Court dismissed excessive fees as hidden interest but allowed loan capital and statutory penalties.

Sygn. akt I C 924/24 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29.11.2024r r Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Elżbieta Przyborska - Stochaj po rozpoznaniu w dniu 29.11. 2024 roku w Grudziądzu (...) na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa W..pl (...). z o.o. w W. przeciwko K. K. o zapłatę I. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.450,03 zł ( tysiąc czterysta pięćdziesiąt złotych 03/100) wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 868,79 zł od dnia 9 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty, II. oddala powództwo w pozostałej części; III. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 434,62 zł ( czterysta trzydzieści cztery złote 62/100) tytułem zwrotu części kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, IV. nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie punktów 1 i 3 – poza odsetkami zasądzonymi w punkcie 3. Sygn. akt I C 924/24

UZASADNIENIE

W..pl (...). z o.o. w W. wniosła o zasądzenie od K. K. kwoty 3. 726,47 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 9 stycznia 2024r. do dnia zapłaty, liczonymi od kwoty kapitału pożyczki 868,79 zł i od kwoty opłat i prowizji 2.276,44 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że dochodzona wierzytelność wynika z ramowej umowy pożyczki nr (...) zawartej między stronami. Na mocy tej umowy strona powodowa wypłaciła pozwanej w dniu 2.12.2021r środki w wysokości 1.020,00 zł, a pozostała część w kwocie 3.336,84 zł została zaliczona na spłatę dotychczasowego.

Strona pozwana nie wywiązała się w terminie z zobowiązania umownego zwrotu pożyczki, pozostając w zwłoce przez okres, który zgodnie z umową uzasadniał naliczenie odsetek karnych wynoszących dwukrotność sumy aktualnej stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych od kwoty kapitału i prowizji. W następstwie braku wywiązywania się przez pozwaną z dokonywania spłat we wskazanych w umowie terminach i warunkach, powódka dokonała wypowiedzenia umowy z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia, co skutkowało postawieniem w stan wymagalności pozostałej do spłaty kwoty pożyczki.

W pozwie zaznaczono, że na dochodzoną kwotę składają się: - 868,79 zł pozostały do zapłaty kapitał pożyczki, - 2.276,44 zł z tytułu niespłaconej kwoty opłat i prowizji - 341,28 zł z tytułu odsetek karnych za opóźnienie naliczonych do dnia złożenia pozwu, - 239,96 zł z tytułu odsetek umownych naliczonych do dnia złożenia pozwu, Pozwana nie złożyła odpowiedzi na pozew. Sąd rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym i z udziałem konsumentów (k. 1 akt). Sąd ustalił, co następuje: W..pl spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (pożyczkodawca) zawarła z K.

K. (pożyczkobiorcą) ramową umowę pożyczki nr (...), na podstawie której udzieliła pozwanej pożyczki w kwocie 4.356,84 zł na okres 24 miesięcy. Strony przewidziały, że pożyczka jest oprocentowana według stopy procentowej równej dwukrotności sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych (odsetki kapitałowe), oraz że za udzielenie pożyczki pożyczkobiorca zobowiązany będzie do uiszczenia na rzecz dającego pożyczkę prowizji w wysokości 2.276,44 zł. Kwota prowizji została rozdzielona na raty pożyczki, począwszy od 17 raty i miała być uiszczana od tej raty częściowo razem z odpowiednią częścią kapitału i odsetkami umownymi.

Wysokość raty określono na 300, zł. W umowie pożyczki przewidziano, że na wypadek opóźnienia w spłacie pożyczki pozwana zapłaci odsetki karne wg zmiennej stopy procentowej w wysokości dwukrotności sumy aktualnej stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych w stosunku rocznym (§ 8 ust. 2 umowy ramowej). W paragrafie 13 ust. 2 umowy zastrzeżono, że pożyczkodawca ma prawo rozwiązać umowę z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. W wykonaniu umowy pożyczki, w dniu 2.12.2021r. dokonano przelewu na rzecz pozwanej kwoty 1.020 zł., a pozostała część w kwocie 3. 336,84 zł została zaliczona na spłatę dotychczasowego zobowiązania.

Dowody : ramowa umowa pożyczki wraz z załącznikami - k. 17 - 22v akt Formularz informacyjny dot. pożyczki konsumenckiej – k. 25 – 29v potwierdzenie przelewu – k. 30 akt Pozwana spłaciła część rat, a następnie zaprzestała spłat (okoliczności niesporne: pozew, pismo powoda z 22.07.24 - k. 43 -47). Pismem z dnia 12.07. 2023 roku pożyczkodawca wypowiedział umowę pożyczki w związku z niewywiązywaniem się przez pozwaną z obowiązków dotyczących warunków spłaty pożyczki, a następnie wezwał pozwaną do spłaty zadłużenia .

Dowód : wypowiedzenie umowy pożyczki z potwierdzeniem nadania - k. 31 - 32 akt Wezwanie do zapłaty – k. 33 – 33v akt

Sąd zważył, co następuje:

Przedstawiony stan faktyczny ustalony został w oparciu o dokumenty złożone przez powódkę, które w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności i prawdziwości, wobec czego mogły stanowić wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych. Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Z tytułu udzielenia pożyczki pożyczkodawca może żądać wynagrodzenia w formie odsetek albo prowizji za korzystanie przez pożyczkobiorcę z jego środków finansowych. Sąd zakwestionował prawo pożyczkodawcy do naliczenia i pobrania wygórowanej prowizji z tytułu wypłaty pożyczki w kwocie 2.276,44 zł. W umowie nie wyjaśniono, za jakie konkretnie czynności została naliczona ta wygórowana opłata. Zaznaczyć należy, że za udostępnienie pozwanej środków pieniężnych pożyczkodawca naliczył i pobrał od pozwanej odsetki umowne w wysokości maksymalnej.

Brak było podstaw do pobierania podwójnego wynagrodzenia za to samo. Wynagrodzeniem pożyczkodawcy za udostępnienie pożyczkobiorcy środków pieniężnych są albo odsetki umowne albo wynagrodzenie prowizyjne. Nie można pobierać jednego i drugiego, gdyż wówczas pożyczkodawca otrzymałby dwa razy wynagrodzenie za to samo. W wielu podobnych sprawach toczących się przed tut. Sądem z powództwa innych pożyczkodawców o zwrot pożyczki zakwestionowano praktykę pobierania na podstawie umów pożyczek dodatkowego wynagrodzenia prowizyjnego w bardzo wysokich kwotach, żądanego często obok odsetek umownych za udostępnienie środków pieniężnych, doliczonych do każdej raty.

Zapis o tej prowizji uznano za zmierzający do obejścia przepisów o ochronie praw konsumentów oraz o odsetkach maksymalnych (ukryta lichwa). Stwierdzono, że takie działanie nie zasługuje na ochronę prawną, albowiem jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów, dlatego jest nieważne (art. 58 § 1 i 2 k.c.). Tak było m.in. w sprawach o następujących sygnaturach akt: I C 189/16, I C 2424/16, I C 285/17, I C 397/17, I C 398/17, I C 477/17, I C 501/17, I C 1100/17, I C 1244/17, I C 1595/17, I C 1707/17, I C 390/18, I C 1796/18, I C 1826/18, I C 2751/18, I C 2752/18 i I C 2753/18, I C 147/19, I C 266/19, I C 353/19, I C 767/19, I C 1016/19, I C 1073/19, I C 2082/19, I C 2086/19, I C 2617/19, I C 1402/20, I C 1403/20, I C 1740/20, I C 1787/20, I C 341/21, I C 765/21, I C 766/21, I C 896/21, I C 1382/21, I C 1413/21, I C 1462/21, I C 1700/21, I C 943/22, I C 1244/22, I C 1351/22 i I C 1502/22.

Kwestią obciążania przez pożyczkodawców pożyczkobiorców zbyt wysokimi opłatami prowizyjnymi za udostępnienie na określony czas środków pieniężnych zajmował się również Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawach VIII Ca 563/17 i VIII Ca 582/17, który w wyrokach z 28 sierpnia 2017 r. i 15 listopada 2017 r. podzielił stanowisko tut. Sądu o sprzeczności umów w zakresie wynagrodzenia prowizyjnego z dobrymi obyczajami, zasadami współżycia społecznego i przepisami regulującymi kwestie odsetek maksymalnych. Sąd Okręgowy, odwołując się do wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie XVII AmC 5533/11 (Legalis nr 739471), stwierdził, że niezależnie od uregulowań ustawy o kredycie konsumenckim dotyczących maksymalnej wysokości kosztów pozaodsetkowych, koszty te nie mogą stanowić dodatkowego źródła zysku przedsiębiorcy, powinny zatem być kształtowane w sposób zgodny z rzeczywistym kosztem dokonywanych czynności, w związku z którymi pozostają.

W obu przywołanych sprawach Sąd Okręgowy w Toruniu stwierdził również, że omawiana opłata pozostaje oderwana od faktycznych kosztów poniesionych przez powódkę, w istocie nie stanowi więc ,,kosztu okołoodsetkowego”, te bowiem powinny być związane – zgodnie z zasadą ekwiwalentności świadczeń – z określonymi kosztami poniesionymi przez pożyczkodawcę w związku z udzieleniem pożyczki bądź usługami świadczonymi na rzecz pożyczkobiorcy. Sąd Rejonowy w Grudziądzu oraz Sąd Okręgowy w Toruniu wyraziły w przywołanych sprawach także pogląd, że wynagrodzenie prowizyjne to ukryta forma odsetek od pożyczonego kapitału, co prowadzi do obejścia przepisów regulujących instytucje odsetek maksymalnych.

Uwagi te mają w pełni odniesienie do prowizji w kwocie 2.276,44 zł przewidzianej w przedmiotowej umowie pożyczki. Wskazać też należy, że w decyzji nr (...) z dnia 3 czerwca 2015 r. P. w K. uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania pożyczkodawcy polegające na stosowaniu opłaty, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że sprzeczne z dobrym obyczajem jest naruszenie ekwiwalentności świadczeń przy stosowaniu wobec konsumentów opłaty, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co godziło w ich słuszny interes.

Identyczną decyzję wydał P. w K. w dniu 30 grudnia 2015 r. w sprawie (...)61-12/13/SB w zakresie opłaty przygotowawczej. Zarzuty w niej zawarte wobec pożyczkodawcy można jednak odnieść również do opłaty w kwocie 2.276,44 zł nazwanej w umowie pożyczki prowizją za udzielenie pożyczki. Ze względu na to, że prowizja w kwocie 2.276,44 zł została w ocenie Sądu naliczona za to samo, za co należały się pożyczkodawcy odsetki umowne od udzielonej pożyczki, a nadto nie określono w umowie żadnych kryteriów określenia tak wygórowanej opłaty i nie wykazano rzeczywistych kosztów za dokonanie czynności, za które miała być naliczona ta opłata, Sąd uznał, że brak jest podstaw do jej zasądzenia w całości (art. 58 § 1 k.c. i art. 359 § 1-2 3 k.c.).

W konsekwencji Sąd oddalił powództwo w części - co do kwoty 2.276,44 zł (nienależnej prowizji) i odsetek żądanych od tej kwoty. Powództwo o zwrot kapitału pożyczki uwzględniono na podstawie art. 720 § 1 k.c. . Odsetki umowne kapitałowe i odsetki za opóźnienie, naliczone z tytułu braku spłaty rat w terminie za każdy dzień zwłoki oraz dalsze odsetki umowne za opóźnienie od należnej powódce kwoty kapitału od dnia 09.01.2024 r. (dzień wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym), zasądzono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. i art. 482 § 1 k.c. oraz § 8 ust. 2 ramowej umowy pożyczki.

O kosztach procesu w punkcie 3 (trzecim) sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powódka wygrała sprawę w 38,91 % (1.450,03 zł/ 3.726,47 zł), ponosząc koszty procesu w łącznej wysokości 1.117 zł z tytułu: opłaty sądowej od pozwu w kwocie 200 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego – 17 zł i wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 900,00 zł (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Finalnie należał się zatem powódce od pozwanej zwrot kwoty 434,62 zł, albowiem pozwana nie poniosła żadnych kosztów procesu. O odsetkach za opóźnienie od kosztów procesu orzeczono na mocy art. 98 § 1 1 k.p.c. O rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczono na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c.