Court dismisses flight cancellation claim as extraordinary circumstance due to air traffic control system failure.

sygn. akt I C 2419/23

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 23 listopada 2023 roku Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. w I Wydziale Cywilnym w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki po rozpoznaniu na rozprawie 23 listopada 2023 roku w W. przy udziale protokolanta Jacka Mostowskiego sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. przy interwencji ubocznej D. L. A. z siedzibą w K. po stronie pozwanej o zapłatę 1. oddala powództwo;

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 287 zł (dwieście osiemdziesiąt siedem złotych), a na rzecz interwenienta ubocznego 317 zł (trzysta siedemnaście złotych) - z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE

wyroku z 23 listopada 2023 roku P. ż wartość przedmiotu sporu nie przekracza 4 000 zł, uzasadnienie sporządzono w skróconej formie stosownie do art. 505 8 § 4 k.p.c., ograniczając je do wyjaśnienia podstawy prawnej z podaniem przepisów prawa. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na skuteczne podniesienie przez interwenienta ubocznego zarzutu z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Co do zasady za odwołanie lotu należy się zryczałtowane odszkodowanie w wysokości – mając na uwadze długość lotu cedenta powódki – 250 euro (art. 5 ust. 1 lit. c w zw. z art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 261/2004).

Jednakże zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W ocenie sądu interwenient uboczny skutecznie wykazał wszystkie wynikające z ww. przepisu przesłanki, które łącznie zwalniają pozwaną z obowiązku wypłaty zryczałtowanego odszkodowania. Jeśli chodzi o nadzwyczajne okoliczności, jest to pojęcie niezdefiniowane w rozporządzeniu, natomiast w motywach (14) i (15) wskazano przykładowe nadzwyczajne okoliczności.

Jedną z explicite wymienionych w motywie (15) okoliczności nadzwyczajnych jest „ sytuacja, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień lub odwołań lotów”. Ponadto w wiążącym orzecznictwie (...) za nadzwyczajną okoliczność uznano ogólną awarię systemu dostaw paliwa na lotnisku (wyrok w sprawie C-308/21).

Na dokładnie tej samej zasadzie (z identyczną argumentacją) za nadzwyczajną okoliczność należy uznać awarię sprzętu służącego do zarządzania ruchem powietrznym. Przedkładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, jak wynika z dowodów złożonych przy interwencji ubocznej (k. 71-82), po nieudanej nocnej aktualizacji oprogramowania, wystąpiły w niemieckiej przestrzeni powietrznej problemy z radarem służącym do obsługi przestrzeni powietrznej przez służby kontroli ruchu lotniczego. Zmusiło to te służby do ograniczenia ruchu lotniczego do 50% normalnej przepustowości, a w konsekwencji – zmusiło do odwołania niektórych lotów.

Depeszą (...) nr (...)/D. wysłaną przez (...) (niemiecki odpowiednik (...), działający w ramach E.) odwołano lot (...) z 29 czerwca 2022 r. (tj. lot cedenta powódki), podając w depeszy przyczynę w postaci (...) (tj. leżącą po stronie służb kontroli ruchu – A. (...)), a w ramach SI (supplementory information) uszczegółowiono, że przyczyną jest awarią sprzętu służb kontroli ruchu lotniczego (k. 74). Tym samym mamy do czynienia z ogólną awarią systemu służącego do zarządzania przestrzenią powietrzną, bez którego obiektywnie nie da się obsłużyć wszystkich lotów, i zarazem z wynikającą z tego decyzją służb kontroli ruchu lotniczego, którym przewoźnik musiał się podporządkować.

Stanowi to okoliczność nadzwyczajną w rozumieniu rozporządzenia, której nie można było uniknąć (nie można było nie zastosować się do depeszy, nie można też było wcześniej przewidzieć, że nastąpi awaria). Zarazem pasażer zdecydował się na skorzystanie z prawa do zwrotu ceny biletu (art. 8 ust. 1 lit. a rozp. (...)), a nie lotu alternatywnego, o czym świadczy zapis w systemie rezerwacyjnym (k. 25), tym samym przewoźnik należycie wywiązał się z obowiązku minimalizacji niedogodności dla pasażera wynikłych z odwołania lotu.

Za niezasadne sąd uznał zarzuty powódki pod adresem zgłoszonych w sprawie dowodów. Sam fakt, że pochodzą one od przewoźników nie pozbawia ich wiarygodności ani mocy dowodowej, są one generowane z systemów operacyjnych, które są prowadzone nie na potrzeby niniejszego sporu sądowego i brak podstaw do zakładania z góry, bez żadnych podstaw, że dane w nich zawarte są fałszywe. Za niezasadny sąd uznał też zarzut powódki, że nie wykazano związku między awarią sprzętu służb kontroli ruchu lotniczego a odwołaniem lotu, związek ten wynika bowiem bezpośrednio z ww. depeszy.

Na marginesie wskazać należy, że zarzut pozwanej braki legitymacji biernej sąd ocenił jako niezasadny. Pozwana jako oferująca lot w formule code-share stworzyła bowiem ofertę dla pasażerów (vide wyroki (...) w sprawach C-502/18, C-607/22) i jest wskazywana jako przewoźnik obsługujący w rezerwacjach w rozumieniu prawa unijnego (C-146/20). Nie jest przy tym kluczowe, że osobiście nie wykonuje danego lotu swoim samolotem i załogą, kluczowe jest bowiem stworzenie oferty dla pasażerów na daną trasę, co zrobiła w formule code-share wespół z interwenientem ubocznym.

O kosztach procesu Sąd orzekł w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powódka jako przygrywająca obowiązana jest zwrócić pozwanej koszty celowej obrony, na które złożyły się: opłata skarbowa od złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (270 zł zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie). Ponadto na zasadzie art. 107 zd. 3 k.p.c. zasądził od powódki na rzecz interwenienta ubocznego zwrot kosztów interwencji w postaci: opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (270 zł zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłaty od interwencji (30 zł).

Interwencja uboczna była konieczna i celowa celem uchronienia się przed regresem ze strony pozwanej, jeśliby ta przegrała proces, co było nieuchronne wobec niedysponowania przez pozwaną dowodami dotyczącymi przyczyn opóźnienia, bowiem to nie pozwana wykonywała lot. Tym samym koszty interwencji sąd uznał za niezbędne i celowe koszty procesu po stronie interwenienta ubocznego. Z. ądzenia: - odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powódki adw. P. G. oraz pełnomocnikowi interwenienta ubocznego r. pr. M. K. przez umieszczenie w portalu informacyjnym.

W., 14 grudnia 2023 roku asesor sądowy Mateusz Janicki