Creditor's appeal dismissed; execution for share of co-ownership rejected as non-executory title under Polish Civil Procedure Code.

sygn. akt I 1 Co 98/25 POSTANOWIENIE 21 marca 2025 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w składzie: Przewodniczący: sędzia Mateusz Janicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 marca 2025 r. w Warszawie w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela P. B. przeciwko dłużnikowi K. J. o egzekucję obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy w Warszawie Piotra Szewca pod sygn. Km 741/24 na skutek skargi wierzyciela z 21 grudnia 2024 r. na postanowienie komornika sądowego z 2 grudnia 2024 r. i z urzędu postanawia 1. oddalić skargę;

2. na podstawie art. 759 § 2 k.p.c.: a. uchylić wezwanie do uiszczenia zaliczki (w tym do uiszczenia 1 500 zl opłaty egzekucyjnej) z 30.07.2024 r.; a. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uchylić pkt. 2., pkt 3. oznaczyć jako pkt 2. i w miejsce kwoty 1 719,60 zł wpisać 219,60 zł, a w miejsce „dłużnika” wpisać „wierzyciela”; uchylić pkt 4.; pkt 5. oznaczyć jako pkt 3. i w miejsce kwoty 1 719,60 zł wpisać 219,60 zł; pkt 6. oznaczyć jako pkt 4.

UZASADNIENIE

Skarga, jako kwestionująca umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie zasługiwała na uwzględnienie. Komornik sądowy powinien był bowiem odmówić wszczęcia postępowania (art. 800 1 § 1 pkt 3 k.p.c.) z uwagi na brak tytułu wykonawczego. Skoro postępowanie zostało (nieprawidłowo) wszczęte, konieczne jest jego umorzenie jako niedopuszczalnego (art. 355 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., por. również art. 824 § 1 pkt 6 k.p.c. in fine). Zgodnie bowiem z art. 999 § 1 k.p.c. tytułem wykonawczym jest prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności.

Wierzyciel złożył natomiast jako „tytuł wykonawczy” prawomocne postanowienie o przysądzeniu udziału we współwłasności. Zgodnie z art. 999 § 1 k.p.c. a contrario nie jest to tytuł wykonawczy. Nie zmienia tego art. 1004 k.p.c., który stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów o egzekucji z nieruchomości do egzekucji z ułamkowej części nieruchomości (a nie stosowaniu wprost jedynie z uwzględnieniem art. 1005, 1007, 1009, 1012-1013 k.p.c.). Odpowiednie stosowanie oznacza bowiem uwzględnienie specyfiki danego rodzaju postępowania, w tym przypadku różnic między własnością a udziałem we współwłasności.

Tymczasem współwłaściciel (w przeciwieństwie do właściciela) nie ma prawa do korzystania z rzeczy na zasadzie wyłączności, tylko musi liczyć się z uprawnieniami innych współwłaścicieli (por. art. 140 k.c. i art. 206 k.c.), nie może więc z samego faktu nabycia udziału we współwłasności (wspólności s.w.p.l.) samodzielnie żądać opróżnienia lokalu, choćby z osoby byłego współwłaściciela. W tym celu musiałby wytoczyć powództwo wraz z pozostałymi współwłaścicielami (tzw. legitymacja łączna konieczna – zob.

I. Wolwiak, w: Komentarz KPC, red. Rylski/Olaś, 2024, art. 72, nt. 34.1), a w razie niemożności porozumienia się z nimi – wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie w trybie art. 199 k.c. W razie natomiast chęci dopuszczenia do współposiadania takiej rzeczy jak mieszkanie, w razie sporu między współwłaścicielami konieczne jest wystąpienie do sądu o tzw. podział quoad usum, a następnie egzekwowanie orzeczenia w trybie art. 1050-1051 k.p.c. (por. uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 28.09.1963 r., III CO 33/62; wyrok SN z 25.10.1973 r., III CRN 247/73).

Nie zachodzi tym samym, w razie nabycia (przysądzenia) udziału we współwłasności (wspólności s.w.p.l.) sytuacja analogiczna jak w przypadku nabycia własności, uprawniająca nabywcę do przeprowadzenia postępowania eksmisyjnego na podstawie własnej decyzji. Mając powyższe na uwadze, komornik nie powinien był więc wszczynać postępowania, w tym nie powinien był w ogóle wzywać wierzyciela do uiszczenia opłaty (art. 126 2 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) ani podejmować żadnych dalszych czynności. Tym samym brak podstaw do obciążania którejkolwiek ze stron opłatą egzekucyjną.

Natomiast faktycznie poniesione przez komornika sądowego wydatki niecelowo wszczętego postępowania na zasadzie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (na zasadzie odstępstwa od reguły z art. 770 § 1 k.p.c.) musi ponieść wierzyciel. Na koniec wskazać należy, że w postępowaniu egzekucyjnym sąd egzekucyjny na zasadzie art. 759 § 2 k.p.c. usuwa spostrzeżone uchybienia komornika sądowego niezależnie od etapu postępowania i okoliczności ich wykrycia. W szczególności nie ma zastosowania zakaz reformationis in peius (por. art. 384 k.p.c.).

Ponadto na gruncie niniejszej sprawy nie można nawet mówić o zmianie orzeczenia na niekorzyść skarżącego, skoro uzyskuje on niezwłoczny (po uprawomocnieniu się orzeczenia) zwrot od komornika 1 500 zł opłaty w miejsce możliwości wszczęcia przeciwko dłużnikowi postępowania egzekucyjnego o 1 719,60 zł, być może kosztownego, długotrwałego i nieskutecznego. Zarządzenia:

1. zakreślić sprawę w repertorium;

2. odpis postanowienia doręczyć pełnomocnikowi wierzyciela (r. pr. J. B.), dłużnikowi i komornikowi – każdemu z pouczeniem o zażaleniu poziomym;

3. podłożyć kwit z opłatą;

4. po uprawomocnieniu: a. zobowiązać komornika do poinformowania w terminie 7 dni o zwrocie wierzycielowi opłaty egzekucyjnej; b. o wydanym postanowieniu zawiadomić prezesa sądu. Warszawa, 21 marca 2025 r. sędzia Mateusz Janicki