Legislator Case Law & Legislation
III Ca 1691/23 AI generated

Appeal dismissed; court upheld rejection of land registry update due to public trust and marital property rules.

Case Number III Ca 1691/23
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The appellate court dismissed the appeal against the first-instance judgment rejecting the plaintiff's request to update the land registry entry. The plaintiff sought to add her name as a co-owner based on marital community property, but the court found this would alter the current legal status of the property rather than reflect the past state. The court emphasized that buyers of the land relied on the public trust of the existing registry and that the marital property regime had ended upon divorce.

Legislator headnote

AI generated

Art. 10 ust. 1 k.w.h.; Art. 233 § 1 k.p.c.; The court must update the land registry to reflect the current legal status, not a past one, and the public trust in the registry protects bona fide third-party purchasers against claims that would contradict the existing entry.

Keywords

AI generated
land registry update marital community property public trust principle divorce property regime bona fide purchaser appeal dismissal real estate law

Cited Legislation

AI generated
Art. 10 ust. 1 k.w.h.
Jak wynika z art. 10 ust.
Art. 233 § 1 k.p.c.
Odnosząc się do zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału w sprawie dokonanej przez Sąd Rejonowy przypomnieć należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 233 k.p.c.
Art. 385 k.p.c.
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 385 k.p.c., apelacja powódki jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
art. 233 k.p.c
Odnosząc się do zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału w sprawie dokonanej przez Sąd Rejonowy przypomnieć należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 233 k.p.c.
art. 233§1 k.p.c
Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez Sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233§1 k.p.c.
art. 385 k.p.c
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 385 k.p.c., apelacja powódki jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Cited Case Law

AI generated
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III Ca 1691/23

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 maja 2023 roku, w sprawie z powództwa Z. S. przeciwko W. S., Z. K. i M. K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, Sąd Rejonowy w Łęczycy:

1. oddalił powództwo;

2. zasądził od Z. S. solidarnie na rzecz Z. K. M. K. tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 5.417 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. (wyrok k:

83) W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy poczynił ustalenia faktyczne oraz przedstawił ocenę dowodów, w oparciu o które wydał kwestionowane orzeczenie, a które w całości podziela i przyjmuje za własne Sąd II instancji. (uzasadnienie k: 84-87) Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając orzeczeniu naruszenie:

1. obrazę art. 10 w zw. z art. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece polegającą na wyrażeniu niesłusznego poglądu, iż niemożliwym jest postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistością po zmianie właściciela nieruchomości, w sytuacji gdy wpisy w księdze wieczystej obejmują nie tylko elementy bieżące dotyczące nieruchomości ale wszystkie wcześniejsze dane dotyczące nieruchomości, w tym zakres własności (pełna treść księgi wieczystej), 2. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału w sprawie, wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 233§1 kpc przez dokonanie oceny dowodów w sposób nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania i niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy polegające na: a. na wyrażeniu niesłusznego poglądu, iż niemożliwym jest postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistością po zmianie właściciela nieruchomości, b. pominięciu faktu, że wpisy w księdze wieczystej obejmują nie tylko elementy bieżące dotyczące nieruchomości ale wszystkie wcześniejsze dane dotyczące nieruchomości, w tym zakres własności (pełna treść księgi wieczystej), c. pominięciu faktu, iż wpis zgody z żądanym wnioskiem nie będzie miał wpływu na zakres własności obecnych właścicieli, a jedynie na zakres ustalenia czy przedmiotowe prawo wchodziło w skład majątku wspólnego małżonków S..

Wobec podniesionych zarzutów apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przedsądem I instancji i sądem odwoławczym. Ponadto powódka wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołu rozprawy z dnia 21.09.2023 Sądu Rejonowego w Łęczycy (nagranie 00.44-00.48) na okoliczność zobowiązania powódki do przedstawienia orzeczenia o ustaleniu zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistością.

Wskazuje, że potrzeba powołania tego dowodu wynikła dopiero po wydaniu wyroku. (apelacja: k. 97-101)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się nieuzasadniona. Na wstępie wskazać należy, iż Sąd II instancji podziela wszelkie ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz dokonaną ocenę dowodów wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387§2 1 p. 1 kpc). Nie ma przy tym podstaw do powielania trafnych ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji na podstawie prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wskazać należy, iż wydane rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest również prawidłowe pod względem materialnoprawnym i brak jest podstaw do jego zmiany lub uchylenia, zaś Sąd Okręgowy w pełni podziela rozważania prawne zaprezentowane przez Sąd Rejonowy w pisemnych motywach rozstrzygnięcia (art. 387§2 1 p. 2 kpc). Przystępując do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż wnioski w tym zakresie z istoty swej determinują rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych, bowiem jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania mogą być podstawą oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału w sprawie dokonanej przez Sąd Rejonowy przypomnieć należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 233 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez Sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233§1 k.p.c. Należy zatem mieć na uwadze, że – co do zasady – Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych.

Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., Nr 5, poz. 33, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7-8, poz. 139).

Analizując zarzut natury procesowej stwierdzić należy, iż nie dotyczy on w istocie błędów w ustaleniach faktycznych, czy ocenie dowodów, lecz wyłącznie kwestii materialnoprawnych, które nie mogą być skutecznie zwalczane zarzutem naruszenia normy art. 233 kpc i błędnych ustaleń faktycznych. Zarówno bowiem ocena zasadności powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym pod względem aktualnych wpisów w księdze wieczystej, cel wskazanego powództwa i jego wpływ na sytuację obecnych właścicieli nieruchomości, jak i zakres wpisów widniejących w księdze wieczystej mają charakter stricte prawny, nie zaś faktyczny.

Nie ulega przy tym wątpliwości, iż oddalenie powództwa w niniejszej sprawie nie nastąpiło z powodu dokonanej oceny materiału dowodowego i określonych ustaleń faktycznych, lecz przedmiotowy zakres żądania pozwu zmierzający do uzgodnienia treści księgi wieczystej w sposób nie odpowiadający aktualnemu stanowi prawnemu. Myli się zatem apelująca kwestionując powyższe okoliczności w ramach zarzutu naruszenia prawa procesowego, zaś tak określony zarzut nie może odnieść spodziewanego skutku instancyjnego. Chybionym jest również zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w rozpoznawanej apelacji.

Podkreślić na wstępie należy, iż celem postepowania dowodowego zaś w niniejszej sprawie, było obalenie domniemania wynikającego z artykułu 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie, z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jak wynika z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001, Nr 124, poz. 1361 j.t.) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

Zgodnie zaś z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym jest szczególną postacią powództwa o ustalenie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 1985 r. II CR 221/85, OSNCP 1986, z. 7-8, poz. 125). Przy rozpoznawaniu tego powództwa przedmiotem postępowania dowodowego jest więc ustalenie, czy istotnie zachodzi niezgodność pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, uzasadniająca usunięcie tej niezgodności przez dokonanie prawidłowych wpisów według jednak stanu na dzień zamknięcia rozprawy (art. 316§1 kpc).

Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym polega zaś bądź na wpisaniu nowego prawa, bądź na wykreśleniu prawa wymienionego w księdze, bądź na wykreśleniu prawa wpisanego i wpisaniu prawa nowego, bądź wreszcie na sprostowaniu treści istniejącego wpisu. Należy jednocześnie podkreślić, iż uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym musi polegać na doprowadzeniu do jej rzeczywistego - a więc aktualnego - stanu prawnego, a nie do stanu prawnego, który wprawdzie istniał w przeszłości, lecz w chwili żądania uzgodnienia nie odpowiada już rzeczywistości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1971 r., II CR 525/71, OSNCP 1972, nr 5, poz. 96, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1977 r., III CZP 25/77, OSNCP 1977, nr 12, poz. 228 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 grudnia 1988 r., III CRN 434/88, OSNCP 1991, nr 1, poz. 12, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1996 r., I CKU 43/96, Prok.i Pr. 1997/3/29).

Powódka skądinąd uprawniona do wystąpienia z takim żądaniem, w uzasadnieniu powództwa wskazała, iż wnosi o usuniecie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym przez dokonanie wpisu prawa własności na rzecz współwłaścicielki Z. S. w dziale II księgi wieczystej (...) prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Łęczycy przez wpisanie jako współwłaścicieli nieruchomości W. S. i Z. S. w udziałach 1/1 wynikających ze współwłasności ustawowej małżeńskiej, w miejsce właściciela W.

S.. Zgodnie z treścią art. 3 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemania te są domniemaniami iuris tantum i jako takie mogą być obalone przez przeciwstawienie im dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przy obalaniu zaś tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r., IV CSK 177/05, LEX nr 301835). Umowa przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 roku opiewająca na W. S. wywierała wszelkie skutki prawne, w szczególności stanowiła wyłączny dowód nabycia przez niego własności nieruchomości oraz podstawę ujawnienia tego nabycia w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, iż powódka wnioskiem z dnia 10 września 2015 roku wystąpiła z żądaniem ustalenia, że w skład majątku wspólnego, powstałego w trakcie trwania ustawowej wspólności małżeńskiej wnioskodawczyni i uczestnika W.

S. wchodzi m. in. nieruchomość składająca się z działek nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Łęczycy prowadzi księgę wieczystą nr (...). Pozwany W. S. przedmiotową nieruchomość nabył w dniu 9 listopada 1980 roku w ramach umowy przekazania gospodarstwa rolnego. W dacie tej umowy powódka i pozwany pozostawali już w związku małżeńskim. Jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, w orzecznictwie ani doktrynie nie budzi wątpliwości, iż nieruchomość przekazana jednemu z małżonków pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej na podstawie umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego należy do majątku wspólnego tego następcy.

Zatem gospodarstwo rolne, które W. S. uzyskał od rodziców jest częścią majątku wspólnego jego i jego byłej małżonki Z. S.. Jak już wyżej wskazano powódka wniosła o usuniecie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym przez dokonanie wpisu prawa własności na rzecz współwłaścicielki Z. S. w dziale II księgi wieczystej (...) prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Łęczycy przez wpisanie jako współwłaścicieli nieruchomości W. S. i Z. S. w udziałach 1/1 wynikających ze współwłasności ustawowej małżeńskiej, w miejsce właściciela W.

S.. Zgodzić należy się z Sądem Rejonowym, iż uwzględniając powództwo sformułowane w powyższy sposób, orzekałby nie o obecnym stanie prawnym nieruchomości, lecz o stanie prawnym nieruchomości istniejącym w przeszłości tj. do marca 2015 roku, który w istocie nie odpowiada rzeczywistemu i obecnemu stanowi prawnemu nieruchomości. Taki stan wynika z faktu, że małżonkowie Z. i W. od marca 2015 roku są rozwiedzeni. Jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji Zofia i W. S. byli małżeństwem do 2015 roku, do tej daty pozostawali w ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.

Ustrój ten ustał w dacie rozwodu. Choć nadal posiadają majątek wspólny, który podlega podziałowi to jednak nie łączy ich już ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Dokonując ustalenia treści księgi wieczystej zgodnie z żądaniem pozwu, którym Sąd jest związany, Sąd Rejonowy orzekłby zatem odmiennie niż ustalony rzeczywisty stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem. W niniejszej sprawie istotny jest również fakt, że 21 marca 2018 W. S. zawarł ze Z. K. i M. K. umowę sprzedaży działki nr (...) o powierzchni 2,86 ha położonej w obrębie S. Towarzystwo, jednostka ewidencyjna Gmina K., dla której prowadzona była przez Sąd Rejonowy w Łęczycy księga wieczysta nr (...).

Oznacza to, iż Z. K. i M. K., jako nabywców istotnej części nieruchomości, chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że nabycie przez tych pozwanych tej istotnej części miało charakter rozporządzenia odpłatnego (umowa sprzedaży), a nadto nie można im przypisać złej wiary, której wykazanie stanowiłoby ciężar powódki. Z powyższych względów, na podstawie powołanych przepisów, roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zgłoszonym zakresie, którym Sąd był związany, nie mogło zostać uwzględnione i słusznie zostało oddalone zaskarżonym wyrokiem.

Trafność rozstrzygnięcia co do meritum sprawy czyni prawidłowym również rozstrzygnięcie o kosztach procesu, przy uwzględnieniu, iż powódka nie sformułowała żadnych zarzutów merytorycznych w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 385 k.p.c., apelacja powódki jako bezzasadna podlegała oddaleniu.