Court dismisses guardian's request to change fee based on res judicata and inconsistent prior rulings.

Sygn. akt III RNs 1558/25 POSTANOWIENIE Dnia 17 listopada 2025 roku Sąd Rejonowy w Rzeszowie Wydział III Rodzinny i Nieletnich w składzie następującym : Przewodniczący : SSR Andrzej Kallaus Protokolant : st. sekretarz Ewelina Marszał po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2025 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. K. o zmianę przyznania opiekunowi wynagrodzenia za opiekę nad osobą pełnoletnią postanawia: odrzucić wniosek. RNs 1558/25

UZASADNIENIE

POSTANOWIENIA z dn. 17.11.2025 r. Wnioskodawca wniósł o zmianę postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie w przedmiocie jego wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu pełnienia opieki. W uzasadnieniu tego wniosku zaznaczono, że żądanie co do wynagrodzenia w górnej wysokości zostało już rozpoznane prawomocnym orzeczenie, przy czym wnioskodawca nie rozumie wydanych w tym przedmiocie orzeczeń w I i II instancji. W tych okolicznościach uznano, że istnieją podstawy do zgłoszenia tożsamego wniosku „po raz kolejny”. Rozpoznając ten wniosek, trzeba podkreślić, że niniejsze żądanie nie jest rozstrzygane w ramach sprawy opiekuńczej sensu stricto.

Wszakże wnioskodawca dochodzi zabezpieczenia swoich własnych interesów, a nie domaga się zachowania dobrostanu osoby podlegającej pieczy opiekuńczej. Spór w tej kwestii zachodzi pomiędzy nim a właściwą gminą. Oznacza to, że kwestie prawomocności wydanego orzeczenia w tej sprawie nie podlegają elastycznym regułom przypisanym do spraw opiekuńczych. Res iudicata jest instytucją, która raczej nie powinna być zbyt często uchylana, czy modyfikowana. W przeciwnym wypadku strona niezadowolona z orzeczenia, tak jak w tym wypadku wnioskodawca, mogłaby sobie uzurpować prawo do wielokrotnego powielania tego samego roszczenia, które już raz było rozpoznane, licząc na „zmęczenie” wymiaru sprawiedliwości taką nadaktywnością procesową.

To, czy zainteresowany jest w stanie pojąć motywy rozstrzygnięcia, czy jest do tego niezdolny, nie mają żadnego znaczenia z punktu widzenia wykonywania swoich zadań przez sądy i zastosowania instytucji res iudicata. W tym miejscu mogłoby się rodzić pytanie, czy strona kwestionująca w ponownym postępowaniu prawomocne rozstrzygnięcie z powołaniem się na jego niezrozumienie nie może go ocenić ze względu na swoje indywidualne ograniczenia, czy też zbyt daleko idącą zawiłość wypowiedzi sądu lub może z uwagi na brak umiejętności przedstawiania przez orzeczników swoich argumentów.

Jednak podważanie prawomocnych orzeczeń sądu z któregokolwiek z wymienionych powodów byłoby nonsensem. Res iudicata istnieje bowiem niezależnie od zdolności poznawczych stron, umiejętności argumentowania sądu podczas rozstrzygania sprawy, czy nawet trawności wydanego rozstrzygnięcia. Orzeczenia sprzeczne z porządkiem prawnym również mają moc obowiązującą do chwili ich zmiany lub uchylenia w wyniku nadzwyczajnych środków odwoławczych. One również korzystają z dobrodziejstwa sprawy prawomocnie rozstrzygniętej. Res iudicata jest negatywną przesłanką procesową, wykluczającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy, także wtedy, gdy sąd nie zachowuje spójności w swoich orzeczeniach, rozstrzygając takie same sprawy w oparciu o wykluczającą się wzajemnie argumentację.

Tak jest zresztą w wypadku właśnie Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Sąd ten ( notabene w sprawie tego samego opiekuna) w uzasadnieniu do jednego ze swoich postanowień (wydanego 18.01.2024 r., pod sygn. akt 571/23) stwierdził, że wynagrodzenie przyznane opiekunowi prawnemu osoby umieszczonej w (...), odnoszące się „do wymiaru zadań odpowiadającego 30 godzinom miesięcznie” w najwyższej stawce, a więc w wysokości 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, byłoby „wynagrodzeniem nadmiernym w stosunku do wymiaru starań podejmowanych przez opiekuna na rzecz swojej podopiecznej”.

Ale już w innym orzeczeniu, w odniesieniu do niższego zakresu obowiązków, bo określonego na poziomie 25 godzin miesięcznie, ten sam Sąd przyznał już maksymalne wynagrodzenie (zob. postanowienia SO w Rzeszowie z dn. 23.10.2025 r., V Ca 273/25). Owej łamigłówki logicznej również niepodobna zrozumieć, a mimo to nie można na tej podstawie domagać się zweryfikowania wszystkich prawomocnych orzeczeń opartych na odmiennej koncepcji. To jest na założeniu, iż najwyższa stawka wynagrodzenia powinna być przyznawana co do zasady wyłącznie tym opiekunom, którzy podporządkowują swoje życie sprawowaniu pieczy nad osobą całkowicie niezdolnej do egzystencji.

Jak słusznie zauważył SO w Rzeszowie w uzasadnieniu do tego ostatniego orzeczenia, wynagrodzenie nie może przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Ta teza rodzi wniosek, że podlega ono miarkowaniu w stosunku do nakładów starań opiekuna według założenia: im wyższy jego udział w życiu podopiecznego, tym większe jego wynagrodzenie, a nie odwrotnie. Powołanie zatem tych samych okoliczności dla uzasadnienia „kolejnego wniosku” w kontekście negacji prawomocnego rozstrzygnięcia musi zawsze doprowadzić do jego odrzucenia jako już prawomocnie rozpoznanego.

Wydane orzeczenie znajduje zatem uzasadnienie prawne w treści art. 199 §1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c.