024r.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego, zeznania świadka M. M. (k.30v) i przesłuchania ubezpieczonego (k.30v-31). Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych. Stan faktyczny sprawy nie był sporny.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie, prawo ubezpieczonego do emerytury z powszechnego wieku 65 lat, jest ostatecznie bezsporne. Przedmiotem sporu pozostaje natomiast data od której winno nastąpić wyliczenie tego świadczenia, bowiem ubezpieczony domaga się przyznania i wypłaty wyrównania emerytury za okres od osiągnięcia wieku 65 lat, tj. od 9 lipca 2024r. nie zaś jak uczynił to organ rentowy, od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie, tj. od 1 sierpnia 2024r. Jak wynika z materiału dowodowego, w momencie nabycia przez ubezpieczonego uprawnień do świadczenia przedemerytalnego, obowiązywał art. 24 ust. la i lb ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie z art. 24 ust. lb, pkt 20, wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie po dniu 30 września 1953r. wynosi co najmniej 67 lat. Tak więc powszechnym wiekiem emerytalnym, obowiązującym w tym czasie odwołującego był wiek 67 lat. Wprawdzie od 1 października 2017r., w życie weszły przepisy ustawy z 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 38), która dla mężczyzn przywróciła powszechny wiek emerytalny, wynoszący 65 lat. Równocześnie jednak w art. 19 przewidziała prawo wyboru, dla osób pobierających przed jej wejściem w życie, między innymi, świadczenia przedemerytalne.
Mianowicie osoby mające ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego w dniu wejścia w życie tej ustawy , tj. 1 października 2017r., zachowują prawo do tego świadczenia przedemerytalnego do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia przez nich podwyższonego wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. la i lb ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w brzmieniu obowiązującym 30 września 2017r., chyba, że przed dniem poprzedzającym dzień osiągnięcia tego wieku ustanie prawo do świadczenia przedemerytalnego z innych przyczyn. Ustawa ta wprowadziła na organ rentowy obowiązek poinformowania takich świadczeniobiorców o powyższych zmianach, a także o prawie do dokonania we własnym zakresie wyboru, czy skorzystać z uprawnień emerytalnych z momentem osiągnięcia dotychczasowego wieku emerytalnego 67 lat.
W takim przypadku ZUS na mocy art. 116, ust. 1a byłby zobowiązany do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie przyznania emerytury. Czy też skorzystać z możliwości nabycia prawa do emerytury z nowego powszechnego wieku 65 lat. W takim jednak wypadku, to świadczeniobiorca winien wystąpić z wnioskiem o taką emeryturę. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika też, że ubezpieczony 2 sierpnia 2024r., tj. przed osiągnięciem przez niego wieku 67 lat, wystąpił z wnioskiem o emeryturę z powszechnego wieku. W konsekwencji zaskarżoną decyzją ZUS przyznał to świadczenie od miesiąca zgłoszenia tego wniosku i od tej samej daty podjął też wypłatę tego świadczenia.
Zgodnie z art. 129, ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024r., poz. 1631 ze zm.) świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust.
2. W konsekwencji Sąd, w ustalonym stanie faktycznym przyjął, że organ rentowy przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury z powszechnego wieku, od 1 sierpnia 2024r. i równocześnie od tej daty, podejmując wypłatę tego świadczenia, działał zgodnie z powołanymi wyżej przepisami 129, ustawy emerytalnej. W ocenie Sądu żądanie odwołującego wypłaty wyrównania za okres od osiągnięcia wieku 65 lat, tj. 9 lipca 2024r., na skutek wydania przez ZUS decyzji w tym zakresie, z urzędu, nie znajduje oparcia w powyższych przepisach. Zgodnie bowiem z art. 116, ust. 1 ustawy emerytalnej postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Tym samym ZUS nie miał możliwości wydać w tym zakresie decyzji z urzędu. Wprawdzie art. 116, ust. 1a wskazuje, że postępowanie o emeryturę wszczyna się z urzędu, jeżeli wiek emerytalny dla uprawnionych do świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, jednak przepis o tej treści wprowadzony został tą samą ustawą z 16 listopada 2016r.( Dz. U. z 2017 poz.38), o której była mowa wcześniej. Zważyć należy, na wcześniejsze brzmienie tego przepisu ( „Postępowanie o emeryturę wszczyna się z urzędu, jeżeli wiek emerytalny dla uprawnionych do świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego określają przepisy art. 24 ust. 1a i 1b oraz art. 27 ust. 2 i 3”) Skoro tak, to w ocenie Sądu przepis art. 116 ust.1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2017r. nie znajdzie zastosowania w wypadku ubezpieczonego.
Jak już bowiem wcześniej wskazano, na mocy przepisu przejściowego tej ustawy (Dz.U. z 2017r., poz. 38), odwołujący został zakwalifikowany do kategorii osób, którym ustawodawca dał prawo wyboru, czy zaprzestać pobieranie świadczenia przedemerytalnego i nabyć prawo do emerytury w wieku 65 lat, czy też dopiero z momentem osiągnięcia wieku 67 lat. Przepis przejściowy ma charakter przepisu szczególnego, a jako szczególny – znajduje zastosowanie przed przepisem rangi ogólnej. Tym samym w związku z przepisem szczególnym nie istniał obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania o przyznanie emerytury z chwilą osiągnięcia przez odwołującego wieku 65 lat.
O zmianie przepisów we wskazanym zakresie odwołujący został zawiadomiony listem poleconym i nie zaprzeczył temu, że korespondencję tę otrzymał. Zastosowanie więc w opisywanym wypadku, wobec odwołującego przepisu art. 116 ust. 1a( w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2017r., byłoby sprzeczne z uregulowaniem zawartym w art. 19 ustawy zmieniającej. Reasumując Sąd uznał, że organ rentowy zaskarżoną decyzją, działając w ramach wniosku złożonego przez ubezpieczonego, przyznał prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, od miesiąca złożenia tego wniosku.
Równocześnie nie miał uprawnienia wynikającego z ustawy do podjęcia z urzędu działań w celu przyznania odwołującemu prawa do takiej emerytury, w związku z ukończeniem przez niego wieku 65 lat. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe względy na uwadze, Sąd – na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. – odwołanie oddalił nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia. (-) Sędzia SO Gabriela Sobczyk